KWALIFIKACJA GIW2 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 34.
Zidentyfikuj gaz, który jest bezbarwny, bezwonny, niepalny, ale bardzo toksyczny i może powodować śmierć w wyniku narażenia na wysokie stężenia. Gaz ten jest cięższy od powietrza i gromadzi się w najniższych punktach kopalni.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dwutlenek węgla jest bezbarwny, bezwonny i niepalny oraz jest cięższy od powietrza, dlatego ma tendencję do zalegania w najniższych punktach wyrobisk. W wysokich stężeniach powoduje utratę przytomności i może prowadzić do śmierci, więc wymaga pomiarów detektorem i skutecznej wentylacji.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy gazu, który jest bezwonny, niepalny oraz cięższy od powietrza, przez co kumuluję się w obniżeniach (najniższe punkty wyrobisk, zapadliska, stare wyrobiska). Te cechy spełnia dwutlenek węgla. W górnictwie podziemnym jest to szczególnie niebezpieczne, ponieważ człowiek nie wyczuwa go zmysłami, a przy wysokich stężeniach dochodzi do szybkiego pogorszenia stanu, utraty przytomności i zagrożenia życia.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu z powodu kluczowych rozbieżności:

  • Metan jest gazem palnym i wybuchowym oraz lżejszym od powietrza, więc gromadzi się raczej pod stropem, a nie w najniższych punktach.
  • Dwutlenek siarki jest wprawdzie cięższy od powietrza i toksyczny, ale ma charakterystyczny, ostry zapach, więc nie spełnia warunku "bezwonny".
  • Azot jest gazem obojętnym; stanowi zagrożenie głównie jako gaz duszący przez wypieranie tlenu, a jego zachowanie w wyrobisku nie jest typowo opisywane jako "bardzo toksyczny" w tym sensie. Dodatkowo nie jest klasycznym przykładem gazu zalegającego w dołach jak CO2.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: gazy cięższe opadają do obniżeń i tam tworzą strefy zagrożenia, a gazy lżejsze unoszą się ku stropowi. Ponieważ CO2 jest niewyczuwalny zapachem, kluczowe są pomiary detektorami i przewietrzenie przed wejściem w zagłębienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dwutlenek węgla to bezbarwny i bezwonny gaz, którego nie da się wiarygodnie "wyczuć". W wysokich stężeniach działa dusząco i szybko prowadzi do zawrotów głowy, utraty przytomności i zagrożenia życia. W kopalni szczególnie niebezpieczne jest jego zaleganie w obniżeniach.
CO2 jest cięższy od powietrza, więc w warunkach słabej wymiany powietrza ma tendencję do "spływania" i zalegania w dołach, zapadliskach i zrobach. To tworzy lokalne kieszenie gazowe, w których stężenie może być znacznie wyższe niż w sąsiednich partiach wyrobiska.
Najprościej porównuj cechy: CO jest kojarzony z pożarami i jest lżejszy od powietrza, a CO2 jest niepalny i cięższy, więc zalega w obniżeniach. Oba są bezbarwne i bezwonne, dlatego w zadaniu decydują zwykle wskazówki o palności i miejscu gromadzenia.
Typowo nie. Dwutlenek siarki ma charakterystyczny, ostry, drażniący zapach, dlatego nie pasuje do opisu gazu "bezwonnego". W zadaniach egzaminacyjnych ten zapach jest ważną wskazówką odróżniającą SO2 od gazów niewyczuwalnych zmysłami, takich jak CO2.
Wysokie stężenie CO2 może powodować duszność, przyspieszony oddech, ból i zawroty głowy, splątanie, a następnie utratę przytomności. Zagrożenie jest podstępne, bo gaz jest bezwonny i bezbarwny, więc bez pomiaru detektorem można wejść w strefę niebezpieczną.
Do gazów lżejszych od powietrza zalicza się m.in. metan oraz (w ujęciu z kontekstu) tlenek węgla. Takie gazy mają tendencję do unoszenia się i gromadzenia pod stropem oraz w wyżej położonych przestrzeniach. Dlatego pomiary wykonuje się w różnych wysokościach wyrobiska.
Metan jest przede wszystkim gazem palnym i wybuchowym, a nie "bardzo toksycznym" w rozumieniu zatrucia. Jego główne zagrożenia w kopalni to możliwość zapłonu i wybuchu oraz pogorszenie warunków oddychania przy wypieraniu tlenu w mieszaninach gazowych.
Najczęstsze jest mylenie CO z CO2 (podobne nazwy), ignorowanie warunku "cięższy od powietrza" oraz wybieranie odpowiedzi na podstawie skojarzeń ("CO = śmiertelny"), bez sprawdzenia palności i miejsca gromadzenia. Pomaga czytanie polecenia "cecha po cesze".
Bezwonność oznacza, że człowiek nie ma naturalnego "alarmu" w postaci zapachu. Wtedy bezpieczeństwo zależy od pomiarów (detektory), sprawnej wentylacji i procedur wejścia do zagłębień. W praktyce to właśnie gazy bezwonne są szczególnie zdradliwe, bo objawy pojawiają się nagle.
Ucz się w zestawach cech: palność, zapach, gęstość względem powietrza i miejsce gromadzenia. Zrób fiszki dla CO2, CO, CH4, SO2, N2 i ćwicz rozwiązywanie zadań, w których jedna cecha (np. "bezwonny") eliminuje część odpowiedzi.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Dwutlenek węgla jest bezbarwny, bezwonny i niepalny oraz jest cięższy od powietrza, dlatego ma tendencję do zalegania w najniższych punktach wyrobisk."

Źródła:

  • PubChem (NIH): Carbon dioxide (CO2) – sekcje "Properties" (m.in. gęstość, palność), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Carbon-dioxide (dostęp: 2026-02-27)
  • PubChem (NIH): Carbon monoxide (CO) – sekcje "Properties" (m.in. gęstość, palność), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Carbon-monoxide (dostęp: 2026-02-27)
  • PubChem (NIH): Sulfur dioxide (SO2) – sekcje "Properties" oraz informacja o zapachu, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sulfur-dioxide (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe kopalni/zakładu dotyczące zagrożeń gazowych i monitoringu atmosfery
  • Podręczniki BHP dla górnictwa podziemnego (rozdziały o atmosferze kopalnianej i wentylacji)
  • Karty charakterystyki substancji (SDS) dla CO2, CO, CH4, SO2

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego