KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Zawór 1V1 przełączy się z pozycji a na b
Ilustracja przedstawia wykres czasowy związany z działaniem siłownika 1A1 oraz zaworu 1V1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przełączenie zaworu 1V1 następuje wtedy, gdy spełniony jest warunek położenia siłownika 1A1 (wysunięcie) oraz upłynie zadane opóźnienie modułu czasowego t = 2 s.
Odpowiedzi odnoszące czas do S1/S0 lub do wsunięcia siłownika opisują inną sekwencję sterowania.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych/elektropneumatycznych przełączenie zaworu rozdzielającego (tu: 1V1 z pozycji a na b) jest zwykle wynikiem spełnienia konkretnego warunku sterującego. W tym zadaniu warunek jest złożony: najpierw siłownik 1A1 ma osiągnąć stan wysunięty, a następnie moduł czasowy ma odmierzyć opóźnienie t = 2 s. Dopiero kombinacja tych dwóch przesłanek daje przełączenie 1V1.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "gdy siłownik 1A1 zostanie wysunięty i moduł czasowy odliczy czas t = 2 s"? Ponieważ jednoznacznie wskazuje:

  • stan siłownika (wysunięcie), czyli warunek położenia/etapu sekwencji,
  • czas jako opóźnienie realizowane przez moduł czasowy,
  • logikę typu AND (oba warunki muszą zajść).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "po 2 s od chwili zadziałania elementu sygnałowego S1" – wskazuje inną podstawę odmierzania czasu (start od S1). Jeśli w danym układzie czas ma być liczony od wysunięcia 1A1, to samo zadziałanie S1 nie jest właściwym wyzwalaczem (może dotyczyć innego kroku sekwencji).
  • "gdy siłownik 1A1 zostanie wsunięty i moduł czasowy odliczy czas t = 2 s" – myli kierunek ruchu. W sekwencjach sterowania wysuw i wsuw to różne stany, zwykle powiązane z różnymi sygnałami i innymi warunkami przełączania zaworów.
  • "po 2 s od chwili zadziałania elementu sygnałowego SO" – analogicznie do S1, czas jest odnoszony do innego elementu sygnałowego. Bez uzasadnienia, że to właśnie on wyzwala odmierzanie opóźnienia dla przełączenia 1V1, taka odpowiedź opisuje inną logikę sterowania.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj w odpowiedziach tego, co definiuje warunek i moment startu opóźnienia. W układach z czasówką ważne jest, czy opóźnienie liczy się od sygnału czujnika, od osiągnięcia położenia siłownika, czy od wysterowania cewki – te momenty nie są równoważne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza zmianę stanu zaworu rozdzielającego, czyli inne połączenie kanałów zasilania i odpowietrzenia. W praktyce taka zmiana kieruje sprężone powietrze na inną stronę siłownika lub zmienia funkcję elementu w sekwencji sterowania. Pozycje a/b są umownymi stanami zaworu.
Trzeba ustalić warunek sterujący: czy przełączenie zależy od położenia siłownika (np. wysunięty/wsunięty), od sygnału czujnika (S1/S0) czy od elementu czasowego. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle jest to logika złożona: po osiągnięciu stanu + po upływie opóźnienia.
Moduł czasowy wprowadza kontrolowane opóźnienie, aby kolejny krok cyklu nie nastąpił natychmiast. Stosuje się to np. dla docisku, stabilizacji, bezpieczeństwa lub synchronizacji z innymi ruchami. Na egzaminie sprawdza to umiejętność odróżnienia warunku "od razu" od warunku "po czasie".
Najczęściej myli się kierunek ruchu (wysuw zamiast wsuwu), bo oba stany są podobnie opisane i zależą od tego, jak zawór podaje powietrze na komory siłownika. Drugi błąd to pomijanie, że "wysunięty" oznacza stan po zakończeniu ruchu, a nie samo rozpoczęcie wysuwu.
Najczęściej są to elementy sygnałowe/czujniki (np. krańcówki, czujniki położenia), które informują układ o osiągnięciu określonego stanu. Ważne jest, że sam symbol nie wystarcza: trzeba wiedzieć, z jakim położeniem i jaką funkcją w sekwencji jest powiązany w danym schemacie.
Zależy od tego, co wyzwala moduł czasowy: może to być sygnał z czujnika (np. zadziałanie krańcówki) albo informacja o osiągnięciu stanu przez siłownik w logice sterowania. Na egzaminie trzeba czytać, od jakiego zdarzenia startuje odmierzanie opóźnienia, bo "po 2 s" nie jest zawsze tym samym.
Nie zawsze. Byłaby poprawna, jeśli w danym układzie moduł czasowy startuje dokładnie od sygnału S1 i ten sygnał dotyczy właściwego kroku sekwencji. Jeśli jednak przełączenie ma zależeć od innego warunku (np. wysunięcia 1A1), to odniesienie czasu do S1 opisuje inną logikę sterowania.
Opóźnienie może realizować moduł czasowy (w sterowaniu elektrycznym) albo element pneumatyczny (np. dławienie, zawór czasowy). W pytaniach z modułem czasowym kluczowe jest, jaki sygnał go uruchamia oraz co jest sterowane na wyjściu po upływie nastawionego czasu.
Najpierw ustal stan początkowy elementów, potem prześledź zdarzenie wyzwalające (czujnik/cewka), następnie sprawdź, czy jest warunek położenia siłownika, a na końcu dodaj opóźnienie (t). Pomaga zapisać sekwencję w punktach: zdarzenie → stan → czas → przełączenie zaworu.
Bo w wielu układach przełączenie nie może nastąpić tylko "po czasie" ani tylko "po sygnale". Czasówka ma sens dopiero wtedy, gdy jest przypisana do konkretnego kroku cyklu, a ten krok jest rozpoznawany np. po osiągnięciu położenia przez siłownik. To zapobiega błędom sekwencji i kolizjom ruchów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki/elektropneumatyki dla mechatroników (sekcje: zawory rozdzielające, sterowanie sekwencyjne, elementy czasowe)
  • Dokumentacja szkoleniowa do układów sterowania siłownikami z opóźnieniem (ćwiczenia z sekwencji)
  • Instrukcje producentów modułów czasowych stosowanych w automatyce (opis funkcji opóźnień załączania/wyłączania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego