KWALIFIKACJA CHM3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 5.
Zobacz na poniższą tabelę zawierającą informacje o różnych odczynnikach chemicznych:

Nazwa chemicznaNumer CASData otwarciaOsoba odpowiedzialna
Siarczan sodu7757-82-62020-01-01Jan Kowalski
Chlorek potasu7447-40-72021-03-15Anna Nowak
Nitrat srebra7761-88-82021-12-01Jan Kowalski


Który z odczynników powinieneś użyć jako pierwszy, zgodnie z zasadą FIFO (First In, First Out)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
FIFO oznacza używanie w pierwszej kolejności odczynników otwartych najwcześniej. W tabeli najstarszą datę otwarcia ma siarczan sodu (2020-01-01), więc to on powinien zostać użyty jako pierwszy. Pozostałe odczynniki otwarto później, dlatego zgodnie z FIFO nie mają pierwszeństwa.

Pełne wyjaśnienie:

Zasada FIFO (First In, First Out) w gospodarce odczynnikami oznacza, że w pierwszej kolejności zużywa się te pojemniki, które zostały otwarte najwcześniej. W praktyce laboratoriów analitycznych ogranicza to ryzyko pracy na odczynniku długo przechowywanym po otwarciu, zmniejsza straty i porządkuje magazyn.

W podanej tabeli kryterium wyboru jest data otwarcia:

  • Siarczan sodu – 2020-01-01 (najstarsza data)
  • Chlorek potasu – 2021-03-15
  • Nitrat srebra – 2021-12-01 (najnowsza data)

Skoro FIFO preferuje najwcześniej otwarte opakowanie, poprawny wybór to "Siarczan sodu".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? "Chlorek potasu" i "Nitrat srebra" mają późniejsze daty otwarcia, więc zgodnie z FIFO powinny być użyte dopiero po zużyciu odczynnika otwartego wcześniej (o ile ich stan i przydatność są prawidłowe). Odpowiedź "Wszystkie odczynniki są równie dobre do użycia." jest nieprawidłowa, bo w zarządzaniu zapasami w laboratorium kolejność użycia wynika z reguły (tu: FIFO), a nie z założenia równoważności.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z tabelami najpierw znajdź kolumnę będącą kryterium (tu: data otwarcia), potem wybierz rekord skrajny wymagany przez regułę (FIFO → najstarsza data). Nie myl daty otwarcia z datą ważności, bo to różne informacje na etykiecie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
FIFO (First In, First Out) to zasada zużywania w pierwszej kolejności odczynników/partii, które trafiły do użycia wcześniej (np. mają najstarszą datę otwarcia). Pomaga utrzymać porządek w magazynie, zmniejsza ryzyko degradacji po otwarciu i ogranicza wyrzucanie przeterminowanych zapasów.
Najczęściej pojawia się informacja o dacie otwarcia (albo przyjęcia do magazynu) oraz pytanie o to, co użyć "najpierw". Jeśli w treści wprost wskazano FIFO, wybierasz odczynnik z najstarszą datą otwarcia. Gdy brakuje doprecyzowania, szukaj kryterium w danych tabeli.
To częsty błąd myślowy: "nowsze = lepsze". W praktyce laboratoryjnej istotne jest ograniczanie czasu przechowywania po otwarciu i rotacja zapasów. Sięganie po nowe opakowania może powodować, że starsze stoją nieużywane i w końcu tracą przydatność lub trzeba je zutylizować.
To dwie różne informacje. Data ważności mówi, do kiedy producent gwarantuje parametry (przy spełnieniu warunków). Data otwarcia pozwala kontrolować czas przechowywania po otwarciu i stosować FIFO. W zadaniach o FIFO kluczowa jest zwykle data otwarcia, ale odczynnik po terminie ważności i tak nie powinien być używany.
W praktyce jakościowej spotyka się zestaw: nazwa chemiczna, identyfikator (np. numer CAS lub kod magazynowy), data otwarcia oraz osoba odpowiedzialna. Dodatkowo często podaje się warunki przechowywania i ostrzeżenia. Taki opis ułatwia kontrolę rotacji i odpowiedzialności za gospodarkę odczynnikami.
1) Znajdź w tabeli kolumnę z datą (np. otwarcia).
2) Porównaj daty i wybierz najstarszą (najwcześniejszą).
3) Sprawdź, czy pytanie nie wymaga wyjątku (np. nie dotyczy daty ważności).
4) Zaznacz nazwę odczynnika przypisaną do tej daty.
Zwykle tak, bo FIFO porządkuje zapasy i ogranicza marnowanie. Wyjątki mogą wynikać z procedur (np. odczynniki o krótkiej trwałości po otwarciu, światłoczułe lub higroskopijne mogą wymagać dodatkowych zasad). Na egzaminie, jeśli podano FIFO i daty otwarcia, najczęściej obowiązuje prosta rotacja wg najstarszej daty.
Typowe pomyłki to: wybór odczynnika z najnowszą datą (heurystyka "świeżości"), mylenie daty otwarcia z datą ważności, oraz przeoczenie jednej pozycji w tabeli. Pomaga metodyczne porównanie dat i wypisanie ich od najstarszej do najnowszej.
Najlepiej za każdym razem przed pobraniem odczynnika do pracy: przy przygotowaniu roztworów, wzorców i próbek. Kontrola daty otwarcia wspiera utrzymanie jakości i powtarzalności wyników, a także pozwala stosować FIFO w praktyce (starsze opakowania powinny być zużywane w pierwszej kolejności).
W układzie, który fizycznie wymusza rotację: najstarsze daty otwarcia z przodu/pierwszego rzędu, nowsze z tyłu. Pomaga też oznaczanie półek, stref lub stosowanie pojemników "pierwsze weszło – pierwsze wyszło". W laboratoriach z systemem informatycznym można dodatkowo korzystać z podpowiedzi kolejności wydań.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "FIFO oznacza używanie w pierwszej kolejności odczynników otwartych najwcześniej."

Źródła:

  • ISO/IEC 17025:2017, General requirements for the competence of testing and calibration laboratories (wymagania systemu zarządzania i nadzoru nad wyposażeniem/zasobami).
  • OECD, Principles of Good Laboratory Practice (GLP), OECD Series on Principles of GLP and Compliance Monitoring (dokument zasad GLP, obszary organizacji i nadzoru nad materiałami).
  • World Health Organization (WHO), Laboratory Quality Management System: Handbook, rozdziały dotyczące purchasing & inventory oraz materials management.

Materiały:

  • Materiały szkolne z pracowni analitycznej: gospodarka odczynnikami i etykietowanie
  • Podręczniki/opracowania o systemach jakości w laboratorium (wprowadzenie do ISO/IEC 17025 i GLP)
  • Instrukcje wewnętrzne laboratorium (SOP) dotyczące przyjmowania, znakowania i wydawania odczynników

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego