Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 16.
Związki chromu(VI) są szkodliwe dla środowiska, ponieważ
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Związki chromu(VI) są uznawane za szczególnie niebezpieczne, ponieważ wykazują wysoką toksyczność (także ekotoksyczność) i mogą szkodzić organizmom żywym już przy niewielkich stężeniach. Pozostałe propozycje dotyczą innych zjawisk: zakwaszenia, eutrofizacji oraz korozji, które nie opisują typowego mechanizmu szkodliwości Cr(VI).

Pełne wyjaśnienie:

Związki chromu(VI) (np. chromiany i dichromiany) są oceniane jako szczególnie niebezpieczne, ponieważ mogą działać toksycznie na organizmy żywe, w tym organizmy wodne. W praktyce laboratoryjnej i środowiskowej oznacza to, że obecność Cr(VI) w wodzie lub glebie może prowadzić do zaburzeń funkcji biologicznych organizmów, a przy większej ekspozycji do ich obumierania. Dlatego stwierdzenie, że "działają toksycznie na organizmy żywe" trafnie wyjaśnia ich szkodliwość dla środowiska.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne, odrębne mechanizmy pogarszania stanu środowiska:

  • "powodują zakwaszenie wody" – zakwaszenie jest zwykle skutkiem dopływu kwasów lub związków tworzących w wodzie kwasy (zmiana pH). Nie jest to typowa, podstawowa cecha charakteryzująca oddziaływanie związków Cr(VI) na środowisko.
  • "powodują nadmierne zarastanie zbiorników wodnych" – to opis eutrofizacji, która jest związana przede wszystkim z nadmiarem biogenów (np. związków azotu i fosforu) prowadzącym do zakwitów i intensywnego wzrostu roślin/ glonów. Toksyczność metali i ich związków to inny problem niż "przenawożenie" wód.
  • "są główną przyczyną korozji wodnych urządzeń technicznych" – korozja jest zjawiskiem wieloczynnikowym (zależnym m.in. od składu wody, tlenu, temperatury, pH, soli). Przypisanie jej jako "głównej przyczyny" jednej grupie związków jest zbyt daleko idącym uproszczeniem i nie stanowi typowego uzasadnienia środowiskowej szkodliwości Cr(VI).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "szkodliwości dla środowiska" konkretnej grupy związków metali, najczęściej właściwa odpowiedź odnosi się do toksyczności/ekotoksyczności i zdolności do wywoływania negatywnych efektów biologicznych, a nie do zjawisk takich jak eutrofizacja czy korozja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są związki chromu(VI) w chemii analitycznej?
To związki, w których chrom występuje na stopniu utlenienia +6, np. chromiany i dichromiany. W laboratorium spotyka się je jako silne utleniacze i odczynniki, ale ze względu na toksyczność wymagają szczególnej ostrożności, pracy w dygestorium i właściwego postępowania z odpadami.
Dlaczego chrom(VI) jest bardziej niebezpieczny niż chrom(III)?
W ujęciu ogólnym Cr(VI) częściej wykazuje silne działanie szkodliwe i większą reaktywność (m.in. właściwości utleniające), co przekłada się na większe ryzyko dla organizmów i środowiska. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle kojarzy się Cr(VI) z wyższą toksycznością i większymi wymaganiami BHP.
Jak rozpoznać w zadaniu, że chodzi o ekotoksyczność?
Jeżeli w pytaniu pojawiają się sformułowania "szkodliwe dla środowiska", "organizmy żywe", "środowisko wodne" lub "toksycznie", to najczęściej testowana jest ekotoksyczność. Wtedy szukaj odpowiedzi mówiącej o negatywnym wpływie na organizmy, a nie o pH, korozji czy zarastaniu zbiorników.
Czy związki chromu(VI) powodują zakwaszenie wody?
Nie jest to typowe, podstawowe uzasadnienie ich szkodliwości. Zakwaszenie to przede wszystkim zmiana pH wywołana dopływem kwasów lub substancji o charakterze silnie kwasotwórczym. Dla Cr(VI) częściej podkreśla się toksyczność i ryzyko dla organizmów, a nie sam efekt zakwaszenia.
Co oznacza "nadmierne zarastanie zbiorników wodnych" w ekologii?
To potoczne określenie eutrofizacji, czyli przeżyźnienia wód prowadzącego do intensywnego wzrostu glonów i roślin. Zwykle wynika z nadmiaru związków azotu i fosforu. To inne zjawisko niż toksyczne działanie metali i ich związków, dlatego nie pasuje jako główne wyjaśnienie dla Cr(VI).
Dlaczego odpowiedź o korozji jest pułapką w tym pytaniu?
Korozja instalacji wodnych zależy od wielu czynników (tlen, sole, temperatura, pH, materiały), więc trudno wskazać jedną "główną przyczynę". W testach taka odpowiedź bywa zbyt kategoryczna i odciąga uwagę od typowego mechanizmu szkodliwości Cr(VI), czyli oddziaływania toksycznego na organizmy.
Jakie środki ochrony stosuje się przy pracy ze związkami Cr(VI)?
W praktyce laboratoryjnej stosuje się pracę w dygestorium, rękawice dobrane do chemikaliów, okulary i odzież ochronną oraz unikanie pylenia i aerozoli. Kluczowe jest też czytanie karty charakterystyki (SDS), bo to ona podaje wymagania dla konkretnego związku i stężenia.
Jak postępować z odpadami zawierającymi chrom(VI) w laboratorium?
Odpady z Cr(VI) należy traktować jako niebezpieczne i zbierać do odpowiednio oznakowanych pojemników zgodnie z procedurą pracowni. Nie wolno wylewać ich do kanalizacji. Dalsze unieszkodliwianie prowadzi się według zasad gospodarki odpadami w danej jednostce (odbiór przez uprawniony podmiot).
Jakie są najczęstsze błędy na egzaminie przy pytaniach o zanieczyszczenia wód?
Najczęściej myli się mechanizmy: eutrofizację (biogeny) z toksycznością (metale i substancje trujące) oraz zakwaszenie (pH) z ogólną "szkodliwością". Pomaga sprawdzenie, czy odpowiedź mówi o wpływie na organizmy żywe (toksyczność) czy o parametrach fizykochemicznych wody (np. pH).
Jak przygotować się do pytań o metale ciężkie i ich związki w CHM.3?
Ucz się w parach: nazwa związku/stopień utlenienia → typowe zagrożenie i zasady BHP. Przeglądaj karty charakterystyki popularnych odczynników i notuj: właściwości, zagrożenia, środki ochrony, postępowanie z odpadami. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa-klucze typu "toksyczne", "utleniające", "żrące".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Związki chromu(VI) są uznawane za szczególnie niebezpieczne, ponieważ wykazują wysoką toksyczność (także ekotoksyczność) i mogą szkodzić organizmom żywym już przy niewielkich stężeniach."

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA) – Substance Infocard: Chromium trioxide (CrO3). https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.013.014 (dostęp: 2026-03-02)
  • ATSDR – Toxicological Profile for Chromium (Agency for Toxic Substances and Disease Registry), U.S. Department of Health and Human Services. https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp7.pdf (dostęp: 2026-03-02)
  • IARC Monographs – Chromium(VI) compounds (International Agency for Research on Cancer), informacje o zagrożeniach i klasyfikacji. https://monographs.iarc.who.int/list-of-classifications (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla typowych związków Cr(VI), np. dichromianów
  • Materiały ECHA o właściwościach i zagrożeniach Cr(VI) (hasła/substancje)
  • Podręczniki z toksykologii i chemii środowiska (rozdziały o metalach ciężkich)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego