KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 7.
Zbożem ograniczającym występowanie chorób podstawy źdźbła w płodozmianach zbożowych jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Owies w płodozmianach zbożowych bywa traktowany jako zboże "sanitarne", bo w mniejszym stopniu podtrzymuje część patogenów odpowiedzialnych za choroby podstawy źdźbła. Włączenie owsa może przerwać lub osłabić cykl rozwojowy sprawców tych chorób, podczas gdy pszenica, jęczmień i żyto częściej utrzymują źródło infekcji w zmianowaniu.

Pełne wyjaśnienie:

W płodozmianach zbożowych istotna jest profilaktyka agrotechniczna, czyli takie planowanie następstwa roślin, aby ograniczać narastanie presji patogenów w glebie i na resztkach pożniwnych. Choroby podstawy źdźbła (wywoływane przez różne czynniki, często o charakterze grzybowym) mają tendencję do nasilania się, gdy zboża są uprawiane często po sobie, ponieważ patogen ma stały dostęp do roślin żywicielskich oraz materiału infekcyjnego.

Odpowiedź "owies" jest właściwa, ponieważ owies jest w praktyce rolniczej uznawany za gatunek, który może ograniczać występowanie części chorób podstawy źdźbła w zmianowaniach zbożowych. Działa to jak element "przerwy" w cyklu rozwojowym niektórych sprawców chorób: w danym sezonie patogen ma gorsze warunki do rozwoju i wytworzenia dużej ilości inokulum, co może przełożyć się na lepszą zdrowotność kolejnego łanu zbożowego.

  • "pszenica" jest typowym zbożem, które w częstym następstwie po zbożach może sprzyjać utrzymywaniu presji wielu chorób podstawy źdźbła; przy dużym udziale pszenicy w strukturze zasiewów ryzyko fitosanitarne zwykle rośnie.
  • "jęczmień" również należy do zbóż, które w zmianowaniu zdominowanym przez zboża nie tworzą wyraźnej przerwy sanitarnej; przy intensywnej uprawie i krótkim zmianowaniu problem chorób podstawy źdźbła może się utrzymywać.
  • "żyto" bywa postrzegane jako zboże mniej wymagające, ale nie oznacza to automatycznie, że ogranicza choroby podstawy źdźbła w płodozmianie zbożowym; w kontekście następstwa roślin nie jest ono standardowo wskazywane jako "zboże ograniczające" ten problem tak jak owies.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: im bardziej "zbożowy" płodozmian (dużo pszenicy/jęczmienia/żyta po sobie), tym większa rola świadomego doboru gatunku, który nie podtrzymuje tak silnie źródeł infekcji. To łączy się też z innymi elementami integrowanej ochrony: terminem siewu, doborem odmiany, uprawą roli i gospodarowaniem resztkami pożniwnymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To grupa chorób porażających dolną część źdźbła i okolice węzła krzewienia. Skutkiem bywa osłabienie roślin, wyleganie oraz spadek plonu. Ich rozwój zależy m.in. od warunków pogodowych, resztek pożniwnych i tego, jak często zboża występują po sobie w zmianowaniu.
Płodozmian zmienia dostępność roślin żywicielskich dla patogenów. Gdy zboża są uprawiane po sobie, patogeny mogą przetrwać na resztkach i w glebie oraz łatwiej infekować kolejne zasiewy. Wprowadzenie gatunku mniej sprzyjającego patogenom może ograniczyć źródło infekcji.
Owies bywa traktowany jako element "przerwy sanitarnej" w płodozmianie zdominowanym przez zboża, ponieważ w praktyce słabiej podtrzymuje część patogenów odpowiedzialnych za choroby podstawy źdźbła. Dzięki temu presja chorób w kolejnym roku może być mniejsza niż po innych zbożach.
Częsty błąd to zakładanie, że każde "odporne" zboże ogranicza też choroby podstawy źdźbła. Inny błąd to kierowanie się popularnością uprawy (np. pszenica) zamiast wpływem na patogeny. Warto pamiętać, że następstwo roślin dotyczy cyklu patogena, a nie tylko wymagań glebowych.
Tak, zwykle zwiększa, bo patogeny mają stały dostęp do żywiciela i mogą kumulować się w środowisku (gleba, resztki pożniwne). W praktyce przy monokulturze rośnie znaczenie działań ograniczających ryzyko, takich jak odpowiednia agrotechnika, dobór odmian i rozsądne zmianowanie.
Resztki pożniwne mogą być miejscem przetrwania i źródłem inokulum wielu patogenów. Jeżeli kolejne zboże jest wysiewane po zbożu, resztki ułatwiają rozpoczęcie infekcji w następnym sezonie. Dlatego uprawa roli i gospodarowanie resztkami są ważnym elementem profilaktyki.
Gdy dominują zboża, planuje się możliwie dłuższe przerwy między tym samym gatunkiem i włącza rośliny (lub zboża) mniej sprzyjające narastaniu chorób. Dodatkowo dobiera się terminy siewu i technologię uprawy tak, aby ograniczać stres roślin i warunki sprzyjające infekcjom.
W krótkich zmianowaniach zbożowych presja chorób często utrzymuje się, gdy uprawia się zboża po zbożach bez "przerwy sanitarnej". W praktyce pszenica i jęczmień są typowymi gatunkami, po których ryzyko problemów fitosanitarnych może pozostać wysokie, jeśli brakuje urozmaicenia w strukturze zasiewów.
W polu zwraca się uwagę na osłabienie roślin u nasady, przebarwienia, nekrozy i objawy w dolnej części źdźbła oraz na wyleganie łanu. Diagnoza wymaga jednak ostrożności, bo podobne skutki mogą dawać też czynniki nieinfekcyjne (np. stres wodny) lub inne choroby.
Najlepiej łączyć wiedzę: (1) zasady płodozmianu, (2) podstawowe grupy chorób zbóż, (3) praktyczne skutki uprawy zboża po zbożu. Pomaga robienie prostych schematów następstwa roślin i dopisywanie: "wzrost ryzyka" lub "spadek ryzyka" dla zdrowotności łanu.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Owies w płodozmianach zbożowych bywa traktowany jako zboże "sanitarne", bo w mniejszym stopniu podtrzymuje część patogenów odpowiedzialnych za choroby podstawy źdźbła."

Materiały:

  • Aktualne metodyki integrowanej ochrony roślin dla zbóż (materiały doradcze)
  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki zbóż (płodozmian, następstwo roślin)
  • Materiały szkoleniowe z fitopatologii roślin uprawnych (choroby podstawy źdźbła)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego