KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 11.
Zidentyfikuj funkcję kondensatora w silniku jednofazowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kondensator w silniku jednofazowym powoduje przesunięcie fazowe prądu w uzwojeniu pomocniczym względem uzwojenia głównego.
Dzięki temu powstaje "pozorne" pole wirujące i moment rozruchowy, bez którego silnik jednofazowy zwykle nie potrafi samodzielnie wystartować z postoju.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku jednofazowym zasilanie uzwojenia głównego prądem jednofazowym wytwarza pole magnetyczne pulsujące, które nie zapewnia samoczynnego rozruchu w sposób pewny (moment rozruchowy może być zbyt mały lub równy zeru w zależności od konstrukcji i warunków).

Dlatego stosuje się uzwojenie pomocnicze oraz kondensator. Kondensator włączony szeregowo z uzwojeniem pomocniczym powoduje, że prąd w tym uzwojeniu jest przesunięty w fazie względem prądu w uzwojeniu głównym. W efekcie w szczelinie powietrznej powstają dwa strumienie magnetyczne o przesunięciu w czasie, co jest równoważne wytworzeniu pola o charakterze zbliżonym do wirującego. To z kolei daje moment rozruchowy umożliwiający start silnika.

Stwierdzenie "Wytwarza pole magnetyczne, które jest wykorzystywane do generowania prądu" jest błędne, bo opisuje skojarzenie z generatorem/prądnicą, a nie funkcję kondensatora w silniku; kondensator nie jest źródłem pola jak uzwojenie i nie "generuje prądu" w tym sensie.

Odpowiedź "Służy jako medium do przewodzenia prądu zewnętrznego do silnika" jest niepoprawna, bo kondensator nie jest "przewodem doprowadzającym" zasilanie; jego rola jest dynamiczna (reaktancja pojemnościowa) i służy kształtowaniu fazy prądu w obwodzie uzwojenia pomocniczego.

Stwierdzenie "Kontroluje prędkość obrotową silnika" także jest błędne: regulacja prędkości silników (szczególnie indukcyjnych) realizowana jest typowo przez zmianę częstotliwości (falownik) lub rozwiązania konstrukcyjne/obciążeniowe, a nie przez sam kondensator rozruchowy/pracy.

W praktyce serwisowej uszkodzony kondensator często objawia się tym, że silnik buczy, grzeje się i nie rusza, a po ręcznym rozpędzeniu może zacząć pracować. To typowy trop diagnostyczny dla elektryka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kondensator włącza się zwykle w obwód uzwojenia pomocniczego, aby uzyskać przesunięcie fazowe prądu względem uzwojenia głównego. Dzięki temu powstaje moment rozruchowy i silnik może wystartować z postoju.
Przy zasilaniu jednofazowym pole magnetyczne ma charakter pulsujący, co często nie daje wystarczającego momentu rozruchowego. Kondensator pomaga "zasymulować" układ dwufazowy (przesunięcie fazy), co umożliwia start.
To różnica fazy między prądem w uzwojeniu głównym a prądem w uzwojeniu pomocniczym. Kondensator (reaktancja pojemnościowa) zmienia zależność prąd–napięcie, dzięki czemu strumienie magnetyczne nie są "w tym samym czasie".
Kondensator rozruchowy jest przeznaczony głównie do krótkotrwałego wspomagania startu (większy moment na rozruch), a kondensator pracy może pozostawać w obwodzie dłużej podczas pracy silnika. Dobór zależy od konstrukcji i parametrów silnika.
Typowe objawy to: brak rozruchu, buczenie, nagrzewanie się stojana, a czasem start dopiero po ręcznym rozpędzeniu. Często spada też moment i silnik łatwo się "dusi" pod obciążeniem.
Nie, sam kondensator nie jest typowym elementem regulacji prędkości. Prędkość silnika indukcyjnego zależy głównie od częstotliwości zasilania i poślizgu. Do regulacji stosuje się np. falowniki albo dedykowane układy sterowania.
Najpierw odłącz zasilanie i rozładuj kondensator (może utrzymywać napięcie). Następnie można zmierzyć pojemność miernikiem z funkcją C oraz ocenić stan wizualnie (wybrzuszenie, wyciek). Zawsze stosuj zasady BHP i dokumentację urządzenia.
W silniku jednofazowym kondensator nie działa jak element wytwarzający energię elektryczną. Jego rola polega na kształtowaniu prądu (przesunięciu fazy) w uzwojeniu pomocniczym, aby powstał moment rozruchowy, a nie "generowanie prądu".
Najczęściej występuje uzwojenie główne (robocze) oraz uzwojenie pomocnicze (rozruchowe). Kondensator jest zwykle włączony w obwód uzwojenia pomocniczego, aby uzyskać przesunięcie fazowe względem uzwojenia głównego.
Często myli się rolę kondensatora z funkcją falownika (regulacja prędkości) albo przypisuje mu rolę "źródła pola magnetycznego". Warto zapamiętać: kondensator w silniku jednofazowym = przesunięcie fazy + moment rozruchowy.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Silnik jednofazowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_jednofazowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Silnik indukcyjny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Kondensator rozruchowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Kondensator_rozruchowy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Notatki i podręczniki z maszyn elektrycznych: silniki indukcyjne jednofazowe
  • Materiały dydaktyczne o obwodach prądu przemiennego (RLC) i przesunięciu fazowym
  • Instrukcje serwisowe producentów silników jednofazowych (sekcje: kondensator, rozruch, typowe usterki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego