KWALIFIKACJA MEC3 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 2.
Zinterpretuj poniższą tabelę pasowań. Jakiego rodzaju pasowanie jest zastosowane dla średnicy otworu 50H7/g6?
Średnica otworu [mm] Typ pasowania
30H7/g6 Przejściowe
40H7/g6 Luźne
50H7/g6 Ściślejsze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli należy odczytać wiersz odpowiadający oznaczeniu 50H7/g6.
W kolumnie "Typ pasowania" przy tej średnicy wpisano "Ściślejsze", więc taki rodzaj pasowania jest zastosowany dla otworu 50H7/g6. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych wierszy lub nie występują w tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie 50H7/g6 wskazuje skojarzenie tolerancji otworu (H7) i wałka (g6) dla nominalnej średnicy 50 mm. W tym zadaniu nie trzeba wyznaczać odchyłek ani luzu/wcisku z tablic tolerancji, ponieważ polecenie brzmi: "Zinterpretuj poniższą tabelę pasowań".

Poprawna odpowiedź wynika więc z prostego odczytu tabeli: w wierszu "50H7/g6" w kolumnie "Typ pasowania" podano "Ściślejsze".

Dlaczego pozostałe opcje są niepoprawne?

  • "Przejściowe" – w przedstawionej tabeli przypisano je do "30H7/g6", więc nie dotyczy średnicy 50H7/g6.
  • "Luźne" – w tabeli widnieje przy "40H7/g6", a nie przy 50H7/g6.
  • "Wolne" – taki typ pasowania nie został w ogóle użyty w tabeli, więc nie da się go uzasadnić jej treścią.

W praktyce mechanika-monter ważne jest rozróżnienie, czy zadanie sprawdza czytanie danych z dokumentacji (jak tutaj), czy wiedzę o pasowaniach z norm/tabl. W przypadku pytań stricte merytorycznych zwykle trzeba byłoby korzystać z tablic tolerancji i ocenić, czy wystąpi luz, wcisk czy pasowanie przejściowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis skojarzenia tolerancji otworu i wałka w systemie ISO. "H7" oznacza strefę tolerancji otworu (litera = położenie, liczba = klasa IT), a "g6" strefę tolerancji wałka. Z takiego zapisu wynika, czy zestaw zwykle daje luz, wcisk czy pasowanie przejściowe.
Najpierw znajdź wiersz z dokładnym oznaczeniem (np. 50H7/g6), a potem odczytaj odpowiadającą mu wartość w kolumnie "Typ pasowania". Nie zgaduj "na logikę", tylko sprawdzaj zgodność średnicy i zapisu tolerancji, bo inne średnice mogą mieć inny wynik.
W praktycznych tablicach może to wynikać z przyjętych uproszczeń dydaktycznych lub z tego, że wraz ze średnicą zmieniają się wartości tolerancji (IT) i odchyłek granicznych. Dlatego ten sam zapis literowo-liczbowy może dawać inny luz/wcisk po przeliczeniu dla różnych zakresów wymiarowych.
Pasowanie luźne oznacza, że po złożeniu zwykle występuje luz (łatwiejszy montaż). Pasowanie przejściowe może dać mały luz albo mały wcisk zależnie od wymiarów rzeczywistych. Pasowanie ciasne (wciskowe) daje wcisk i często wymaga montażu na prasie lub z użyciem temperatury.
Takie skojarzenie spotyka się przy połączeniach, gdzie potrzebne jest prowadzenie i powtarzalność, ale bez dużego wcisku, np. elementy ustalające, tuleje, lekkie osadzenia. Dobór zawsze zależy od funkcji połączenia, obciążeń oraz możliwości montażu i demontażu.
Jeśli w zadaniu jest tabela, która wprost przypisuje oznaczenie (np. 50H7/g6) do typu pasowania, wystarczy poprawnie odczytać wiersz i kolumnę. Wiedza o pasowaniach pomaga, ale w takim układzie pytanie sprawdza głównie umiejętność interpretacji danych z dokumentacji.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwego wiersza (np. 40 zamiast 50), pomylenie kolumn (średnica vs typ), pominięcie liter H7/g6 i kierowanie się tylko liczbą, oraz wybór odpowiedzi "na pamięć", mimo że tabela podaje wynik jednoznacznie.
W klasycznych podziałach spotyka się określenia takie jak luźne, przejściowe i ciasne (wciskowe). W konkretnym zadaniu decyduje jednak nazewnictwo użyte w tabeli lub w materiałach egzaminacyjnych. Jeżeli słowo nie występuje w tabeli, nie da się go uzasadnić jej treścią.
Gdy zadanie nie podaje gotowej klasyfikacji, a wymaga oceny typu pasowania na podstawie odchyłek granicznych. Wtedy z tablic tolerancji wyznacza się wymiary graniczne otworu i wałka, a następnie oblicza minimalny i maksymalny luz/wcisk, co pozwala zaklasyfikować pasowanie.
Ćwicz: (1) rozpoznawanie zapisu H7, g6, h6 itd.; (2) odczyt tablic tolerancji i pasowań; (3) proste wnioski montażowe: czy potrzebna prasa, czy montaż ręczny; (4) zadania z rysunku technicznego. Pomaga też własna "ściąga" z definicjami luzu i wcisku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z tabeli należy odczytać wiersz odpowiadający oznaczeniu 50H7/g6.W kolumnie "Typ pasowania" przy tej średnicy wpisano "Ściślejsze", więc taki rodzaj pasowania jest zastosowany dla otworu 50H7/g6.

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts

Materiały:

  • Podręcznik metrologii warsztatowej (dział: tolerancje i pasowania)
  • Normy dotyczące tolerancji i pasowań (seria ISO 286 / PN-EN ISO 286)
  • Tablice pasowań i tolerancji stosowane w praktyce mechanicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego