KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 19.
Zjawisko dostosowania się oka do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach określa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Akomodacja to mechanizm ustawiania ostrości polegający na zmianie krzywizny soczewki, aby wyraźnie widzieć obiekty w różnych odległościach.
Adaptacja dotyczy przystosowania do jasności/ciemności, stereoskopia – widzenia przestrzennego, a konwergencja – zbieżnego ustawienia gałek ocznych przy patrzeniu z bliska.

Pełne wyjaśnienie:

Akomodacja to zjawisko polegające na dostosowaniu układu optycznego oka do ostrego widzenia przedmiotów położonych w różnych odległościach. W praktyce oznacza to zmianę zdolności skupiającej oka (głównie przez zmianę kształtu/krzywizny soczewki pod wpływem pracy mięśnia rzęskowego). Dzięki temu raz możemy ustawić ostrość na obiekcie blisko (np. tekst), a innym razem na obiekcie daleko (np. znaki w oddali).

Odpowiedź "akomodacją" jest poprawna, ponieważ dokładnie opisuje mechanizm ustawiania ostrości zależnie od odległości.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych, choć powiązanych z widzeniem, zjawisk:

  • "adaptacją" nazywa się przystosowanie narządu wzroku do warunków oświetlenia (np. przejście z jasnego do ciemnego pomieszczenia i odwrotnie). To nie jest regulacja ostrości dla różnych odległości, tylko reakcja na ilość światła.
  • "stereoskopią" określa się widzenie przestrzenne (trójwymiarowe) wynikające m.in. z tego, że każde oko widzi obraz z nieco innej perspektywy, a mózg je łączy. Nie opisuje to ustawiania ostrości.
  • "konwergencją" jest zbieżne ustawianie gałek ocznych, gdy patrzymy na obiekt blisko. Konwergencja pomaga w fuzji obrazów i ocenie odległości, ale sama w sobie nie jest zmianą mocy optycznej soczewki (czyli nie jest akomodacją).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się słowo "różne odległości" i "wyraźne widzenie/ustawienie ostrości", najczęściej chodzi o akomodację. Jeśli mowa o "jasności/ciemności" – o adaptację. Jeśli o "3D/przestrzeni" – o stereoskopię. Jeśli o "zbieżności oczu przy patrzeniu z bliska" – o konwergencję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Akomodacja to zdolność oka do ustawiania ostrości na obiektach położonych w różnych odległościach. Zachodzi głównie dzięki zmianie kształtu soczewki pod wpływem pracy mięśnia rzęskowego, co zmienia "moc" układu optycznego oka.
Przy patrzeniu z bliska promienie światła wpadają do oka pod innym kątem niż przy patrzeniu w dal. Akomodacja zwiększa zdolność skupiającą oka, aby obraz bliskiego obiektu powstał ostro na siatkówce. Bez tego litery i detale szybko stają się nieostre.
Adaptacja to przystosowanie do poziomu oświetlenia (jasno/ciemno), a akomodacja to przystosowanie do odległości (ostrość z bliska i z daleka). W pytaniach egzaminacyjnych słowo-klucz to zwykle: "światło" dla adaptacji i "odległość" dla akomodacji.
Konwergencja to zbieżne ustawianie gałek ocznych, gdy patrzymy na obiekt blisko (oczy "schodzą się" do środka). Ułatwia to skierowanie obu osi widzenia na ten sam punkt i pomaga w komfortowym widzeniu z bliska, ale nie jest mechanizmem ustawiania ostrości soczewki.
Stereoskopia (widzenie stereoskopowe) to zdolność widzenia przestrzennego, czyli odczuwania głębi i trójwymiarowości. Wynika z tego, że każde oko dostarcza nieco inny obraz, a mózg je łączy. To inne zjawisko niż akomodacja, która dotyczy ostrości.
Przeciążenie akomodacji może objawiać się zmęczeniem oczu, bólem głowy, zamgleniem obrazu po dłuższym czytaniu, trudnością w "przestawieniu ostrości" z bliska na dal lub odwrotnie. W BHP to sygnał do oceny ergonomii i organizacji przerw.
Z wiekiem spada elastyczność soczewki, przez co ustawianie ostrości na bliskie odległości staje się trudniejsze. To zjawisko jest jedną z przyczyn typowej potrzeby korekcji do czytania u osób starszych. W ocenie ryzyka warto uwzględniać wiek i charakter pracy wzrokowej.
Najczęściej pojawiają się sformułowania: "oglądanie przedmiotów w różnych odległościach", "nastawianie ostrości", "widzenie z bliska i z daleka". Jeśli zamiast odległości mowa o "jasności, ciemności, oślepieniu" – to raczej adaptacja.
Często współwystępują przy patrzeniu z bliska, bo oczy muszą jednocześnie zbiegać się na obiekt (konwergencja) i ustawić ostrość (akomodacja). To jednak różne mechanizmy: jeden dotyczy ustawienia gałek ocznych, a drugi mocy optycznej oka.
Pomaga ergonomia stanowiska: prawidłowa odległość i wysokość monitora, ograniczenie olśnień, dobre oświetlenie, czytelny font oraz przerwy pozwalające spojrzeć w dal (zmiana odległości). Ważna jest też profilaktyka wzroku i właściwa korekcja okularowa.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Accommodation (physiology)" (opis akomodacji oka), https://www.britannica.com/science/accommodation-physiology (dostęp: 2026-03-01)
  • American Academy of Ophthalmology (EyeSmart), materiał edukacyjny o "Accommodation" (ustawianie ostrości i rola soczewki), https://www.aao.org/eye-health/anatomy/accommodation (dostęp: 2026-03-01)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), hasła edukacyjne dot. anatomii i funkcji oka (kontekst: soczewka/ostrość widzenia), https://medlineplus.gov/ency/anatomyvideos/000064.htm (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik fizjologii człowieka – rozdział o narządach zmysłów (wzrok)
  • Materiały z ergonomii stanowiska pracy dotyczące obciążenia wzroku
  • Podstawowe opracowania okulistyczne wyjaśniające akomodację i konwergencję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego