KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 14.
Zdarzeniem, które nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Śmierć dłużnika co do zasady nie wygasza zobowiązań o charakterze majątkowym, ponieważ mogą one przejść na następców prawnych. Inaczej jest przy świadczeniach ściśle osobistych, których nie da się wykonać przez inną osobę. Wygaśnięcie może też wynikać z trwałej niemożności świadczenia lub z rozwiązania umowy.

Pełne wyjaśnienie:

Zobowiązanie wygasa tylko w określonych sytuacjach. Kluczowe jest rozróżnienie, czy chodzi o świadczenie majątkowe (np. zapłata pieniędzy) czy o świadczenie ściśle osobiste (takie, które może wykonać wyłącznie konkretna osoba ze względu na jej cechy, umiejętności lub osobisty charakter relacji).

Odpowiedź "śmierć dłużnika zobowiązanego do świadczenia majątkowego" jest poprawna, ponieważ w typowych zobowiązaniach majątkowych śmierć dłużnika nie powoduje automatycznego wygaśnięcia długu. Taki obowiązek może być dalej realizowany przez następców prawnych w ramach zasad następstwa po zmarłym. Innymi słowy: dług "nie znika" tylko dlatego, że osoba zmarła.

Pozostałe odpowiedzi opisują zdarzenia, które mogą prowadzić do wygaśnięcia zobowiązania:

  • "śmierć dłużnika zobowiązanego do świadczenia ściśle osobistego" – to klasyczny przypadek, w którym zobowiązanie wygasa, bo wykonanie jest związane z osobą dłużnika i nie może zostać zastąpione działaniem innej osoby.
  • "niemożność świadczenia" – jeżeli świadczenie staje się obiektywnie niemożliwe (w sposób trwały), sens zobowiązania może ustać, bo nie da się go już spełnić.
  • "rozwiązanie umowy" – rozwiązanie (za zgodą stron lub w przewidzianym trybie) kończy stosunek umowny, a tym samym usuwa podstawę do dalszego trwania zobowiązań wynikających z tej umowy.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: zobowiązania majątkowe zwykle "przechodzą dalej", a osobiste zwykle "kończą się z osobą". To pomaga szybko odsiać odpowiedzi intuicyjne, ale niezgodne z logiką prawa cywilnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wygaśnięcie zobowiązania oznacza, że dłużnik nie ma już obowiązku spełnienia świadczenia, a wierzyciel nie może go skutecznie żądać. Dzieje się tak np. po wykonaniu świadczenia, po rozwiązaniu umowy lub gdy spełnienie świadczenia staje się trwale niemożliwe.
Nie. W typowych zobowiązaniach majątkowych (np. zapłata określonej kwoty) śmierć dłużnika nie musi oznaczać wygaśnięcia. Obowiązki majątkowe mogą przejść na następców prawnych. Wyjątkiem są zobowiązania ściśle osobiste.
Świadczenie majątkowe to takie, które ma wymiar ekonomiczny i da się je spełnić "z majątku", np. zapłata pieniędzy, wydanie rzeczy, zwrot kosztów. Zwykle nie zależy od osobistych cech dłużnika, więc może być wykonane także przez inną osobę.
Świadczenie ściśle osobiste jest związane z konkretną osobą (jej umiejętnościami, zaufaniem, osobistym działaniem). Gdy ta osoba nie może go wykonać, np. z powodu śmierci, zobowiązanie co do zasady nie może być zastąpione przez kogoś innego i może wygasnąć.
Jeżeli świadczenie staje się obiektywnie i trwale niemożliwe do spełnienia, dalsze istnienie zobowiązania traci sens, bo nie da się osiągnąć jego celu. Na egzaminie trzeba uważać: chodzi o realną, trwałą niemożność, a nie o zwykłe trudności lub wzrost kosztów.
Rozwiązanie umowy zwykle kończy stosunek umowny na przyszłość, ale w praktyce mogą pozostać rozliczenia (np. zwrot świadczeń, rozliczenie zaliczek, odszkodowanie). W testach najczęściej przyjmuje się, że rozwiązanie umowy jest zdarzeniem prowadzącym do ustania zobowiązań z niej wynikających.
Zadaj sobie pytanie: czy świadczenie da się spełnić przez inną osobę bez zmiany sensu umowy? Jeśli tak (np. zapłata, wydanie rzeczy) — ma charakter majątkowy. Jeśli nie, bo liczą się cechy konkretnej osoby (np. osobiste wykonanie usługi) — jest ściśle osobiste.
Najczęstszy błąd to myślenie "śmierć kończy wszystko", czyli przenoszenie intuicji życiowej na prawo. Drugi błąd to brak rozróżnienia między świadczeniem majątkowym a ściśle osobistym. Warto ćwiczyć na przykładach i szukać w pytaniu słów wskazujących na "osobistość".
Może wygasnąć, gdy spełniono świadczenie (cel został osiągnięty), gdy strony rozwiązały umowę w przewidziany sposób albo gdy świadczenie stało się trwale niemożliwe. W testach trzeba wskazać zdarzenie, które naprawdę usuwa obowiązek świadczenia, a nie tylko go utrudnia.
Skup się na podstawowych definicjach (zobowiązanie, dłużnik, wierzyciel, świadczenie), typowych skutkach zdarzeń (śmierć, rozwiązanie umowy, niemożność świadczenia) oraz na rozróżnieniach. Pomaga robienie krótkich fiszek: "majątkowe przechodzi dalej", "osobiste wygasa".
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Śmierć dłużnika co do zasady nie wygasza zobowiązań o charakterze majątkowym, ponieważ mogą one przejść na następców prawnych."

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z podstaw prawa cywilnego (część ogólna i zobowiązania)
  • Komentarze i opracowania dydaktyczne dotyczące wygaśnięcia zobowiązań oraz skutków śmierci stron
  • Materiały szkolne dla kierunku technik administracji z działu: prawo cywilne w administracji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego