KWALIFIKACJA OGR3 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 10.
Zidentyfikuj, która z poniższych skał macierzystych ma największy wpływ na kwasowość gleby.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Granit jest skałą kwaśną (ubogą w węglany), więc w warunkach wietrzenia sprzyja powstawaniu gleb o niższym pH, czyli bardziej kwaśnych.
Wapień zwykle podwyższa pH (działa odkwaszająco), a bazalt częściej wiąże się z odczynem mniej kwaśnym. Piaskowiec bywa ubogi, ale nie daje tak typowo kwaśnego efektu jak granit.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyn (pH) gleby w dużym stopniu zależy od skały macierzystej, ponieważ to z niej pochodzą minerały i związki chemiczne uwalniane podczas wietrzenia. Najbardziej "kwaśne" podłoża to zwykle takie, które są ubogie w węglany i zawierają minerały typowe dla skał kwaśnych.

Granit zalicza się do skał kwaśnych (krzemianowych) i nie dostarcza istotnych ilości węglanów, które neutralizowałyby kwasy w glebie. W praktyce gleby tworzące się na granitach mają często tendencję do niższego pH, co oznacza większą kwasowość. Dlatego spośród podanych opcji granit najsilniej sprzyja powstawaniu gleb kwaśnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • Wapień zwykle zawiera węglany, które działają buforująco i podnoszą pH, więc kierunek wpływu jest odwrotny: sprzyja odczynowi obojętnemu lub zasadowemu, a nie kwaśnemu.
  • Bazalt jest skałą zasadową/maficzną; często dostarcza kationów zasadowych, co sprzyja odczynowi mniej kwaśnemu niż na skałach kwaśnych.
  • Piaskowiec może dawać gleby ubogie i łatwo ulegające zakwaszeniu, ale efekt nie jest tak charakterystyczny i "silny" jak dla typowej skały kwaśnej, jaką jest granit.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się wapień, zapamiętaj, że jest on częstym "naturalnym odkwaszaczem" (podwyższa pH). Dla gleb kwaśnych częściej wybiera się skały krzemianowe, takie jak granit.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skała macierzysta to materiał geologiczny, z którego w wyniku wietrzenia i procesów glebotwórczych powstaje gleba. Jej skład mineralny wpływa m.in. na odczyn (pH), zasobność w składniki pokarmowe oraz strukturę i teksturę gleby.
Wpływa przez skład chemiczny minerałów uwalnianych podczas wietrzenia. Skały ubogie w węglany częściej sprzyjają niższemu pH (większej kwasowości), a skały węglanowe zwykle buforują kwasy i podnoszą pH.
Granit jest skałą krzemianową (tzw. kwaśną) i zwykle nie dostarcza węglanów neutralizujących kwasy glebowe. W efekcie gleby na takim podłożu mają często tendencję do niższego pH, zwłaszcza przy intensywnym wymywaniu składników zasadowych.
Najczęściej wapień wiąże się z wyższym pH, bo zawiera węglany o działaniu odkwaszającym. W praktyce odczyn może jednak zależeć też od klimatu, wody i nawożenia, ale kierunek wpływu wapienia na pH jest zwykle "w stronę zasadowości".
Do roślin kwasolubnych zalicza się wiele gatunków wrzosowatych i roślin ozdobnych preferujących niskie pH. W projektowaniu terenów zieleni dobór takich roślin jest łatwiejszy na podłożach sprzyjających zakwaszeniu (np. na skałach kwaśnych).
Częsty błąd to wybór wapienia "bo mocno wpływa", ale bez uwzględnienia kierunku wpływu (wapień podwyższa pH, czyli zmniejsza kwasowość). Drugi błąd to mylenie żyzności gleby z odczynem: to różne cechy i nie zawsze idą w parze.
Oba czynniki mogą być istotne. Skała macierzysta ustala "bazowe" tło chemiczne i zdolność buforowania, a nawożenie i zabiegi (np. wapnowanie) mogą odczyn zmieniać szybciej. W praktyce ocenia się pH pomiarem i dobiera działania do wyniku.
Wskazówkami mogą być: obecność roślin kwasolubnych, słabszy wzrost gatunków preferujących odczyn obojętny oraz brak oznak węglanów w podłożu. Pewną odpowiedź daje jednak dopiero pomiar pH (np. testerem polowym lub w laboratorium).
Wapnowanie stosuje się, gdy pH jest zbyt niskie dla planowanych roślin lub dla poprawy warunków siedliskowych (np. dostępności składników). Zabieg planuje się na podstawie pomiaru pH i potrzeb roślin, a nie tylko "na oko".
W uproszczeniu: skały węglanowe (np. wapienie) zwykle podnoszą pH, a skały krzemianowe ubogie w węglany (np. granity) częściej sprzyjają niższemu pH. Na egzaminie warto kojarzyć: węglany = buforowanie i odkwaszanie.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Granit jest skałą kwaśną (ubogą w węglany), więc w warunkach wietrzenia sprzyja powstawaniu gleb o niższym pH, czyli bardziej kwaśnych."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z gleboznawstwa (rozdziały: skała macierzysta, proces glebotwórczy, odczyn gleb)
  • Materiały dydaktyczne z przedmiotu "gleboznawstwo" w kształceniu zawodowym dla architektury krajobrazu
  • Atlas gleb i skał (zestawienia: typ skały macierzystej a właściwości gleb)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego