W tomografii komputerowej "artefakt" to element obrazu, który nie odpowiada rzeczywistej anatomii, lecz powstaje na skutek ograniczeń metody, ruchu pacjenta, właściwości wiązki promieniowania lub błędów rekonstrukcji. Jednym z najbardziej typowych i łatwo rozpoznawalnych źródeł zniekształceń są materiały o bardzo dużej gęstości i liczbie atomowej, przede wszystkim metalowe implanty (np. endoprotezy, śruby, płytki, elementy stomatologiczne).
Odpowiedź "metalowym implantem" jest poprawna, ponieważ metal powoduje bardzo silne osłabienie promieniowania i prowadzi do powstawania charakterystycznych zaburzeń rekonstrukcji, często obserwowanych jako smugi (streaks) oraz obszary sztucznego obniżenia lub podwyższenia gęstości w sąsiedztwie metalu. W praktyce klinicznej taki artefakt może znacząco ograniczać ocenę tkanek przylegających do implantu.
- "ruchem mimowolnym" – ruch daje zwykle rozmycie, podwójne kontury, "schodkowanie" lub nieciągłości struktur między warstwami (zależnie od techniki i kierunku ruchu). Jest to inny mechanizm niż zniekształcenia typowe dla obiektów o ekstremalnym osłabieniu (metal).
- "nieliniowym osłabieniem wiązki" – to sformułowanie może odnosić się do zjawisk fizycznych (m.in. utwardzenia wiązki), które bywają tłem artefaktów, ale jako samodzielna, ogólna odpowiedź jest mniej adekwatna niż wskazanie bezpośredniej przyczyny klinicznej w postaci metalu. W pytaniach egzaminacyjnych zwykle oczekuje się rozpoznania źródła (np. implant) na podstawie obrazu.
- "wysokim stężeniem środka cieniującego" – kontrast jodowy może powodować artefakty (np. przy bardzo dużym stężeniu w naczyniu), jednak typowe artefakty kontrastowe mają inny kontekst i wygląd niż klasyczne, nasilone smugi związane z metalem. Bez dodatkowych informacji o badaniu (faza kontrastowa, lokalizacja) nie jest to najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na obrazie TK widzisz intensywne smugi promieniste, zaciemnienia i rozjaśnienia wychodzące od bardzo "jasnego" (hiperdensyjnego) obiektu, w pierwszej kolejności rozważ metal. Ruch kojarz raczej z rozmazaniem i podwójnymi krawędziami, a nie z promienistymi smugami.
