Zwiększona objętość zwiercin w czasie wiercenia otworów badawczych (rozpoznawczych) jest traktowana jako sygnał ostrzegawczy, że w górotworze mogą znajdować się warunki sprzyjające wyrzutom gazów i skał. W praktyce oznacza to zbliżanie się do strefy o podwyższonym ciśnieniu gazu i/lub nagromadzonej energii sprężystej górotworu, co może skutkować gwałtownym wyrzuceniem metanu wraz z rozdrobnionym węglem lub skałą.
Wyrzuty gazów i skał należy odróżniać od zjawisk wybuchowych. Wyrzut to mechaniczne, nagłe wyrzucenie materiału z otworu, ociosu lub przodka, wynikające z oddziaływania ciśnienia gazu i naprężeń górotworu. Nie jest to proces spalania. Dlatego odpowiedź "wyrzutami gazów i skał" pasuje do wskaźnika obserwowanego podczas wiercenia (zmiana ilości zwiercin, możliwy wzrost emisji metanu, zmiana prędkości wiercenia, wyrzuty węgla z otworu).
Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do opisanego wskaźnika:
- "wybuchem pyłu węglowego" – do wybuchu pyłu potrzebne są warunki zapylenia i źródło zapłonu; sama zwiększona objętość zwiercin w otworze badawczym nie jest typowym wskaźnikiem tego zagrożenia.
- "wybuchem metanu" – wybuch metanu także wymaga mieszaniny wybuchowej i zapłonu; wskaźnikiem zbliżania się do strefy wyrzutowej może być np. wzrost emisji metanu z otworu, ale zwiększona ilość zwiercin odnosi się przede wszystkim do mechanicznego "pracy" górotworu i rozdrobnienia materiału w strefie zagrożonej.
- "pożarowego" – zagrożenie pożarowe wiąże się z procesami utleniania i temperaturą oraz warunkami przewietrzania, a nie z nagłą zmianą objętości zwiercin w trakcie wiercenia.
W kontekście robót górniczych wiercenia badawcze (np. średnicą 42 mm) wykonuje się systematycznie przed przodkiem, aby wcześnie wykrywać strefy zagrożone i wdrażać działania profilaktyczne, takie jak odmetanowanie, strzelanie odprężające lub modyfikacja sposobu drążenia.
