KWALIFIKACJA OGR2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 33.
Zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, co jest kluczowe w przeciwdziałaniu powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kluczowe w przeciwdziałaniu odporności jest ograniczanie presji selekcyjnej.
Rotowanie stosowanych środków (zwłaszcza o różnym mechanizmie działania) zmniejsza szansę, że przeżyją i rozmnożą się osobniki odporne. Zwiększanie ilości oprysków lub stały schemat sprzyjają szybkiemu narastaniu odporności.

Pełne wyjaśnienie:

Odporność organizmów szkodliwych (np. szkodników, patogenów, chwastów) powstaje wtedy, gdy w populacji pojawiają się osobniki mniej wrażliwe na dany środek, a następnie są one selekcjonowane przez powtarzalne stosowanie tej samej lub bardzo podobnej substancji. W efekcie kolejne zabiegi działają coraz słabiej, mimo że wykonuje się je "tak jak zawsze".

W integrowanej ochronie roślin jednym z kluczowych działań ograniczających ryzyko odporności jest częsta zmiana stosowanych pestycydów, rozumiana praktycznie jako rotacja środków o odmiennym mechanizmie działania (różne grupy). Dzięki temu nawet jeśli część populacji przetrwa jeden zabieg, kolejny środek działa na nią inaczej i ogranicza namnażanie osobników odpornych.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "Stosowanie jak największej ilości pestycydów" zwiększa presję selekcyjną i może przyspieszać rozwój odporności, a dodatkowo podnosi ryzyko fitotoksyczności, pozostałości i szkód dla organizmów pożytecznych.
  • "Używanie tylko naturalnych środków ochrony roślin" nie jest zasadą integrowanej ochrony. IPM zakłada łączenie metod (profilaktyka, monitoring, metody biologiczne i chemiczne), a wyłączność jednej grupy metod nie jest "kluczowa" dla zarządzania odpornością.
  • "Niezmienna ilość pestycydów przez cały rok" sugeruje stały, sztywny schemat. W IPM zabiegi powinny wynikać z monitoringu i potrzeb, a stałe powtarzanie podobnych rozwiązań sprzyja utrwaleniu odporności.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy odporności, szukaj odpowiedzi związanych z rotacją, zmiennością i ograniczaniem powtórzeń, a nie ze zwiększaniem dawek czy "zawsze tak samo".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odporność to dziedziczna zdolność części populacji do przeżycia zabiegu środkiem ochrony roślin, który wcześniej był skuteczny. Powstaje, gdy osobniki mniej wrażliwe przeżywają i przekazują cechę potomstwu, a kolejne zabiegi selekcjonują je coraz silniej.
Rotacja polega na stosowaniu kolejnych środków o innym mechanizmie działania. Jeśli część organizmów przetrwa jeden zabieg, to następny środek działa na nie w inny sposób i utrudnia utrwalenie cechy odporności w populacji.
Więcej zabiegów i wyższa presja chemiczna przyspieszają selekcję osobników odpornych: przeżywają nieliczne, ale najlepiej przystosowane. Dodatkowo rośnie ryzyko uszkodzeń roślin, pozostałości w plonie oraz spadku liczby organizmów pożytecznych.
Tak. Integrowana ochrona roślin nie zakazuje chemii, tylko wymaga jej racjonalnego użycia: po monitoringu, przy przekroczeniu progów szkodliwości i z doborem środków minimalizujących ryzyko (w tym ryzyko odporności). To podejście łączy metody chemiczne i niechemiczne.
Pomagają działania, które zmniejszają liczbę koniecznych oprysków: profilaktyka (higiena uprawy, płodozmian), dobór odmian odpornych/tolerancyjnych, metody biologiczne, mechaniczne zwalczanie oraz monitoring i decyzje o zabiegu tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione.
Najczęściej wtedy, gdy przez dłuższy czas powtarza się ten sam środek lub tę samą grupę substancji, szczególnie w uprawach intensywnych (np. pod osłonami). Sprzyja temu częste wykonywanie zabiegów "na zapas" bez monitoringu i bez rotacji mechanizmów działania.
Sygnałem jest spadek skuteczności zabiegu mimo poprawnego wykonania (dawka, termin, warunki), a także konieczność coraz częstszych powtórzeń. Warto wtedy przeanalizować historię zabiegów i sprawdzić, czy nie stosowano w kółko tej samej grupy środków.
Mechanizm działania opisuje, w jaki sposób substancja czynna oddziałuje na organizm szkodliwy (jaki proces biologiczny blokuje). W praktyce zarządzanie odpornością dotyczy głównie tego, aby nie powtarzać w krótkich odstępach środków o tym samym mechanizmie działania.
Częsty błąd to "rotacja" polegająca tylko na zmianie nazwy handlowej, gdy substancja czynna lub mechanizm działania pozostają takie same. Innym błędem jest stosowanie rotacji bez monitoringu i tak zbyt częste zabiegi, które nadal utrzymują wysoką presję selekcyjną.
Szukaj odpowiedzi mówiących o zmienności i ograniczaniu powtórzeń: rotacja środków, różne mechanizmy działania, monitoring i ograniczanie liczby zabiegów. Unikaj opcji sugerujących "więcej chemii", stały schemat przez cały rok albo podejście "tylko naturalne".
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zwiększanie ilości oprysków lub stały schemat sprzyjają szybkiemu narastaniu odporności."

Źródła:

  • IRAC (Insecticide Resistance Action Committee), "Resistance Management" / "IRAC Mode of Action Classification Scheme" (strona zasobów), https://irac-online.org/ (dostęp: 28.02.2026)
  • FRAC (Fungicide Resistance Action Committee), "FRAC Code List" i materiały o zarządzaniu odpornością, https://www.frac.info/ (dostęp: 28.02.2026)
  • FAO, opis i zasady Integrated Pest Management (IPM), strona tematyczna FAO, https://www.fao.org/plant-production-protection/integrated-pest-management/en/ (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe o integrowanej ochronie roślin (IPM) dla ogrodnictwa
  • Zalecenia organizacji branżowych dotyczące zarządzania odpornością (np. wytyczne IRAC/FRAC/HRAC)
  • Podręczniki ochrony roślin w uprawach ogrodniczych (część o odporności i rotacji substancji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego