KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 8.
Złoże węgla brunatnego o miąższości 40 m najlepiej udostępnić w miejscu gdzie geologiczny wskaźnik nadkładu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Geologiczny wskaźnik nadkładu (N:W) opisuje, ile nadkładu przypada na jednostkę miąższości pokładu kopaliny.
Aby "najlepiej udostępnić" złoże, wybiera się miejsce o najniższym wskaźniku, bo wymaga najmniejszego zdejmowania nadkładu i daje najniższe koszty. Z podanych wartości najniższa to 1.

Pełne wyjaśnienie:

Geologiczny wskaźnik nadkładu (często zapisywany jako N:W) to relacja miąższości nadkładu do miąższości pokładu kopaliny. W praktyce górnictwa odkrywkowego jest to jeden z kluczowych parametrów ekonomicznych: mówi, jak dużo materiału trzeba usunąć, aby odsłonić i wydobyć daną ilość kopaliny.

Sformułowanie "złoże ... najlepiej udostępnić" odnosi się do wyboru miejsca rozpoczęcia eksploatacji w obrębie złoża. Najkorzystniejsza lokalizacja to taka, w której:

  • trzeba usunąć relatywnie najmniej nadkładu na jednostkę węgla,
  • koszt i czas robót przygotowawczych są niższe,
  • ingerencja w środowisko (zakres robót ziemnych, zwałowanie) jest mniejsza.

Dlatego dla porównania wariantów stosuje się proste kryterium: im niższy wskaźnik nadkładu, tym lepiej.

W tym zadaniu wszystkie odpowiedzi są dodatnimi wartościami wskaźnika, więc należy wybrać najmniejszą z nich. Wartość "1" oznacza najkorzystniejszy stosunek nadkładu do węgla spośród podanych opcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "1,5" oznacza większy udział nadkładu na jednostkę miąższości węgla niż 1, a więc gorszą ekonomikę startu odkrywki.
  • "2" jeszcze bardziej zwiększa zakres robót nadkładowych, co podnosi koszty i wydłuża dojście do pokładu.
  • "2,5" jest najmniej korzystne z podanych, bo wymaga usunięcia największej ilości nadkładu w relacji do kopaliny.

Wskazówka egzaminacyjna: nie myl wartości "granicznych" (używanych do oceny bilansowości zasobów) z wyborem wariantu "najlepszego" do udostępnienia. W pytaniu o najlepsze miejsce startu niemal zawsze wygrywa najniższy wskaźnik N:W.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To stosunek miąższości (lub objętości) nadkładu do miąższości pokładu kopaliny. Pokazuje, ile skał trzeba usunąć, aby wydobyć daną ilość kopaliny. W odkrywkach niższy N:W zwykle oznacza niższe koszty i łatwiejsze udostępnienie złoża.
Bo mniejszy N:W oznacza mniej robót nadkładowych na jednostkę węgla: krótszy czas dojścia do pokładu, mniejsze zużycie sprzętu, paliwa i energii oraz niższe koszty zdejmowania nadkładu. To też zwykle mniejsza ingerencja w teren i mniej materiału do zwałowania.
Wskaźnik 1 oznacza, że na 1 jednostkę miąższości (np. 1 m) węgla przypada 1 jednostka nadkładu (np. 1 m). To bardzo korzystna sytuacja ekonomiczna, bo ilość materiału do usunięcia jest relatywnie mała w porównaniu z ilością kopaliny do wydobycia.
W tym typie pytania najczęściej nie. Jeśli porównujesz tylko różne wartości N:W, to "najlepsze udostępnienie" oznacza wybór najmniejszego wskaźnika. Miąższość 40 m pomaga zrozumieć skalę robót, ale przy stałej miąższości pokładu ranking odpowiedzi zależy od N:W.
Częsty błąd to mylenie pojęć: wartość "graniczna" opłacalności (maksimum) bywa mylona z "optymalną" (minimum). Drugi błąd to odwrócenie relacji i interpretowanie wskaźnika jako węgiel:nadkład. Warto też uważać na automatyczne wybieranie największej liczby.
Jeśli pytanie brzmi "czy złoże jest opłacalne/bilansowe", wtedy szukasz wartości granicznej (maksimum dopuszczalne). Jeśli pytanie brzmi "gdzie najlepiej udostępnić/rozpocząć eksploatację", wtedy wybierasz wariant najkorzystniejszy ekonomicznie, czyli zwykle najniższy wskaźnik nadkładu.
Może rosnąć, gdy front robót przesuwa się w rejony o większej miąższości nadkładu lub gdy złoże zalega głębiej. W praktyce planowanie odkrywki dąży do stabilizacji lub optymalizacji N:W, ale geologia złoża bywa zmienna, więc w różnych partiach złoża wskaźnik może się istotnie różnić.
Nie zawsze. N:W jest kluczowy, ale decyzję wpływają też m.in. warunki geotechniczne, zawodnienie, odległość do infrastruktury, możliwości zwałowania, ograniczenia środowiskowe oraz organizacja transportu i urabiania. Na egzaminie jednak często testuje się podstawową zasadę: mniejszy N:W = lepiej.
Traktuj je jak liczby porządkowe kosztu: im większa wartość N:W, tym więcej nadkładu na jednostkę kopaliny, czyli drożej i trudniej. Gdy pytanie dotyczy "najlepszego" udostępnienia, wybierasz najmniejszą wartość. Gdy dotyczy "najgorszego", wybierasz największą.
Ćwicz definicję N:W i interpretację ekonomiczną na krótkich przykładach. Warto rozwiązać zestaw zadań porównawczych (wybór najlepszego wariantu) i kilka z obliczeniami miąższości nadkładu z podanego N:W. Zwracaj uwagę na sformułowania: "najlepiej", "opłacalne", "graniczne".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Z podanych wartości najniższa to 1."

Materiały:

  • Podręczniki z górnictwa odkrywkowego (udostępnianie złóż, wskaźnik nadkładu)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące dokumentowania i oceny zasobów węgla brunatnego
  • Zadania rachunkowe i przykłady z planowania odkrywki (interpretacja N:W)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego