KWALIFIKACJA CHM3 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 13.
Zgodnie z danymi zawartymi w tabeli wskaźników roztwór obojętny będzie miał barwę
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika analityka, kwalifikacja A59.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór obojętny ma pH około 7, a barwa każdego wskaźnika wynika z jego zakresu zmiany barwy. Dla pH obojętnego, zgodnie z tabelą wskaźników, zarówno błękit tymolowy, jak i żółcień alizarynowa przyjmują barwę żółtą. Pozostałe zestawy barw odpowiadają innym zakresom pH.

Pełne wyjaśnienie:

W chemii analitycznej wskaźniki kwasowo-zasadowe zmieniają barwę w określonym zakresie pH. Odczyt barwy nie jest "uniwersalny" dla wszystkich wskaźników: ten sam roztwór może dawać różne kolory w zależności od zastosowanej substancji wskaźnikowej.

Roztwór obojętny to taki, którego odczyn jest w przybliżeniu neutralny (w praktyce szkolnej przyjmuje się pH około 7). Pytanie odwołuje się do tabeli wskaźników, więc poprawna odpowiedź wynika z porównania barw wskaźników przy pH obojętnym.

Odpowiedź "żółtą wobec błękitu tymolowego i żółcieni alizarynowej." jest zgodna z interpretacją tabel barw wskaźników dla odczynu obojętnego: oba wymienione wskaźniki w tym punkcie dają barwę żółtą, co pozwala uznać odczyn za obojętny w rozumieniu zadania.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "niebieską wobec błękitu bromotymolowego i błękitu tymolowego." – wskazuje barwę kojarzoną raczej z innym zakresem pH dla jednego lub obu wskaźników; nie odpowiada neutralnemu odczynowi w zestawieniu tabelarycznym.
  • "żółtą wobec oranżu metylowego i czerwieni chlorofenolowej." – oranż metylowy i czerwień chlorofenolowa są dobierane do innych obszarów pH; sama informacja o "żółtej" barwie nie przesądza o obojętności bez zgodności z tabelą dla pH 7.
  • "czerwoną wobec czerwieni metylowej i czerwieni chlorofenolowej." – barwa czerwona jest typowa dla warunków bardziej kwaśnych dla wielu wskaźników, więc nie pasuje do roztworu obojętnego wskazywanego w zadaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie mówi "zgodnie z tabelą", kluczowe jest mechaniczne odczytanie właściwej barwy dla danego pH, a nie opieranie się na skojarzeniach (np. że "bromotymolowy = neutralny").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór obojętny to roztwór o odczynie neutralnym, czyli taki, w którym nie dominuje charakter kwasowy ani zasadowy. W praktyce szkolnej i laboratoryjnej przyjmuje się, że odpowiada to pH około 7. Potwierdza się to np. wskaźnikami pH lub pH-metrem.
Wskaźnik kwasowo-zasadowy to związek, który występuje w różnych formach (np. protonowanej i zdeprotonowanej), a każda forma ma inną barwę. Zmiana proporcji tych form zależy od pH, dlatego wskaźnik zmienia kolor w określonym zakresie pH, a nie zawsze "w jednym punkcie".
Różne wskaźniki mają różne zakresy przejścia barwy, więc ten sam roztwór może dawać odmienne kolory w zależności od użytego wskaźnika. Tabela wskaźników porządkuje te informacje (barwa w funkcji pH) i pozwala jednoznacznie powiązać obserwację z odczynem roztworu.
Najczęstsze pomyłki to mylenie wskaźników o podobnych nazwach (np. dwa "błękity"), sugerowanie się intuicją zamiast tabelą oraz traktowanie wskaźnika jak dającego tylko dwie barwy. Błąd daje też użycie "pamięciowego" koloru bez uwzględnienia, że każdy wskaźnik ma własną skalę.
Nie należy zakładać "zawsze", bo odczyt zależy od dokładnego pH, stężenia wskaźnika, oświetlenia i sposobu obserwacji. W materiałach dydaktycznych często podaje się typową barwę dla okolic pH neutralnego, ale w zadaniach egzaminacyjnych liczy się informacja z podanej tabeli lub opisu.
Błękit tymolowy wykorzystuje się jako wskaźnik pH, gdy potrzebna jest orientacyjna ocena odczynu w jego charakterystycznym zakresie zmiany barwy. W praktyce może pojawić się w ćwiczeniach z miareczkowania lub w kontroli odczynu roztworów pomocniczych, o ile jego zakres pasuje do badanego procesu.
Najpierw ustal, jaki odczyn opisuje zadanie (kwaśny/obojętny/zasadowy lub konkretne pH). Następnie w tabeli znajdź dany wskaźnik i sprawdź barwę odpowiadającą temu pH. Dopiero potem porównaj z odpowiedziami. Unikaj zgadywania "na skróty" po nazwie wskaźnika.
Pary wskaźników pozwalają lepiej potwierdzić odczyn i ograniczyć przypadkową interpretację barwy. Jeśli dwa różne wskaźniki wskazują barwy zgodne z danym pH, wniosek jest pewniejszy. W zadaniach testowych zestawienie dwóch wskaźników również utrudnia wybór odpowiedzi na podstawie samego skojarzenia.
Wpływają m.in. stężenie wskaźnika, barwa samej próbki, grubość warstwy cieczy, oświetlenie oraz czystość szkła. Dlatego w laboratorium stosuje się stałe procedury (ta sama ilość kropli, porównanie do tła), a w zadaniach egzaminacyjnych opiera się na tabelach/standardowych opisach.
Ucz się pracy z tabelami wskaźników: nazwa wskaźnika, zakres zmiany barwy, barwa w środowisku kwaśnym i zasadowym. Ćwicz na przykładach z miareczkowań i identyfikacji odczynu. Warto też kojarzyć, że "obojętny" oznacza pH około 7, ale wynik zawsze weryfikuj z tabelą.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Roztwór obojętny ma pH około 7, a barwa każdego wskaźnika wynika z jego zakresu zmiany barwy."

Źródła:

  • Wikipedia: Thymol blue – section "pH indicator" (color change information), https://en.wikipedia.org/wiki/Thymol_blue (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Bromothymol blue – section "Uses" / indicator properties (color vs pH), https://en.wikipedia.org/wiki/Bromothymol_blue (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Methyl orange – section "Indicator" (color vs pH), https://en.wikipedia.org/wiki/Methyl_orange (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik chemii analitycznej: rozdział o wskaźnikach kwasowo-zasadowych
  • Instrukcje laboratoryjne do ćwiczeń z miareczkowania kwas-zasada
  • Karty katalogowe i opisy producentów wskaźników pH (barwy vs pH)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego