KWALIFIKACJA MED8 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 11.
Które zdjęcia należy wykonać pacjentom z chorobą reumatoidalną stawów kolanowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W radiografii stawu kolanowego podstawowy zestaw obejmuje projekcję AP i boczną. W chorobie reumatoidalnej (zwykle przewlekłej i często obejmującej obie strony) wykonanie zdjęć obu kolan ułatwia porównanie nasilenia zmian oraz ocenę symetrii procesu chorobowego.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce radiograficznej stawu kolanowego najczęściej stosuje się projekcje: AP (przednio-tylną) oraz boczną. Taki zestaw pozwala ocenić ustawienie kości, zarysy powierzchni stawowych, szerokość szpary stawowej oraz cechy przebudowy kostnej w dwóch prostopadłych rzutach, co jest podstawą wiarygodnej oceny.

W chorobach przewlekłych, takich jak choroba reumatoidalna, zmiany mogą mieć charakter wielostawowy, a ocena obustronna bywa przydatna jako materiał porównawczy: umożliwia zestawienie stopnia zaawansowania zmian w obu stawach, wychwycenie asymetrii oraz ocenę dynamiki zmian w kolejnych badaniach kontrolnych.

Odpowiedź wskazująca wykonanie zdjęć tylko jednego kolana (prawego albo lewego) jest zbyt wąska, bo ogranicza możliwość porównania i może nie odpowiadać typowemu postępowaniu w schorzeniach o potencjalnie obustronnym zajęciu stawów. Z kolei zestaw "AP obu stawów kolanowych i osiowe rzepek" pomija projekcję boczną, która jest jedną z podstawowych projekcji oceny stawu kolanowego; projekcja osiowa rzepki może być przydatna w szczególnych wskazaniach (np. podejrzenie patologii stawu rzepkowo-udowego), ale nie zastępuje projekcji bocznej w rutynowej ocenie kolana.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się jednostka chorobowa o charakterze przewlekłym i możliwie obustronnym, rozważ odpowiedź uwzględniającą badanie obu stron oraz podstawowy zestaw dwóch prostopadłych projekcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej za podstawowe uznaje się projekcję AP oraz boczną. Dają one dwa prostopadłe rzuty, co ułatwia ocenę ustawienia kości, szerokości szpary stawowej i zmian kostnych. Dodatkowe projekcje dobiera się do wskazania klinicznego.
Badanie obustronne pozwala na porównanie stopnia zmian po obu stronach, ocenę symetrii procesu chorobowego oraz lepsze planowanie kontroli w czasie. Jest to przydatne zwłaszcza wtedy, gdy zmiany mogą obejmować więcej niż jeden staw.
AP to rzut przednio-tylny (wiązka przechodzi od przodu do tyłu). W praktyce jest to jedna z podstawowych projekcji, w której ocenia się m.in. zarysy kłykci, powierzchnie stawowe i szerokość szpary stawowej.
Projekcja boczna pokazuje kolano w innym, prostopadłym rzucie niż AP. Ułatwia ocenę relacji rzepki do kości udowej, zarysu kłykci, ewentualnych zmian pourazowych lub zwyrodnieniowych oraz pozwala lepiej ocenić niektóre struktury nakładające się w AP.
Nie zawsze. Projekcję osiową rzepki wykonuje się głównie wtedy, gdy istnieją szczególne wskazania dotyczące stawu rzepkowo-udowego. W typowym zestawie podstawowym kolana kluczowe są projekcje AP i boczna, a dodatkowe projekcje są dobierane celowo.
Częstym błędem jest automatyczne ograniczenie się do jednej strony (np. "boli prawe, więc tylko prawe"), bez rozważenia badania porównawczego. W pytaniach egzaminacyjnych warto sprawdzić, czy jednostka chorobowa może dawać zmiany obustronne i czy porównanie ma znaczenie diagnostyczne.
Zwykle wtedy, gdy skierowanie i problem kliniczny dotyczą jednoznacznie jednej strony (np. ostry uraz, kontrola po zabiegu po jednej stronie) i nie ma potrzeby porównania. Decyzja zależy od wskazań klinicznych oraz praktyki w danej pracowni.
Standardowo usuwa się elementy metalowe z okolicy badania (biżuteria, klamry, metalowe części ubrania), dobiera ułożenie zgodnie z projekcją i stabilizuje kończynę. Należy też potwierdzić stronę badania i zadbać o jasne instrukcje, aby ograniczyć poruszenie i powtórzenia ekspozycji.
Najczęściej myli się: zakres badania (jedno kolano vs oba), zestaw podstawowy (AP+boczna) z projekcjami dodatkowymi (np. osiowa rzepki), oraz nie zauważa się słów kluczowych sugerujących potrzebę porównania lub kontroli przewlekłej.
Poza AP i boczną, w zależności od wskazania można rozważać projekcje dodatkowe (np. ukierunkowane na rzepkę lub szparę stawową). Ich dobór wynika z pytania klinicznego. Na egzaminie najpierw identyfikuje się zestaw podstawowy, a dopiero potem sens dodatków.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W radiografii stawu kolanowego podstawowy zestaw obejmuje projekcję AP i boczną."

Materiały:

  • Skrypt/atlas z pozycjonowania w radiografii narządu ruchu (staw kolanowy)
  • Procedury wewnętrzne pracowni RTG dotyczące badań kolana
  • Materiały dydaktyczne z reumatologii w zakresie typowych zmian kostno-stawowych widocznych w RTG

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego