KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 12.
Zasada pertynencji terytorialnej oznacza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada pertynencji terytorialnej dotyczy związku zespołu archiwalnego z obszarem, na którym wytworzono dokumentację. Dlatego poprawne jest ujęcie: poszanowanie powiązania zespołów z terytorium ich powstania.
Pozostałe odpowiedzi opisują inne idee (integralność zespołu, ochrona przed rozproszeniem lub kwestie międzynarodowe).

Pełne wyjaśnienie:

Zasada pertynencji terytorialnej w archiwistyce opisuje podejście, w którym podkreśla się związek zespołów archiwalnych z terytorium, na którym dokumentacja powstała (np. z obszarem działania urzędu, instytucji lub innego twórcy akt). W praktyce pomaga to rozumieć, dlaczego określone materiały są przypisywane do zasobu związanego z danym miejscem/obszarem ich wytworzenia.

Odpowiedź "poszanowanie związku zespołów archiwalnych z terytorium, na którym powstały." trafnie oddaje istotę tej zasady: kluczowe jest kryterium miejsca/terytorium powstania, a nie np. forma dokumentów czy ich tematyka.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "ochronę zasobów archiwalnych przed przemieszczaniem i rozpraszaniem." – odnosi się raczej do ogólnej idei zapobiegania rozproszeniu zasobu, ale nie definiuje wprost zasady opartej na kryterium terytorialnym i może dotyczyć wielu działań ochronnych niezależnie od miejsca powstania.
  • "zachowanie odrębności poszczególnych zespołów archiwalnych." – to opisuje ideę utrzymywania granic zespołu (niełączenia materiałów różnych twórców), czyli inną zasadę porządkowania: akcentuje strukturę zespołu, a nie jego związek z terytorium.
  • "regulacje rozmieszczenia zasobu w wielostronnych stosunkach międzynarodowych." – brzmi jak zagadnienia z obszaru umów i negocjacji między państwami, a nie definicja podstawowej zasady archiwalnej stosowanej do kwalifikowania zespołów według miejsca powstania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się przymiotnik "terytorialna", szukaj w definicji elementów typu "terytorium", "obszar", "miejsce powstania/wytworzenia". Jeśli odpowiedź koncentruje się na "odrębności zespołu" albo "ochronie przed rozproszeniem", to zwykle dotyczy innej zasady niż pertynencja terytorialna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zasada wiążąca zespół archiwalny z terytorium powstania dokumentacji. W definicji kluczowe jest, że materiały archiwalne rozpatruje się w powiązaniu z obszarem, na którym zostały wytworzone (np. obszar działania urzędu lub instytucji).
Perty­nencja terytorialna akcentuje miejsce/obszar powstania zespołu. Zasada proweniencji (w ujęciu ogólnym) akcentuje twórcę akt i pochodzenie dokumentacji. Na egzaminie szukaj w odpowiedzi słów: "terytorium/miejsce" vs "twórca/pochodzenie".
"Zachowanie odrębności zespołów" dotyczy przede wszystkim niełączenia materiałów różnych twórców i utrzymywania granic zespołu. To inny typ rozumowania niż pertynencja terytorialna, bo nie wskazuje kryterium terytorium powstania, tylko kryterium podziału na zespoły.
Nie wprost. Zakaz przemieszczania lub zapobieganie rozproszeniu może być elementem ochrony zasobu, ale sama pertynencja terytorialna jest definiowana przez związek zespołu z terytorium powstania. W pytaniach testowych to właśnie ten element powinien pojawić się w poprawnej definicji.
Najczęściej są to: terytorium, obszar, miejsce powstania, "na którym powstały", "związane z regionem". Jeśli odpowiedź nie zawiera odniesienia do miejsca/obszaru, zwykle dotyczy innej zasady archiwalnej.
W praktyce pojawia się to przy kwalifikowaniu i porządkowaniu materiałów, zwłaszcza gdy trzeba ustalić właściwe przypisanie do zasobu (np. gdy instytucja działała na określonym obszarze). Kryterium terytorialne pomaga porządkować zasób i utrzymywać logiczne powiązania zespołów z miejscem ich wytworzenia.
Bo oba tematy mogą używać podobnych skojarzeń: "terytorium", "przemieszczanie", "rozproszenie". W testach jednak pertynencja terytorialna jest definicją opartą o miejsce powstania, a ochrona zasobu opisuje działania zabezpieczające. Warto szukać w odpowiedzi precyzyjnego kryterium.
Typowe błędy to: wybór odpowiedzi "najbardziej ogólnej", mylenie podobnych terminów oraz kierowanie się pojedynczym słowem (np. "terytorialna") bez sprawdzenia, czy definicja naprawdę mówi o miejscu powstania zespołu. Pomaga porównanie: czy odpowiedź mówi o terytorium, czy o odrębności zespołów.
Zwykle sprawdzają przede wszystkim wiedzę terminologiczną i zasady archiwalne, a nie konkretne przepisy. Na egzaminie liczy się poprawne rozpoznanie definicji i odróżnienie jej od innych zasad porządkowania zasobu. Jeśli pojawiają się przepisy, są one podane w treści zadania lub w podstawie programowej.
Najpierw sprawdź, czy w odpowiedzi jest wprost wskazane terytorium/miejsce powstania. Jeśli nie ma takiego elementu, prawdopodobnie to dystraktor opisujący inną zasadę (np. odrębność zespołów) albo ogólne działania ochronne. Dopiero potem porównuj pozostałe szczegóły definicji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zasada pertynencji terytorialnej dotyczy związku zespołu archiwalnego z obszarem, na którym wytworzono dokumentację.

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny archiwistyki (zasady kształtowania zasobu, definicje podstawowe)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ do kwalifikacji archiwalnych (skrypty z definicjami zasad archiwalnych) – wymagają wskazania konkretnego tytułu przez nauczyciela
  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki z teorii archiwistyki i słowniki terminologiczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego