KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 6.
Zgodnie z atmosferą standardową (ang. International Standard Atmosphere, ISA) ciśnienie cząstkowe tlenu we wdychanym powietrzu w warunkach naziemnych wynosi około
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ciśnienie cząstkowe gazu w mieszaninie to iloczyn ciśnienia całkowitego i jego ułamka objętościowego. Dla warunków naziemnych ISA przyjmuje się ok. 1013 hPa oraz udział tlenu rzędu 0,20, więc 0,20 · 1013 ≈ 202 hPa. Pozostałe wartości wynikają z przyjęcia innego udziału lub błędnego mnożenia.

Pełne wyjaśnienie:

Ciśnienie cząstkowe (parcjalne) tlenu w mieszaninie gazów oblicza się, stosując prawo Daltona: jest to część ciśnienia całkowitego proporcjonalna do udziału (frakcji) danego składnika w mieszaninie.

W warunkach "naziemnych" dla atmosfery standardowej ISA zwykle rozumie się poziom morza i standardowe ciśnienie statyczne p0 bliskie 1013 hPa. Następnie trzeba przyjąć frakcję objętościową tlenu w powietrzu. W zadaniach egzaminacyjnych bywa stosowane uproszczenie, że tlen stanowi w przybliżeniu 20% powietrza, co pozwala szybko oszacować wynik.

Wtedy rachunek jest prosty:

  • p(O2) ≈ 0,20 · 1013 hPa ≈ 202 hPa.

Dlatego odpowiedź "202,2 hPa" pasuje do oszacowania opartego o frakcję 0,20 oraz standardowe ciśnienie na poziomie morza.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "182,2 hPa" odpowiadałoby zaniżonemu udziałowi tlenu albo zbyt niskiemu ciśnieniu całkowitemu; to typowy skutek pomylenia danych lub błędnego zaokrąglenia.
  • "222,2 hPa" i "242,2 hPa" wymagają zawyżenia udziału tlenu lub przyjęcia za wysokiego ciśnienia całkowitego; to częsty efekt automatycznego doboru "większej liczby" bez kontroli proporcji.

W praktyce lotniczej umiejętność takiego oszacowania wspiera rozumienie zagadnień fizjologii lotniczej (spadek parcjalnego ciśnienia tlenu z wysokością), a także pracy systemów tlenowych i hermetyzacji kabiny. Na egzaminie warto sprawdzić, jakie przybliżenie składu powietrza zakłada zadanie, bo różne przyjęcia mogą dać inną wartość "około".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To część ciśnienia całkowitego mieszaniny gazów, którą "wnosi" tlen. W przybliżeniu liczy się je jako: ciśnienie całkowite × udział objętościowy tlenu. Pojęcie jest kluczowe w fizjologii lotniczej i ocenie ryzyka niedotlenienia.
Stosuje się prawo Daltona: p(O2)=x(O2)·p. Dla ISA na poziomie morza przyjmuje się p bliskie 1013 hPa, a następnie odpowiednią frakcję tlenu (często 0,20 jako uproszczenie). Wynik jest wtedy rzędu ~200 hPa.
ISA daje wspólny punkt odniesienia dla obliczeń i porównań w lotnictwie (wysokość ciśnieniowa, osiągi, wentylacja, oddychanie). Dzięki temu różne obliczenia można wykonywać na tych samych, "umownych" warunkach, niezależnie od pogody.
W rzeczywistości udział tlenu w suchym powietrzu jest zwykle podawany jako ok. 20,9%, ale w prostych zadaniach egzaminacyjnych często przyjmuje się 0,20 dla łatwego rachunku "w pamięci". Zawsze warto sprawdzić, jakie przybliżenie sugeruje zestaw odpowiedzi.
Spada wraz ze wzrostem wysokości, bo maleje ciśnienie całkowite atmosfery. Nawet jeśli procent tlenu jest podobny, to mniejsza wartość p oznacza mniejszą wartość p(O2). To bezpośrednio wiąże się z zagrożeniem hipoksją i użyciem tlenu pokładowego.
Najczęstsze to: pomylenie procentów z ułamkiem (np. 20 zamiast 0,20), użycie złej wartości ciśnienia całkowitego, zbyt wczesne zaokrąglenia oraz przyjęcie innej frakcji tlenu niż ta, którą przewiduje zadanie. Pomaga szybka kontrola rzędu wielkości.
Tak, w ujęciu fizjologicznym para wodna "zajmuje" część ciśnienia całkowitego, co zmienia parcjalne ciśnienia pozostałych gazów. Jednak w prostych zadaniach opartych o ISA często zakłada się powietrze suche i liczy p(O2) z frakcji tlenu i p całkowitego.
Spadek p(O2) na wysokości jest jednym z powodów stosowania systemów tlenowych i procedur ich użycia. Technik awionik spotyka się z instalacjami tlenowymi, czujnikami/indikacją i elementami sterowania, a rozumienie parcjalnych ciśnień pomaga ocenić sens parametrów.
Hektopaskal jest jednostką powszechnie stosowaną do opisu ciśnienia atmosferycznego i nastaw wysokościomierza w wielu procedurach. Znajomość przeliczeń i typowych wartości (okolice 1013 hPa na poziomie morza) ułatwia szybkie sprawdzanie poprawności obliczeń.
Utrwal: standardowe p0 i T0, pojęcie ciśnienia parcjalnego, typowy skład powietrza oraz prosty rachunek proporcji. Ćwicz zadania "na oko" z kontrolą rzędu wielkości i zapisuj założenia (frakcja tlenu, poziom morza, powietrze suche).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ciśnienie cząstkowe gazu w mieszaninie to iloczyn ciśnienia całkowitego i jego ułamka objętościowego.

Źródła:

  • ISO 2533:1975, Standard Atmosphere (parametry na poziomie morza: p0) – norma (wymaga dostępu do treści normy)
  • NOAA/NASA/USAF: U.S. Standard Atmosphere, 1976, rozdz. dotyczący warunków na poziomie morza (p0=1013,25 hPa) – https://ntrs.nasa.gov/citations/19770009539 (dostęp 2026-03-02)
  • NASA Glenn Research Center, materiały edukacyjne o składzie atmosfery (udział tlenu w powietrzu) – https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/atmosmet.html (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z fizyki atmosfery i podstaw lotnictwa (ciśnienie, skład powietrza)
  • Materiały szkoleniowe z fizjologii lotniczej (tlen, hipoksja, parcjalne ciśnienia gazów)
  • Dokumenty/opracowania dot. ISA i parametrów standardowych (p0, T0) używanych w lotnictwie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego