W fotografii oświetlenie zastane oznacza, że kadr został zarejestrowany przy świetle, które było dostępne na miejscu: naturalnym (np. słońce/pochmurne niebo/światło z okna) lub istniejącym oświetleniu sztucznym (np. żarówki, LED-y w pomieszczeniu), ale bez dokładania własnych źródeł takich jak lampa błyskowa, światło ciągłe czy studyjne modyfikatory.
To właśnie rozróżnienie "czy fotograf użył dodatkowego światła?" jest kluczowe. Jeśli zdjęcie nie nosi typowych cech doświetlenia (np. charakterystycznego błysku, kontrolowanych refleksów, cieni ustawionych niezależnie od zastanego światła), wówczas właściwą odpowiedzią jest "zastanego".
Pozostałe odpowiedzi są mylące, bo dotyczą innych wymiarów opisu światła:
- "twardego" – opisuje cechę światła: ostre, wyraźne krawędzie cieni i wysoki kontrast. Twarde światło może być zarówno zastane (np. słońce w południe), jak i sztuczne (mała lampa bez modyfikatora).
- "bocznego" – opisuje kierunek: światło pada z boku, modelując fakturę i kształt. Boczny kierunek również może pochodzić z okna (zastane) albo z lampy ustawionej z boku (sztuczne).
- "rozproszonego" – opisuje cechę: miękkie przejścia tonalne i łagodne cienie. Może wynikać z chmur/zasłony (zastane) lub z softboxu/dyfuzora (sztuczne).
W praktyce egzaminacyjnej warto pamiętać: "zastane" odpowiada na pytanie o źródło i to, czy fotograf doświetlał scenę, a pozostałe terminy częściej opisują wygląd światła (twardość/miękkość) albo geometrię (kierunek).
