KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 32.
Zdjęcie przedstawia
Ilustracja przedstawia narzędzie pomiarowe używane w mechanice, najprawdopodobniej jest to sprawdzian dwugraniczny do wałków.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprawdzian dwugraniczny do wałków służy do kontroli granicznej typu GO/NO-GO: jedna strona powinna przejść, druga nie powinna przejść, co potwierdza spełnienie tolerancji średnicy. Nie jest to wzornik chropowatości ani cęgi pomiarowe, bo te mają inne zastosowanie i sposób oceny.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdzian dwugraniczny do wałków to przyrząd kontrolny stosowany w metrologii warsztatowej do sprawdzania wymiaru w sposób graniczny, czyli bez odczytu wartości liczbowej. W praktyce działa w logice GO/NO-GO: część "przechodnia" (GO) ma potwierdzić, że wałek nie jest za duży, a część "nieprzechodnia" (NO-GO) ma potwierdzić, że wałek nie jest za mały (w zależności od konstrukcji i tego, co dokładnie jest kontrolowane).

Odpowiedź "sprawdzian dwugraniczny do wałków." jest poprawna, ponieważ taki sprawdzian jest typowo używany w produkcji do szybkiej weryfikacji zgodności średnicy wałka z tolerancją, zwłaszcza w kontroli międzyoperacyjnej lub przy kontroli 100% detali. Tego typu kontrola jest bardzo przydatna w organizacji produkcji, bo jest szybka i ogranicza wpływ błędów odczytu.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do tego zastosowania:

  • "wzornik chropowatości." dotyczy oceny jakości powierzchni (porównanie faktury/chropowatości), a nie kontroli wymiaru granicznego średnicy. Wzorniki są zestawami pól/struktur do porównania, nie elementami GO/NO-GO.
  • "cęgi pomiarowe." służą do pomiaru (zwykle z odczytem lub wskazaniem) i mają inną budowę. W typowym ujęciu cęgi to narzędzie mierzące, a nie sprawdzające przejście/nieprzejście na dwóch granicach tolerancji.
  • "przyrząd do kontroli stosów płytek wzorcowych." odnosi się do kontroli lub weryfikacji zestawienia płytek wzorcowych (wzorców długości) i jest używany w innym obszarze metrologii (wzorcowanie/porównania), nie do bezpośredniej kontroli wałka w produkcji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli odpowiedzi zawierają zarówno przyrządy do pomiaru (odczyt), jak i do kontroli (GO/NO-GO), a pytanie dotyczy rozpoznania narzędzia ze zdjęcia, warto szukać cech konstrukcyjnych charakterystycznych dla sprawdzianów granicznych (dwie strony/końcówki o różnych granicach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przyrząd kontrolny do szybkiej oceny, czy średnica wałka mieści się w tolerancji. Działa granicznie (GO/NO-GO): jedna strona powinna "przejść", a druga "nie przejść". Nie daje wyniku liczbowego, tylko informację: zgodny/niezgodny.
Kontrola GO/NO-GO polega na przyłożeniu dwóch granic sprawdzianu do detalu. Jeśli strona "GO" pasuje zgodnie z zasadą, a "NO-GO" nie pasuje, detal uznaje się za zgodny. To metoda szybka, często używana w produkcji seryjnej.
Ponieważ nie służy do odczytu konkretnej wartości wymiaru (np. w mm). Sprawdzian daje wynik jakościowy: przechodzi/nie przechodzi, czyli spełnia/nie spełnia wymagania tolerancji. Do pomiaru liczbowego stosuje się np. mikrometr lub suwmiarkę.
Najważniejsze zalety to szybkość, powtarzalność i mniejsze ryzyko błędu odczytu. Sprawdziany ułatwiają kontrolę międzyoperacyjną i końcową, szczególnie w produkcji seryjnej. Pozwalają też ograniczyć czas kontroli w porównaniu z pomiarem liczbowym.
Nie. Wzornik chropowatości służy do porównawczej oceny jakości powierzchni (struktury, chropowatości), a nie do kontroli średnicy wałka w tolerancji. To dwa różne obszary kontroli jakości: geometria wymiarowa vs. stan powierzchni.
Cęgi pomiarowe mają zwykle elementy pomiarowe nastawiane na wymiar i często część wskazującą/odczytową. Sprawdzian dwugraniczny ma natomiast stałe, zdefiniowane granice i jest używany do testu przejścia/nieprzejścia. W zadaniach obrazkowych liczą się cechy konstrukcyjne.
Najczęściej wtedy, gdy liczy się tempo kontroli i prosty werdykt zgodności, np. w produkcji seryjnej lub przy kontroli 100% elementów. Mikrometr jest lepszy do analizy odchyłek i zapisu wyniku liczbowego, ale zwykle wymaga więcej czasu i uwagi.
Oznacza, że uwzględnia dwie granice tolerancji: jedną związaną z dopuszczalnym maksimum, drugą z dopuszczalnym minimum. Dzięki temu jednym narzędziem można wykonać kontrolę graniczną. W praktyce są to dwie strony/końcówki sprawdzianu.
Najczęściej myli się przyrządy "kontrolne" z "pomiarowymi" (brak odczytu vs. odczyt), a także wzorniki (porównanie cech) ze sprawdzianami (granice). Pomaga pytanie: czy narzędzie daje wartość liczbową, czy tylko informację zgodny/niezgodny?
Warto powtórzyć podstawowe przyrządy pomiarowe i kontrolne oraz ich zastosowania w kontroli jakości. Pomaga praca ze zdjęciami narzędzi, rozróżnianie: suwmiarka/mikrometr/czujnik/sprawdzian/wzornik. Dodatkowo ucz się, do czego służą i jaki typ wyniku dają.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprawdzian dwugraniczny do wałków służy do kontroli granicznej typu GO/NO-GO: jedna strona powinna przejść, druga nie powinna przejść, co potwierdza spełnienie tolerancji średnicy.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (działy: sprawdziany graniczne, kontrola GO/NO-GO)
  • Instrukcje zakładowe kontroli międzyoperacyjnej i końcowej w obróbce skrawaniem
  • Karty katalogowe producentów sprawdzianów granicznych (opis zastosowań sprawdzianów do wałków i otworów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego