Adsorpcja to zjawisko polegające na gromadzeniu się cząsteczek (np. leku) na powierzchni innej substancji. W praktyce aptecznej szczególnie istotne są substancje o dużej powierzchni właściwej, czyli takie, które mają bardzo rozwiniętą strukturę (często porowatą). Dzięki temu mogą wiązać na swojej powierzchni różne związki chemiczne.
Klasycznym przykładem sorbentu jest węgiel leczniczy. Jego działanie w wielu zastosowaniach wynika właśnie z dużej zdolności adsorpcyjnej. Z tego powodu w recepturze i w obrocie lekami trzeba pamiętać, że węgiel może związać substancję czynną dodaną do tej samej mieszaniny (albo przyjętą jednocześnie), co praktycznie oznacza spadek dostępności substancji i ryzyko osłabienia efektu terapeutycznego.
Odpowiedź "węgla leczniczego z chlorowodorkiem papaweryny" jest poprawna, bo obejmuje połączenie sorbentu o bardzo rozwiniętej powierzchni z lekiem, którego cząsteczki mogą zostać związane na powierzchni węgla. Mechanizm nie jest tu reakcją stechiometryczną jak w klasycznych procesach wytrącania, lecz właśnie fizykochemiczne wiązanie na powierzchni.
Pozostałe pary nie stanowią typowego przykładu adsorpcji na dużej powierzchni, tylko mogą odnosić się do innych zjawisk niezgodności (np. reakcji jonowych, zmian rozpuszczalności, kompleksowania lub innych interakcji), albo nie wskazują jednoznacznie na obecność silnego sorbentu. W pytaniu kluczową wskazówką jest "substancje o dużej powierzchni właściwej" – w praktyce egzaminacyjnej najczęściej prowadzi to do rozpoznania węgla leczniczego jako nośnika adsorpcji.
Wskazówka do nauki: jeśli wśród składników mieszaniny pojawia się węgiel leczniczy (lub inny wyraźny sorbent), zawsze rozważ ryzyko związania substancji czynnej i wynikające z tego obniżenie działania. To częsty motyw pytań o niezgodności w recepturze.
