KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Zdjęcie przedstawia
Ilustracja przedstawia maszynę przemysłową, najprawdopodobniej tokarkę, używaną w obróbce mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Konik to zespół tokarki służący do podpierania przedmiotu (np. przy toczeniu między kłami). Kieł obrotowy ma końcówkę obracającą się na łożyskach, co zmniejsza tarcie i nagrzewanie w porównaniu z kłem stałym. Dlatego poprawne jest: "konik z kłem obrotowym".

Pełne wyjaśnienie:

W tokarkach przedmioty długie lub obrabiane między kłami wymagają podparcia z drugiej strony niż uchwyt/napęd. Do tego służy konik (umieszczony na łożu tokarki), w którego pinoli montuje się odpowiednie wyposażenie, m.in. kły.

Kieł obrotowy (tzw. "żywy") rozpoznaje się po tym, że jego końcówka pracująca obraca się razem z detalem dzięki łożyskowaniu. W praktyce daje to istotne korzyści: mniejsze tarcie na styku z nakiełkiem, mniejsze nagrzewanie, ograniczenie ryzyka zatarcia i możliwość pracy przy większych prędkościach w porównaniu z kłem stałym.

Odpowiedź "konik z kłem obrotowym" jest więc właściwa, jeśli na ilustracji widoczny jest korpus konika oraz zamontowany w nim kieł z konstrukcją typową dla wersji obrotowej (element łożyskowany, zwykle masywniejsza obudowa kła).

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "konik z kłem stałym" – kieł stały nie ma łożyskowania i wymaga smarowania/niższych parametrów pracy; to inny element wyposażenia.
  • "podtrzymkę z kłem stałym" oraz "podtrzymkę z kłem obrotowym" – podtrzymka to osobny przyrząd do podparcia wałków (najczęściej z łapkami/rolkami), a nie zespół konika. Jej budowa i sposób podparcia różnią się od konika z kłem.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: konik podpiera "na końcu" detalu przez kieł, a podtrzymka podpiera "pośrednio" wzdłuż długości detalu. Dodatkowo: kieł obrotowy = łożyska = mniejsze tarcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Konik to zespół tokarki przesuwany po łożu, służący głównie do podparcia przedmiotu obrabianego od strony przeciwnej do uchwytu. W pinoli konika montuje się m.in. kły, wiertła czy rozwiertaki, co stabilizuje detal i poprawia dokładność toczenia.
Kieł obrotowy ma końcówkę obracającą się na łożyskach razem z detalem, co zmniejsza tarcie i nagrzewanie w nakiełku. Kieł stały nie obraca się, więc tarcie występuje na styku kieł–detal i zwykle wymaga smarowania oraz ostrożniejszych parametrów skrawania.
Wybiera się go, bo ogranicza tarcie na styku z nakiełkiem, dzięki czemu zmniejsza ryzyko zatarcia, przegrzania i uszkodzenia końcówki detalu. Ułatwia też pracę przy wyższych prędkościach i dłuższych czasach toczenia, szczególnie przy wałkach smukłych.
Konik ma korpus z pinolą wysuwaną osiowo i jest ustawiany współosiowo z wrzecionem; zwykle widać też rękojeść/koło do wysuwu pinoli. Podtrzymka to oddzielny przyrząd podpierający wałek pośrednio (często łapkami lub rolkami) i nie ma typowej pinoli konika.
Podtrzymkę stosuje się do podparcia długich, wiotkich wałków, gdy samo podparcie w koniku jest niewystarczające lub gdy nie można pracować między kłami. Zmniejsza ugięcie detalu, ogranicza drgania i pomaga utrzymać wymiar oraz chropowatość na dłuższym odcinku.
Kieł stały bywa używany w prostszych zastosowaniach, przy mniejszych prędkościach lub gdy konstrukcja oprzyrządowania tego wymaga. Wymaga jednak kontroli smarowania i stanu nakiełka, bo tarcie jest większe niż w kłach obrotowych, co może pogorszyć trwałość i jakość.
Najczęstszy błąd to utożsamienie każdego kła z wersją stałą i pominięcie informacji o łożyskowaniu w kłach obrotowych. Drugi błąd to mylenie konika z podtrzymką: uczniowie skupiają się na samym ostrzu kła, a nie na całym korpusie urządzenia i sposobie jego mocowania.
Nie zawsze "z automatu", ale zwykle pomaga, bo zmniejsza tarcie i nagrzewanie w punkcie podparcia, co ogranicza odkształcenia i niestabilność. Dokładność zależy też od współosiowości konika, stanu łożysk kła, jakości nakiełków i poprawnego ustawienia oraz docisku.
Trzeba wykonać poprawne nakiełki (odpowiednim wiertłem do nakiełków) i zadbać o czystość stożkowego gniazda, aby kieł opierał się równomiernie. W praktyce ważne jest też usunięcie zadziorów oraz kontrola, czy stożek nie jest uszkodzony, bo to wpływa na bicie.
Warto znać podstawowe zespoły: wrzeciennik, uchwyt, łoże, suport, imak, konik oraz osprzęt typu kły i podtrzymki. Egzamin często sprawdza rozpoznawanie tych elementów oraz dobór podparcia detalu do technologii obróbki i wymagań dokładnościowych.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Konik to zespół tokarki służący do podpierania przedmiotu (np. przy toczeniu między kłami)."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – Knowledge: Centers (live center/dead center) – https://www.sandvik.coromant.com/en-us/knowledge/machining-formulas-definitions/Pages/centers.aspx (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Kieł (narzędzie)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kie%C5%82 (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Tokarka" – sekcja o podstawowych zespołach obrabiarki (w tym konik) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tokarka (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (toczenie, osprzęt tokarski)
  • Instrukcje/DTR tokarek szkolnych – rozdziały o koniku i wyposażeniu
  • Materiały producentów narzędzi/wyposażenia tokarskiego opisujące kły obrotowe i stałe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego