KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 33.
Które zwierzęta gospodarskie stanowią największe zagrożenie zanieczyszczenia powietrza metanem pochodzącym z procesów trawiennych w żwaczu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największym źródłem metanu z procesów trawiennych są przeżuwacze, ponieważ w żwaczu zachodzi fermentacja mikrobiologiczna wytwarzająca CH4. Spośród podanych gatunków przeżuwaczami są zwierzęta z grupy bydła, dlatego to one stanowią największe zagrożenie zanieczyszczenia powietrza metanem.

Pełne wyjaśnienie:

Metan (CH4) w produkcji zwierzęcej powstaje m.in. w wyniku fermentacji jelitowej, czyli rozkładu paszy przez mikroorganizmy w przewodzie pokarmowym. Kluczowe jest wskazane w pytaniu miejsce: żwacz. Żwacz występuje u przeżuwaczy (np. bydło, owce, kozy), a procesy fermentacyjne są tam szczególnie intensywne. W efekcie przeżuwacze emitują znaczące ilości metanu, głównie poprzez odbijanie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: Bydło?
Bydło jest przeżuwaczem i ma żwacz, w którym zachodzi fermentacja beztlenowa wytwarzająca metan. W typowych warunkach produkcji rolniczej to właśnie bydło jest jednym z głównych źródeł emisji CH4 z fermentacji jelitowej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Świnie – są zwierzętami monogastrycznymi (bez żwacza). Mogą emitować gazy związane z odchodami i gnojowicą, ale pytanie dotyczy metanu z procesów trawiennych w żwaczu.
  • Konie – również nie mają żwacza; trawienie włókna zachodzi głównie w jelicie ślepym i okrężnicy. Mechanizm i skala emisji metanu z fermentacji jelitowej są inne niż u przeżuwaczy.
  • Kury – drób ma zupełnie inny układ pokarmowy i nie przeprowadza fermentacji w żwaczu, więc nie jest głównym źródłem metanu z tego mechanizmu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "żwacz", zwykle chodzi o przeżuwacze. W odpowiedziach najczęściej będzie to bydło, owce lub kozy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Żwacz to pierwsza i największa część żołądka przeżuwaczy, gdzie mikroorganizmy rozkładają paszę w warunkach beztlenowych. Produktem ubocznym tej fermentacji jest metan, który zwierzę wydala głównie przez odbijanie. Dlatego żwacz jest kluczowy w pytaniach o metan.
Przeżuwaczami są zwierzęta mające wielokomorowy żołądek z żwaczem, np. bydło, owce i kozy. W praktyce rolniczej to one są kojarzone z fermentacją jelitową i większą emisją metanu. Świnie, konie i drób nie są przeżuwaczami.
Różnica wynika z budowy układu pokarmowego. U bydła zachodzi intensywna fermentacja w żwaczu, która wytwarza metan. Świnie nie mają żwacza, więc nie występuje u nich ten sam mechanizm produkcji metanu w trawieniu, choć emisje mogą pochodzić z innych źródeł w gospodarstwie.
Konie mogą wytwarzać pewne ilości gazów w wyniku fermentacji w jelicie tylnym (jelito ślepe i okrężnica), ale nie mają żwacza. W pytaniach egzaminacyjnych, gdy mowa o "metanie z żwacza", konie nie będą właściwą odpowiedzią, bo mechanizm dotyczy przeżuwaczy.
Fermentacja jelitowa to rozkład składników paszy przez mikroorganizmy w przewodzie pokarmowym, szczególnie u przeżuwaczy. W warunkach beztlenowych powstaje metan (CH4) jako produkt uboczny. Wiedza o tym procesie pomaga wskazać, które gatunki mają największy udział w emisjach z trawienia.
Najczęściej wyróżnia się dwa ważne źródła: fermentację jelitową (zwłaszcza u przeżuwaczy) oraz gospodarkę nawozami naturalnymi (np. gnojowica i obornik). Pytania egzaminacyjne zwykle precyzują, czy chodzi o metan z trawienia, czy z magazynowania nawozów.
Typowy błąd to wybór gatunku kojarzonego z "intensywną produkcją" (np. świnie) zamiast zwrócenia uwagi na słowo "żwacz". Innym błędem jest mylenie metanu z trawienia z metanem powstającym w gnojowicy. Klucz to dopasowanie źródła emisji do mechanizmu.
Nie. Drób ma inny układ pokarmowy i nie posiada żwacza, więc nie zachodzi u niego typowa fermentacja żwaczowa wytwarzająca metan. W pytaniach o "metan z procesów trawiennych w żwaczu" odpowiedzi związane z drobiem są z zasady niepoprawne.
Wskazówkami są słowa: żwacz, przeżuwanie, wielokomorowy żołądek oraz fermentacja w żwaczu. Jeżeli takie terminy pojawiają się w pytaniu, szukaj w odpowiedziach bydła, owiec lub kóz. To najszybsza i najpewniejsza metoda na egzaminie.
W praktyce ograniczanie emisji wiąże się z poprawą strawności dawki, właściwym bilansem energii i białka oraz ograniczaniem strat paszy. Stosuje się też rozwiązania żywieniowe i dodatki paszowe dobierane przez specjalistów. Na egzaminie ważne jest zrozumienie związku: żwacz → fermentacja → metan.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Największym źródłem metanu z procesów trawiennych są przeżuwacze, ponieważ w żwaczu zachodzi fermentacja mikrobiologiczna wytwarzająca CH4."

Źródła:

  • IPCC, Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change (AR6 WGIII), Chapter 7 (AFOLU) – sekcje o emisjach metanu z fermentacji jelitowej, 2022.
  • FAO, "Tackling climate change through livestock" (opracowanie dot. emisji z sektora zwierzęcego, w tym metanu z przeżuwaczy), 2013.
  • European Environment Agency (EEA), strona tematyczna: Agriculture and methane emissions / greenhouse gas emissions from agriculture – informacje o dominacji metanu z przeżuwaczy, https://www.eea.europa.eu/ (dostęp: 2026-02-18).

Materiały:

  • Podręczniki zootechniki/żywienia przeżuwaczy (rozdziały o żwaczu i fermentacji)
  • Materiały o emisjach gazów cieplarnianych z rolnictwa (metan z fermentacji jelitowej)
  • Raporty i opracowania dotyczące wpływu produkcji zwierzęcej na klimat (część o metanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego