KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 22.
Zgodnie z przedstawioną ilustracją otwarcie przepustnicy powietrza recyrkulacyjnego wynosi
Ilustracja przedstawia schemat systemu klimatyzacji i chłodnictwa, prawdopodobnie używanego w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość otwarcia przepustnicy recyrkulacyjnej odczytuje się bezpośrednio z ilustracji jako procent stopnia otwarcia. Odpowiedź "0 %" oznacza całkowite zamknięcie przepustnicy recyrkulacji, czyli brak dopływu powietrza z obiegu wewnętrznego przez tę przepustnicę w pokazanym stanie pracy.

Pełne wyjaśnienie:

Przepustnica powietrza recyrkulacyjnego reguluje, jaka część powietrza wraca do obiegu i miesza się z powietrzem świeżym. W praktyce spotyka się to w centralach wentylacyjnych (AHU) oraz układach klimatyzacji, gdzie recyrkulacja wpływa na bilans energetyczny i parametry powietrza nawiewanego.

Pytanie wymaga odczytu z ilustracji wartości podanej w procentach. Odpowiedź "0 %" oznacza, że przepustnica recyrkulacji jest w położeniu całkowicie zamkniętym. W takim stanie recyrkulacja przez tę przepustnicę nie zachodzi (co nie wyklucza, że układ może pracować na powietrzu zewnętrznym lub w innym trybie mieszania – decyduje konfiguracja całej sekcji mieszania).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym zadaniu:

  • "100 %" opisuje stan przeciwny: pełne otwarcie przepustnicy recyrkulacyjnej (maksymalny udział recyrkulacji przez ten tor). Jeśli na ilustracji wskazano 0%, to 100% nie pasuje do odczytu.
  • "90 %" to wartość bliska pełnemu otwarciu. Uczniowie wybierają ją czasem przez intuicję, że recyrkulacja "zwykle" jest duża, ale w zadaniu liczy się konkretny odczyt, a nie typowy scenariusz.
  • "15 %" to niewielkie uchylenie przepustnicy. Błąd często wynika z pomylenia etykiet na ilustracji (np. odczyt z innego elementu: przepustnicy świeżego powietrza, obejścia, lub innej sekcji).

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi upewnij się, że odczyt dotyczy przepustnicy recyrkulacyjnej, a nie innej przepustnicy w komorze mieszania. Zwróć uwagę na opis kanału (recyrkulacja/return) i jednostkę (procent otwarcia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Recyrkulacja to zawracanie części powietrza z pomieszczeń i ponowne wykorzystanie go w układzie nawiewnym zamiast pobierania 100% powietrza z zewnątrz. Stosuje się ją m.in. dla oszczędności energii, ale ogranicza się ją ze względów higienicznych i jakości powietrza.
Otwarcie 0% oznacza całkowite zamknięcie przepustnicy recyrkulacji. W praktyce znaczy to, że przez tę przepustnicę nie przepływa powietrze powrotne do komory mieszania. Układ może wtedy pracować np. na większym udziale powietrza zewnętrznego (zależnie od konfiguracji).
Najpierw zidentyfikuj, że opis dotyczy właściwej przepustnicy (recyrkulacja, świeże powietrze, wywiew). Następnie odczytaj wartość liczbową w % przypisaną do tego elementu. Uważaj na podobne skróty i na to, czy ekran pokazuje "zadanie" (setpoint) czy "pozycję" (feedback).
Może to wynikać z trybu pracy wymagającego pełnego przewietrzania (np. podniesienie jakości powietrza), z warunków bezpieczeństwa lub z logiki automatyki. Zamknięcie recyrkulacji bywa też skutkiem alarmu, ręcznej blokady, testów serwisowych albo działania czujników jakości powietrza.
Najczęściej myli się przepustnicę recyrkulacji z przepustnicą powietrza świeżego, bo obie występują w tej samej sekcji mieszania i mają podobne symbole. Drugi błąd to odczyt wartości z innej etykiety (np. z kanału obejścia lub wywiewu) oraz pomylenie wartości zadanej z rzeczywistą.
Nie zawsze. 100% dotyczy położenia tej jednej przepustnicy, a udział recyrkulacji zależy od całej konfiguracji komory mieszania i innych przepustnic (np. świeżego powietrza). Jeśli jednocześnie otwarta jest też przepustnica świeżego powietrza, powstaje mieszanka, a nie pełna recyrkulacja.
W serwisie porównuje się sygnał sterujący (zadanie) z sygnałem zwrotnym położenia (sprzężenie) oraz obserwuje element fizycznie. Dodatkowo można ocenić przepływ powietrza (różnica ciśnień, pomiar przepływu) i sprawdzić siłownik, cięgła oraz szczelność przepustnicy.
Najczęściej są to: siłownik przepustnicy, czujniki temperatury i wilgotności, czujniki CO2/VOC, regulator (sterownik automatyki), przepustnica powietrza zewnętrznego i często przepustnica wywiewu. Wspólnie realizują tryby: przewietrzanie, mieszanie i odzysk energii (jeśli występuje).
Recyrkulację stosuje się, gdy jest potrzeba ograniczenia kosztów ogrzewania/chłodzenia powietrza zewnętrznego albo gdy warunki zewnętrzne są niekorzystne. Zwykle reguluje się ją automatycznie w zależności od jakości powietrza i zapotrzebowania cieplnego, aby nie pogorszyć warunków higienicznych.
Ćwicz rozpoznawanie elementów na schematach AHU (przepustnice, wentylatory, filtry, nagrzewnice, chłodnice) oraz czytanie opisów i jednostek. W zadaniach "z ilustracji" zawsze najpierw identyfikuj element po nazwie, dopiero potem odczytuj wartość. To ogranicza pomyłki wynikające z podobnych symboli.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wartość otwarcia przepustnicy recyrkulacyjnej odczytuje się bezpośrednio z ilustracji jako procent stopnia otwarcia.

Źródła:

  • Wikipedia: "Air recirculation" (hasło encyklopedyczne opisujące recyrkulację powietrza) — https://en.wikipedia.org/wiki/Air_recirculation — dostęp 2026-02-28
  • Engineering ToolBox: "Ventilation - Recirculation and Air Changes" — https://www.engineeringtoolbox.com/ventilation-recirculation-d_1624.html — dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Instrukcje producentów central wentylacyjnych i sterowników HVAC (sekcja: przepustnice, recyrkulacja, sygnały 0–10 V)
  • Podręczniki podstaw wentylacji/klimatyzacji omawiające recyrkulację i przepustnice
  • Ćwiczenia z czytania schematów funkcjonalnych AHU oraz ekranów HMI/BMS

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego