KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 15.
Zgodnie z Farmakopeą Polską, które z poniższych stwierdzeń na temat roztworów buforowych jest prawdziwe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór buforowy to mieszanina słabego kwasu i jego sprzężonej zasady (lub odwrotnie), która utrzymuje prawie stałe pH.
Po dodaniu niewielkiej ilości kwasu albo zasady zmiana pH jest mała, bo składniki buforu wiążą dodane jony H+ lub OH-. To ważne np. w recepturze i analizie.

Pełne wyjaśnienie:

Roztwory buforowe to układy, których główną cechą jest zdolność do utrzymywania względnie stałego pH mimo dodania małych ilości kwasu lub zasady. Najczęściej są to mieszaniny:

  • słabego kwasu i jego soli (czyli zasady sprzężonej), albo
  • słabej zasady i jej soli (czyli kwasu sprzężonego).

Mechanizm buforowania polega na tym, że składniki układu reagują z dostarczonymi jonami: po dodaniu kwasu "zużywana" jest część zasady sprzężonej, a po dodaniu zasady "zużywana" jest część kwasu słabego. Dzięki temu stosunek form sprzężonych zmienia się niewiele, a pH nie ulega dużemu przesunięciu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Opcje mówiące o "zmiennej/stałej zawartości substancji czynnej" dotyczą stężenia leku, a nie właściwości buforu. Bufor nie jest definiowany przez zawartość substancji czynnej.
  • Wątki o "konieczności dalszego rozcieńczania" również nie opisują roztworów buforowych jako klasy roztworów; rozcieńczanie może dotyczyć wielu roztworów, ale nie jest cechą definicyjną buforu.

Na egzaminie warto zapamiętać, że bufor = odporność pH, a nie "stałe stężenie" czy "procedura rozcieńczania".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór buforowy to układ, który utrzymuje prawie stałe pH po dodaniu małej ilości kwasu lub zasady. W farmacji pomaga utrzymać warunki pH sprzyjające stabilności substancji oraz powtarzalności procesu (np. w recepturze i kontroli jakości).
Po dodaniu kwasu rośnie ilość jonów H+. Składnik zasadowy buforu (np. zasada sprzężona) wiąże część H+, ograniczając zmianę pH. Dzięki temu pH nie spada gwałtownie, tylko zmienia się nieznacznie w porównaniu z roztworem bez buforu.
Po dodaniu zasady pojawiają się jony OH-. Składnik kwasowy buforu (słaby kwas) neutralizuje część OH-, przez co pH nie wzrasta gwałtownie. Bufor "amortyzuje" zmianę pH, dopóki ma jeszcze odpowiednią ilość obu składników.
Typowy bufor kwasowy tworzy słaby kwas oraz jego sól zawierająca zasadę sprzężoną (np. anion kwasowy). Taki układ zapewnia obecność obu form: donora i akceptora protonu, co umożliwia ograniczanie zmian pH.
"Bufor" odnosi się do stabilizacji pH, a nie do stężenia leku. Roztwór może mieć stałe stężenie substancji czynnej, ale nie być buforem, jeśli nie zawiera pary kwas–zasada sprzężona. To inne pojęcia i inne kryteria klasyfikacji.
Nie. Stałe pH w danej chwili nie wystarcza. Bufor musi przeciwdziałać zmianom pH po dodaniu małej ilości kwasu lub zasady. Czysta woda może mieć określone pH, ale bez składników buforowych pH łatwo się zmienia.
Pojemność buforowa to "wydolność" buforu, czyli ile kwasu lub zasady można dodać, zanim pH zacznie zmieniać się wyraźnie. W praktyce mówi, czy bufor utrzyma pH w wymaganym zakresie podczas sporządzania, przechowywania lub użycia preparatu.
Częsty błąd to mylenie buforu z roztworem "o stałym stężeniu" albo z koncentratem "do rozcieńczania". Inny błąd to traktowanie buforu jak roztworu, którego pH jest absolutnie niezmienne. Poprawnie: pH zmienia się mało, ale nie idealnie.
Szukaj opisu odnoszącego się do odporności na zmianę pH po dodaniu małej ilości kwasu lub zasady. Jeśli odpowiedź mówi o rozcieńczaniu, stałym stężeniu substancji czynnej lub "zmiennym składzie" bez odniesienia do pH, to zwykle nie jest definicja buforu.
Powtórz: definicję pH, pary sprzężone kwas–zasada, sens buforowania oraz przykłady zastosowań w farmacji (stabilność, kontrola jakości, receptura). Na testach ćwicz rozróżnianie pojęć: pH vs stężenie leku, bufor vs roztwór do rozcieńczania.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że to ważne np. w recepturze i analizie.

Materiały:

  • Rozdziały z chemii analitycznej/ogólnej dotyczące roztworów buforowych i równowag kwas–zasada
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji technika farmaceutycznego z zakresu pH i buforów
  • Odpowiedni rozdział Farmakopei Polskiej opisujący roztwory i pojęcia ogólne (wydanie zgodne z programem nauczania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego