KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 10.
Zasadę poprawnego osadzania łożysk kulkowych poprzecznych przedstawia rysunek oznaczony literą
Ilustracja przedstawia cztery schematy dotyczące osadzania łożysk kulkowych poprzecznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne osadzanie łożyska kulkowego polega na przykładaniu siły montażowej do tego pierścienia, który jest osadzany z wciskiem (na wał lub w oprawę). Nie wolno przenosić nacisku przez kulki i bieżnie, bo powoduje to wgniecenia i szybkie zużycie. Rysunek "C" przedstawia tę zasadę.

Pełne wyjaśnienie:

W łożyskach kulkowych poprzecznych kluczową zasadą montażu jest właściwy tor przenoszenia siły. Podczas wprasowywania (lub wciągania) łożyska nacisk powinien działać wyłącznie na ten pierścień, który ma pasowanie ciasne w danym momencie montażu.

Jeżeli łożysko jest wciskane na wał, docisk należy realizować na pierścień wewnętrzny. Jeżeli łożysko jest wciskane do oprawy, docisk należy realizować na pierścień zewnętrzny. Dzięki temu obciążenie montażowe nie przechodzi przez elementy toczne.

Odpowiedź "C" jest poprawna, ponieważ przedstawia montaż, w którym siła jest przyłożona do właściwego pierścienia, a nie jest przenoszona przez kulki. To ogranicza ryzyko uszkodzeń bieżni (wgnieceń/odkształceń), które później objawiają się hałasem, nierówną pracą, przegrzewaniem i skróceniem trwałości łożyska.

Pozostałe rysunki są niepoprawne typowo z jednego z powodów:

  • docisk jest przyłożony do niewłaściwego pierścienia (np. wcisk na wał, a nacisk na pierścień zewnętrzny), co wymusza przeniesienie siły przez kulki;
  • siła zamyka się przez elementy toczne i bieżnie, powodując lokalne przeciążenia kontaktowe;
  • pokazują uderzanie/bezpośredni nacisk na elementy łożyska bez tulei montażowej, co w praktyce zwiększa ryzyko uszkodzeń.

W praktyce warsztatowej poprawny montaż realizuje się przez prasę i tuleję/krążek montażowy dopasowany do pierścienia, ewentualnie przez kontrolowane podgrzewanie pierścienia (gdy technologia na to pozwala). Po montażu warto sprawdzić płynność obrotu i brak niepokojących oporów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chodzi o to, aby podczas montażu siłę wcisku przyłożyć do pierścienia, który jest osadzany z wciskiem. Dzięki temu nacisk nie przechodzi przez kulki i bieżnie, co zapobiega wgnieceniom oraz przedwczesnemu zużyciu łożyska.
Bo elementy toczne i bieżnie mogą ulec lokalnym przeciążeniom: powstają mikrowgniecenia, które później powodują hałas, drgania, wzrost temperatury i skrócenie trwałości łożyska. Uszkodzenie bywa niewidoczne od razu, ale ujawnia się w eksploatacji.
Najczęściej stosuje się prasę (np. hydrauliczną) oraz tuleję/krążek montażowy opierający się o pierścień wewnętrzny. Taki zestaw pozwala kontrolować siłę i utrzymać osiowość, minimalizując ryzyko przekoszenia i uszkodzenia łożyska.
Dociska się ten pierścień, który ma być osadzony z wciskiem w danym kroku montażu. Wcisk na wał → docisk na pierścień wewnętrzny. Wcisk do oprawy → docisk na pierścień zewnętrzny. To podstawowa reguła ograniczająca przenoszenie siły przez kulki.
Najczęstszy błąd widać wtedy, gdy strzałka siły docisku "zamyka się" przez kulki między pierścieniami, zamiast działać bezpośrednio na właściwy pierścień. Podejrzane są też rysunki z uderzaniem w łożysko bez tulei montażowej lub z dociskiem na nieosadzany pierścień.
W praktyce należy tego unikać, bo uderzenia są trudne do kontrolowania i łatwo powodują przekoszenie lub uszkodzenia bieżni. Jeśli wyjątkowo stosuje się uderzenia, powinny być delikatne i przez odpowiednią tuleję montażową działającą na właściwy pierścień, nigdy bezpośrednio.
Typowe objawy to: szorstki obrót, nietypowy hałas (buczenie, chrobotanie), drgania, nadmierne nagrzewanie oraz szybkie pogorszenie pracy po krótkim czasie. Często wynika to z wgnieceń na bieżniach spowodowanych przeniesieniem siły przez kulki.
Najczęściej myli się, który pierścień ma pasowanie ciasne, oraz wybiera rysunek "ładny" wizualnie, bez analizy toru sił. Częsty jest też skrót myślowy: "skoro jest prasa, to na pewno dobrze", mimo że docisk jest przyłożony do niewłaściwego pierścienia.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie elementów łożyska, pasowań (wał/oprawa) i zasad docisku. Pomaga nauka na schematach: wcisk na wał → pierścień wewnętrzny; wcisk do oprawy → zewnętrzny. Dodatkowo przejrzyj poradniki producentów łożysk o typowych błędach montażu.
Tak, bywa stosowane jako montaż "na gorąco" (np. dla ciasnego pasowania na wał), ale musi być kontrolowane i zgodne z zaleceniami producenta. Celem jest chwilowe zwiększenie średnicy pierścienia, aby uniknąć nadmiernych sił wcisku. Nadal obowiązuje zasada: nie obciążać elementów tocznych.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawne osadzanie łożyska kulkowego polega na przykładaniu siły montażowej do tego pierścienia, który jest osadzany z wciskiem (na wał lub w oprawę)."

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings" (katalog/poradnik), rozdział "Mounting and dismounting" (zasady przykładania siły do właściwego pierścienia)
  • Schaeffler (FAG/INA), "Mounting of rolling bearings" (materiał poradnikowy), część o przenoszeniu sił montażowych i typowych błędach montażu

Materiały:

  • Katalog/poradnik producenta łożysk dotyczący montażu i demontażu (działy: Mounting/Dismounting)
  • Podręcznik szkolny z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o łożyskach tocznych i pasowaniach)
  • Instrukcje stanowiskowe BHP i technologiczne dla montażu na prasie oraz podgrzewania indukcyjnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego