KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 32.
Przedstawiony na rysunku zapis stosowany na mapie nosi nazwę
Ilustracja przedstawia podziałkę liniową, która jest używana na mapach do określania odległości w rzeczywistości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podziałka liniowa to graficzny zapis skali na mapie w postaci odcinka z podziałem (np. w km), pozwalający bezpośrednio odczytywać odległości.
Skala liczbowa ma postać ułamka (np. 1:50 000), a skala mianowana opisuje zależność słownie (np. 1 cm = 0,5 km), więc nie są to "zapisane na rysunku" podziałki.

Pełne wyjaśnienie:

Na mapach skala może być zapisana na kilka sposobów. Jeśli na rysunku widoczny jest odcinek z podziałem na równe części i opisami jednostek (np. 0–1–2–3 km), to jest to podziałka liniowa, czyli graficzny zapis skali. Jej zaletą jest to, że umożliwia szybki odczyt odległości przez przyłożenie linijki lub cyrkla, a także bywa bardziej odporna na pewne zmiany formatu wydruku niż skala zapisana wyłącznie liczbowo.

Odpowiedź "podziałki liniowej" jest poprawna, bo nazwa odnosi się właśnie do graficznego "paska" skali z podziałką.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego zapisu:

  • "skali liczbowej" — to zapis w formie stosunku, najczęściej 1:n (np. 1:100 000). Nie ma on postaci odcinka z podziałem, tylko zapisuje relację w liczbach.
  • "skali mianowanej" — to zapis słowny, np. "1 cm na mapie odpowiada 1 km w terenie". To również nie jest graficzna podziałka, tylko opis jednostek.
  • "skali dziesiętnej" — w kontekście map szkolnych i drogowych nie jest to standardowa nazwa dla graficznego paska skali; nie opisuje wprost formy przedstawionej jako podziałka na rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści jest "przedstawiony na rysunku zapis" i widzisz pasek z kreskami oraz wartościami (km, m), najczęściej chodzi o podziałkę liniową. Gdy widzisz zapis typu 1:25 000 — to będzie skala liczbowa, a gdy jest zdanie z jednostkami — skala mianowana.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podziałka liniowa to graficzny zapis skali w formie odcinka z podziałem (np. 0–1–2 km). Pozwala szybko odczytać odległość w terenie przez porównanie długości odcinka na mapie z podziałką.
Szukaj "paska" lub odcinka z kreskami podziału i opisami jednostek (m, km). Jeśli widzisz taką belkę skali, to jest to podziałka liniowa, a nie zapis 1:n ani zdanie typu "1 cm = ...".
Skala liczbowa jest zapisana jako stosunek (np. 1:50 000). Podziałka liniowa jest zapisana graficznie jako odcinek z podziałem. Obie opisują to samo, ale w innej formie.
Skala mianowana to skala zapisana słownie, np. "1 cm na mapie odpowiada 500 m w terenie". Ułatwia zrozumienie zależności jednostek, ale nie ma postaci paska z podziałką.
Bo pozwala bezpośrednio odczytać odległość bez przeliczania proporcji. W praktyce pracy kierowcy przydaje się do szybkiej oceny długości odcinków trasy lub objazdu na mapie papierowej.
Tak. Przykładasz linijkę do odcinka na mapie, a potem porównujesz tę długość z podziałką (np. 1 cm na podziałce odpowiada 1 km). To jest odczyt "z grafiki", bez konieczności przeliczania ułamka skali.
Najczęściej myli się formę zapisu: widząc liczby na podziałce, wybiera się "skalę liczbową", choć skala liczbowa to zapis 1:n. Drugi błąd to ignorowanie rysunku i wybór odpowiedzi na podstawie skojarzeń z nazwą.
Skala liczbowa bywa wygodna, gdy trzeba wykonać dokładne obliczenia i porównywać mapy o różnych skalach "na papierze". Podziałka liniowa jest zwykle szybsza do odczytu w terenie, ale mniej "analityczna".
Tak, na mapach drogowych i turystycznych często umieszcza się pasek skali w km, aby użytkownik mógł szybko ocenić odległości między miejscowościami, długość objazdu lub przybliżony dystans do celu.
Przećwicz rozpoznawanie trzech form: 1:n (skala liczbowa), zdanie z jednostkami (skala mianowana) i pasek z podziałem (podziałka liniowa). Dodatkowo wykonaj kilka zadań na odczyt odległości z mapy.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Podziałka liniowa to graficzny zapis skali na mapie w postaci odcinka z podziałem (np. w km), pozwalający bezpośrednio odczytywać odległości."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Podziałka liniowa" https://pl.wikipedia.org/wiki/Podzia%C5%82ka_liniowa (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z kartografii/geografii: dział "Skala mapy i jej rodzaje"
  • Ćwiczenia praktyczne: porównywanie skali liczbowej, mianowanej i podziałki liniowej na różnych mapach
  • Karty pracy z obliczaniem i odczytem odległości na mapie (z użyciem skali graficznej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego