KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 5.
Zinterpretuj poniższy wykres, który przedstawia zależność między dochodem a wydatkami na dobra luksusowe i dobra podstawowe. Jakie prawo ekonomii jest tu zastosowane?
DochódWydatki na dobra podstawoweWydatki na dobra luksusowe
NiskiWysokieNiskie
ŚredniStabilneŚrednie
WysokiNiskieWysokie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawo Engla opisuje, że wraz ze wzrostem dochodu maleje udział wydatków na dobra podstawowe w budżecie, a rośnie udział wydatków na dobra wyższego rzędu (luksusowe). Tabela pokazuje właśnie taki schemat: przy niskim dochodzie dominują potrzeby podstawowe, a przy wysokim rosną zakupy luksusowe.

Pełne wyjaśnienie:

Prawo Engla dotyczy zależności między poziomem dochodu a strukturą wydatków (czyli tym, na jakie kategorie dóbr przeznaczamy budżet).

W ujęciu praktycznym oznacza to, że gdy dochód rośnie, to:

  • maleje udział wydatków na dobra podstawowe (pierwszej potrzeby) w całym budżecie, nawet jeśli nominalnie część takich wydatków może pozostać podobna,
  • rośnie udział wydatków na dobra wyższego rzędu, w tym dobra luksusowe (np. produkty premium, usługi i dobra "ponadstandardowe").

W przedstawionej tabeli wraz z przejściem od dochodu niskiego do wysokiego widać, że wydatki na dobra podstawowe przechodzą od "wysokich" do "niskich", a na dobra luksusowe od "niskich" do "wysokich". To jest typowa ilustracja prawa Engla.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Prawo popytu opisuje zależność między ceną a wielkością popytu (zwykle: cena w górę, popyt w dół), a nie relację dochód–struktura wydatków.
  • Prawo podaży dotyczy zależności między ceną a wielkością podaży (zwykle: cena w górę, podaż w górę), więc nie pasuje do danych o dochodzie i wydatkach konsumpcyjnych.
  • Prawo efektu dochodowego odnosi się do wpływu zmiany siły nabywczej (np. przez zmianę ceny) na wybory konsumenta. W pytaniu nie ma zmiany ceny ani analizy substytucji; jest natomiast opis, jak wraz z dochodem zmienia się udział wydatków na różne typy dóbr.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się "dochód" oraz "dobra podstawowe vs luksusowe" i mowa o zmianie udziału wydatków, najczęściej testowane jest właśnie prawo Engla.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawo Engla mówi, że wraz ze wzrostem dochodu maleje udział wydatków na dobra podstawowe w budżecie, a rośnie udział wydatków na dobra wyższego rzędu (np. luksusowe). Nie chodzi o ceny, tylko o strukturę zakupów i proporcje w wydatkach.
Dobra podstawowe zaspokajają potrzeby konieczne (np. żywność, podstawowe środki higieny), a luksusowe to dobra "ponadstandardowe" (premium, drogie marki, usługi dodatkowe). W zadaniach kluczowe jest, że wraz z dochodem zwykle rośnie popyt na luksus, a udział podstawowych spada.
Najczęściej chodzi o spadek udziału w budżecie, a nie o to, że ktoś przestaje kupować jedzenie. Przy wyższym dochodzie rosną inne kategorie (np. premium, rozrywka), więc proporcja wydatków podstawowych jest relatywnie mniejsza, nawet gdy nominalnie są podobne.
To prawo popytu: przy pozostałych warunkach niezmienionych wzrost ceny zwykle powoduje spadek wielkości popytu. Jeśli w zadaniu nie ma ceny, tylko dochód i zmiana struktury wydatków, to zwykle nie jest to prawo popytu, lecz koncepcje związane z dochodem (np. prawo Engla).
Nie. Prawo podaży dotyczy zachowania producentów i zależności między ceną a wielkością podaży. Tabela o dochodzie i wydatkach opisuje stronę konsumenta (konsumpcję), więc do takiego opisu pasuje prawo Engla, a nie prawa podaży.
Elastyczność dochodowa popytu pokazuje, jak silnie popyt na dane dobro zmienia się wraz z dochodem. Dobra luksusowe zwykle mają elastyczność dodatnią i wysoką, a dobra podstawowe niską. Prawo Engla jest praktyczną obserwacją tej różnicy w strukturze wydatków gospodarstw domowych.
Może lepiej dopasować asortyment i ekspozycję do profilu klientów. W miejscach o niższych dochodach większy nacisk daje się na produkty podstawowe i promocje cenowe, a w segmentach zamożniejszych rozwija się ofertę premium/luksusową, dodatki i sprzedaż komplementarną.
Najczęściej wybiera się "prawo popytu" tylko dlatego, że jest najbardziej znane, mimo że w zadaniu nie ma ceny. Drugi typ błędu to utożsamienie każdej relacji z dochodem z "efektem dochodowym", choć tu chodzi o zmianę udziałów wydatków na różne dobra.
Postępuj tak samo jak przy wykresie: odczytaj kierunek zmian (dochód rośnie) i sprawdź, co dzieje się z wydatkami na dwie kategorie dóbr. Jeśli wraz z dochodem dobra podstawowe "tracą" udział, a luksusowe "zyskują", rozpoznajesz prawo Engla niezależnie od formy prezentacji danych.
Efekt dochodowy zwykle pojawia się, gdy zmienia się cena dobra, a przez to realna siła nabywcza konsumenta (może kupić więcej lub mniej). Jeśli zadanie nie mówi o cenach, tylko o poziomie dochodu i strukturze koszyka (podstawowe vs luksusowe), to typowo właściwe jest prawo Engla.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Prawo Engla opisuje, że wraz ze wzrostem dochodu maleje udział wydatków na dobra podstawowe w budżecie, a rośnie udział wydatków na dobra wyższego rzędu (luksusowe)."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Engel's law" (definicja i opis zależności dochód–wydatki) https://www.britannica.com/topic/Engels-law (dostęp: 26.02.2026)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Prawo Engla" https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Engla (dostęp: 26.02.2026)
  • Wikipedia (EN), hasło: "Engel's law" https://en.wikipedia.org/wiki/Engel%27s_law (dostęp: 26.02.2026)

Materiały:

  • Podręcznik podstaw mikroekonomii (dział: konsument, dochód, elastyczności)
  • Notatki/ściągi z definicji: prawo Engla, elastyczność dochodowa, dobra normalne i luksusowe
  • Zadania ćwiczeniowe z interpretacji tabel i wykresów popytu/dochodu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego