KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2014

Łożyska toczne (kulkowe i wałeczkowe) są powszechnie stosowane, gdy oczekuje się małych oporów ruchu oraz małych oporów rozruchu. Wynika to z charakteru kontaktu tocznego elementów bieżnych, który w wielu zastosowaniach daje korzystne warunki tarcia w porównaniu z rozwiązaniami ślizgowymi (zwłaszcza przy rozruchu i przy zmiennych prędkościach).

Odpowiedź "wymagane są bardzo małe opory rozruchu maszyny." trafia w typową, podręcznikową zaletę łożysk tocznych: łatwiejszy start układu i mniejsze straty na tarcie w węźle łożyskowym. To ważne np. w napędach, gdzie moment rozruchowy jest ograniczony albo gdzie liczy się sprawność i nagrzewanie.

Pozostałe propozycje są mniej właściwe jako ogólna zasada doboru:

• "konieczne jest tłumienie drgań." – łożysko jest elementem podpierającym i prowadzącym, a tłumienie drgań zwykle realizuje się przez inne rozwiązania (konstrukcję, amortyzację, elementy elastyczne). Łożysko może przenosić drgania, ale nie jest typowym "tłumikiem".
• "konieczne jest przenoszenie dużych obciążeń." – zarówno łożyska toczne, jak i ślizgowe mogą przenosić znaczne obciążenia; zależy to od typu łożyska, wymiarów, smarowania i warunków pracy. Samo hasło "duże obciążenia" jest zbyt ogólne, by było rozstrzygające.
• "wymagana jest cichobieżność." – hałas zależy od jakości łożyska, luzów, prędkości, smarowania, montażu i stanu bieżni. Łożyska toczne mogą pracować cicho, ale nie jest to uniwersalna przewaga w każdych warunkach, więc jako kryterium "zawsze" bywa mylące.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się kryterium opory rozruchu / małe tarcie, to w ujęciu ogólnym najczęściej prowadzi do wyboru łożysk tocznych jako rozwiązania typowego dla wielu maszyn i urządzeń.