Technika niszcząca to taka metoda analityczna, w której próbka po badaniu nie pozostaje w pierwotnym stanie (jest zużyta, rozłożona, odparowana, spalona, zjonizowana albo nie da się jej odzyskać w praktycznie niezmienionej postaci). W przemyśle chemicznym ma to znaczenie m.in. przy kontroli jakości, gdy ilość materiału jest ograniczona lub gdy próbka jest kosztowna.
"Spektroskopia mas" (często nazywana spektrometrią mas) jest zazwyczaj uznawana za metodę niszczącą. Wynika to z zasady działania: aby zmierzyć stosunek masy do ładunku, cząsteczki muszą zostać zjonizowane, a następnie wykrywane jako jony. W praktyce prowadzi to do zużycia próbki (nie jest to pomiar "bez ingerencji" jak w prostym ważeniu czy oględzinach). Nawet jeśli ilość zużytego materiału bywa bardzo mała, próbka w komorze jonizacyjnej ulega przekształceniu i nie wraca do stanu wyjściowego.
"Spektroskopia Ramana" jest zwykle traktowana jako metoda nieniszcząca: opiera się na rozpraszaniu światła i w typowych warunkach nie wymaga chemicznego przekształcenia próbki. Uszkodzenia mogą wystąpić w szczególnych sytuacjach (np. zbyt duża moc lasera), ale nie jest to cecha definicyjna metody.
"Spektroskopia w podczerwieni" (IR/FTIR) również jest zazwyczaj nieniszcząca: mierzy absorpcję promieniowania IR związaną z drganiami wiązań. Przy prawidłowo dobranych parametrach pomiar nie powinien powodować zniszczenia próbki; często można wykonać badanie bez jej zużycia (zwłaszcza dla ciał stałych i cieczy).
"Mikroskopia sił atomowych" (AFM) polega na skanowaniu powierzchni końcówką i rejestracji oddziaływań. W typowych trybach pracy traktuje się ją jako metodę w dużej mierze nieniszczącą, choć dla bardzo miękkich lub wrażliwych materiałów nieprawidłowe ustawienia mogą lokalnie uszkodzić powierzchnię. Nie jest to jednak standardowa "niszcząca" technika analityczna w sensie zużycia całej próbki.
Wniosek: spośród podanych metod to spektroskopia mas najpełniej spełnia kryterium techniki niszczącej, bo wymaga jonizacji i zużycia analizowanej porcji materiału.
