KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 19.
Zidentyfikuj urządzenie na podstawie poniższego schematu ideowego:
  +-----+
  |     |
  |  R  |
  |     |
  +-----+
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystor na schemacie ideowym bywa przedstawiany jako prostokąt (symbol elementu rezystancyjnego), często z oznaczeniem literowym "R".
Pozostałe odpowiedzi to inne symbole: kondensator ma zwykle dwie okładki, a amperomierz i woltomierz są rysowane jako okręgi z literą A lub V.

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach ideowych elementy obwodu rozpoznaje się po symbolach graficznych. Przedstawiony znak ma formę prostokąta z literą "R" w środku, co odpowiada oznaczeniu rezystora (elementu o rezystancji). Rezystor jest elementem biernym, którego podstawową funkcją jest ograniczanie prądu, dzielenie napięcia oraz kształtowanie stałych czasowych w układach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Kondensator ma na schematach symbol złożony najczęściej z dwóch równoległych "okładek" (czasem jedna okładka jest wygięta przy kondensatorze elektrolitycznym). Nie jest przedstawiany jako pojedynczy prostokąt z literą.
  • Amperomierz to przyrząd pomiarowy włączany w obwód szeregowo; jego symbol na schemacie to zwykle okrąg z literą A. Ma więc inną geometrię (okrąg) i inne oznaczenie literowe.
  • Woltomierz to przyrząd do pomiaru napięcia, włączany równolegle; jego symbol to zwykle okrąg z literą V. Również nie przypomina prostokąta.

Wskazówka egzaminacyjna: ucz się symboli w zestawach kontrastowych: elementy bierne (rezystor, kondensator, cewka) vs przyrządy (A, V). W zadaniach z rysunkiem nie opieraj się wyłącznie na literze w symbolu – kluczowy jest kształt znaku oraz to, czy przedstawia element czy miernik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rezystor (opornik) to element bierny o określonej rezystancji, który ogranicza prąd, powoduje spadek napięcia i wydziela moc (ciepło). Stosuje się go m.in. do dzielników napięcia, ograniczania prądu diod LED oraz w układach pomiarowych i sterowania.
W praktyce spotkasz dwa popularne zapisy: prostokąt (często w dokumentacji europejskiej) albo zygzak (częściej w materiałach amerykańskich). W zadaniach egzaminacyjnych ważne jest rozpoznanie, że to element rezystancyjny, a nie przyrząd pomiarowy.
Litera "R" to standardowe oznaczenie literowe rezystora w dokumentacji (np. R1, R2). Pomaga powiązać symbol na schemacie z wykazem elementów (BOM) i ułatwia serwis. Nie należy jednak mylić oznaczenia literowego z samym symbolem graficznym.
Kondensator rozpoznasz po dwóch okładkach (dwie równoległe kreski), czasem z dodatkowym znakiem polaryzacji. Rezystor jest rysowany jako pojedynczy element (np. prostokąt lub zygzak). Pomyłka często wynika z patrzenia tylko na "ramkę" bez analizy szczegółów.
Amperomierz to zwykle okrąg z literą A. Włącza się go szeregowo w gałęzi, w której mierzony jest prąd. Jeśli na rysunku widzisz okrąg i literę A, to wskazuje na przyrząd pomiarowy, a nie element bierny typu rezystor.
Woltomierz jest oznaczany jako okrąg z literą V. Do pomiaru napięcia podłącza się go równolegle do elementu lub odcinka obwodu. Na schemacie odróżnia go od rezystora kształt (okrąg) oraz litera V zamiast R.
Tak. W zależności od źródła mogą pojawić się różne konwencje rysowania (np. prostokąt lub zygzak). Na egzaminie liczy się rozpoznanie funkcji elementu. Warto ćwiczyć na kilku zestawach symboli, aby nie uzależniać odpowiedzi od jednego stylu zapisu.
Typowe błędy to: mylenie elementów z miernikami, sugerowanie się samą literą zamiast kształtem oraz automatyczne wybieranie odpowiedzi "na skróty". Pomaga systematyka: najpierw sprawdź, czy symbol jest elementem (R, C, L), czy przyrządem (okrąg z literą).
Skuteczne są fiszki i ćwiczenia w parach: symbol → nazwa oraz nazwa → symbol. Dodatkowo grupuj symbole tematycznie (RLC, zabezpieczenia, przyrządy). Po każdej serii sprawdzaj błędy i wracaj do najczęściej mylonych znaków.
Schemat ideowy pokazuje funkcję i połączenia między elementami za pomocą symboli, bez odwzorowania fizycznego ułożenia przewodów. Schemat montażowy częściej pokazuje zaciski, lokalizacje i prowadzenie przewodów. Jeśli widzisz proste symbole (R, C, A, V), to zwykle schemat ideowy.
info

Statystycznie 82% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • IEC 60617 – Graphical symbols for diagrams (online database): https://www.iec.ch/dyn/www/f?p=103:7:0::::FSP_LANG_ID:25 - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Rezystor": https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Schemat elektryczny": https://pl.wikipedia.org/wiki/Schemat_elektryczny - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Tablice/słowniki symboli stosowanych na schematach elektrycznych (materiały dydaktyczne do elektrotechniki)
  • Normowe bazy symboli graficznych do schematów (źródła IEC/PN-EN, jeśli dostępne w szkole)
  • Podręczniki do podstaw elektrotechniki: rozdziały o elementach RLC i przyrządach pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego