KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 29.
Zapotrzebowanie na energię strawną (MJ) dla klaczy karmiącej o masie ciała 600 kg w czwartym miesiącu laktacji wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą zapotrzebowania na składniki pokarmowe klaczy karmiących o różnej masie ciała.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość energii strawnej dla klaczy karmiącej zależy m.in. od masy ciała oraz etapu laktacji. Dla klaczy o masie 600 kg w 4. miesiącu laktacji, według tablic norm żywienia, zapotrzebowanie na energię strawną wynosi 126 MJ. Pozostałe wartości odpowiadają innym warunkom (np. innemu okresowi laktacji).

Pełne wyjaśnienie:

Zapotrzebowanie na energię strawną (ES) u klaczy w laktacji jest wyższe niż u konia nieużytkowanego, ponieważ energia jest potrzebna zarówno na utrzymanie organizmu, jak i na produkcję mleka. W praktyce szkolnej i egzaminacyjnej takie wartości najczęściej odczytuje się z tablic norm żywienia, a nie wylicza od podstaw, ponieważ normy uwzględniają typowy przebieg laktacji.

W treści zadania podano trzy kluczowe dane, które determinują wybór właściwej wartości:

  • gatunek i stan fizjologiczny: klacz karmiąca,
  • masa ciała: 600 kg,
  • etap laktacji: 4. miesiąc.

Dla tych warunków prawidłowa jest odpowiedź "126 MJ", ponieważ odpowiada zapotrzebowaniu energetycznemu wskazywanemu w normach dla klaczy o tej masie w 4. miesiącu laktacji (etap po szczycie laktacji, gdy potrzeby energetyczne zwykle nie są już tak wysokie jak na początku).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Każda z nich może wynikać z typowego błędu przy korzystaniu z tabel:

  • "130 MJ" – to wartość zbliżona, więc bywa wybierana przy niedokładnym odczycie (pomylenie wiersza/kolumny lub zaokrąglenie). Jednak zadanie wymaga konkretnej wartości dla 600 kg i 4. miesiąca laktacji.
  • "148 MJ" – taka liczba może odpowiadać okresowi większej produkcji mleka lub innemu wariantowi norm. Wybranie jej często wynika z utożsamiania 4. miesiąca z wcześniejszym, bardziej energochłonnym etapem laktacji.
  • "164 MJ" – to wartość wyraźnie wyższa, typowa raczej dla warunków skrajnie większego obciążenia (np. inny etap laktacji, inna masa lub inny system energii). Wybór tej opcji bywa efektem przekonania, że "laktacja zawsze oznacza najwyższą liczbę", bez sprawdzenia etapu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy pracujesz na właściwym rodzaju energii (tu: energia strawna w MJ) oraz czy uwzględniasz dokładny miesiąc laktacji. Najczęstsze pomyłki to przełączenie na inny system energii lub odczyt dla innego etapu (np. początek laktacji).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Energia strawna to część energii paszy, która zostaje wchłonięta w przewodzie pokarmowym po odjęciu strat w kale. W zadaniach egzaminacyjnych bywa podawana w MJ i służy do bilansowania dawki, zwłaszcza u klaczy w laktacji, które mają podwyższone potrzeby.
Najważniejsze są: stan fizjologiczny (klacz karmiąca), masa ciała (tu 600 kg) oraz etap laktacji (tu 4. miesiąc). Dopiero te trzy informacje pozwalają wybrać właściwy wiersz/kolumnę w tabeli norm i uniknąć pomylenia z innym okresem użytkowania.
Produkcja mleka nie jest stała w czasie: zwykle rośnie po porodzie, osiąga szczyt, a potem stopniowo spada. Wraz ze zmianą ilości mleka zmienia się wydatek energii. Dlatego normy żywienia rozróżniają miesiące laktacji i podają inne wartości energii dla kolejnych etapów.
Typowo jest to zadanie na odczyt z norm żywienia, a nie na rachunki. Trzeba dopasować masę ciała oraz miesiąc laktacji do odpowiedniego miejsca w tabeli i wskazać właściwą wartość w MJ. Obliczenia mogą pojawić się dopiero przy układaniu dawki z konkretnych pasz.
Najczęstsze pomyłki to: wybór wartości dla innego miesiąca laktacji (np. wcześniejszego), odczyt dla innej masy ciała, oraz mylenie systemów energii (np. energia strawna vs. metaboliczna). Błąd bywa też skutkiem niedokładnego czytania nagłówków tabeli.
Kluczowe jest nazewnictwo w treści: "energia strawna" oznacza ES, a "energia metaboliczna" to inna wielkość (po odjęciu dodatkowych strat, m.in. w moczu i gazach). Jeśli w odpowiedziach są liczby podobnego rzędu, decyduje dokładne brzmienie pytania oraz to, na jakich normach oparto zadanie.
Najwyższe potrzeby energetyczne zwykle występują w okresie największej produkcji mleka, czyli w początkowej fazie laktacji. Później, w kolejnych miesiącach, zapotrzebowanie stopniowo spada wraz ze spadkiem ilości mleka. Dlatego miesiąc laktacji jest w zadaniu warunkiem kluczowym.
Większa masa ciała zwiększa potrzeby bytowe (utrzymaniowe), bo organizm zużywa więcej energii na podstawowe funkcje życiowe. W normach żywienia wartości energii są zwykle zestawiane dla różnych mas (np. 500, 600, 700 kg). Pomylenie masy to jedna z najczęstszych przyczyn złej odpowiedzi.
W praktyce łączy się pasze objętościowe dobrej jakości (np. siano, sianokiszonka) z paszami treściwymi lub mieszankami dla klaczy w laktacji, aby zwiększyć koncentrację energii dawki. Dobór zależy od kondycji klaczy, jakości bazy paszowej i zaleceń żywieniowych w gospodarstwie.
Ćwicz pracę z tabelami: najpierw identyfikuj zwierzę i stan fizjologiczny, potem masę ciała, a na końcu etap (np. miesiąc laktacji). Zwracaj uwagę na jednostki (MJ) i nazwy energii. Dobrą metodą jest rozwiązywanie zestawów zadań i sprawdzanie, gdzie najczęściej mylisz wiersze/kolumny.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wartość energii strawnej dla klaczy karmiącej zależy m.in. od masy ciała oraz etapu laktacji."

Źródła:

  • National Research Council (NRC), <em>Nutrient Requirements of Horses</em>, 6th Revised Edition, The National Academies Press, Washington, DC, 2007 (rozdziały dotyczące zapotrzebowania energetycznego i laktacji).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z żywienia zwierząt gospodarskich (dział: żywienie koni)
  • Tabele/normy żywienia koni używane w dydaktyce rolniczej (energia, białko, minerały)
  • Materiały szkoleniowe z układania dawek pokarmowych (bilans energii i składników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego