KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 22.
Który z zamieszczonych rysunków przestawia krawędź skrawającą ostrza narzędzia z narostem?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne, oznaczone literami A, B, C i D, które pokazują różne krawędzie skrawające
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narost to przyklejony do ostrza materiał obrabiany, tworzący dodatkową "nadbudowę" na krawędzi skrawającej. Na rysunku z narostem widać nieregularny przyrost materiału przy samej krawędzi, co zmienia geometrię ostrza i zwykle pogarsza jakość powierzchni oraz stabilność skrawania.

Pełne wyjaśnienie:

Narost na ostrzu (narost na krawędzi skrawającej) to zjawisko polegające na okresowym przywieraniu i narastaniu materiału obrabianego w strefie kontaktu wióra z powierzchnią natarcia narzędzia. W praktyce prowadzi to do powstania dodatkowej, nieregularnej "bryłki" materiału na lub przy krawędzi skrawającej, która chwilowo przejmuje rolę części ostrza.

Dlaczego odpowiedź "C" jest poprawna?
Poprawny rysunek powinien przedstawiać widoczne nagromadzenie materiału na czole/okolicy krawędzi skrawającej, czyli element "obcy" względem geometrii narzędzia, wyglądający jak przyklejony nalot lub nadlew. Taki obraz jest typowy dla narostu: kształt jest nieregularny, a jego obecność wyraźnie zmienia zarys krawędzi skrawającej.

Dlaczego pozostałe rysunki nie pasują?

  • Rysunek bez dodatkowego przyrostu na krawędzi zwykle odpowiada pracy bez narostu (ostrze ma czysty, przewidywalny kształt wynikający z geometrii narzędzia).
  • Rysunek pokazujący równomierne stępienie lub zaokrąglenie krawędzi wskazuje raczej na zużycie ścierne/termiczne niż na narost (narost nie jest "wygładzonym" ubytkiem, tylko przyklejonym materiałem).
  • Rysunek sugerujący wykruszenie ma charakter ubytku materiału narzędzia (brak fragmentu), a nie narastania materiału obrabianego (dodatkowa masa).

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunku dodatkowego materiału przy krawędzi (nadbudowy), a nie samego "zużycia" rozumianego jako ubytek. Narost najczęściej wiąże się też z gorszą chropowatością, zmiennością sił skrawania i niestabilnym formowaniem wióra.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Narost to przyklejony do narzędzia fragment materiału obrabianego, który gromadzi się przy krawędzi skrawającej (zwykle na powierzchni natarcia). Zmienia on chwilowo geometrię ostrza i może powodować wahania sił skrawania oraz pogorszenie jakości powierzchni.
Narost tworzy nieregularną "nadbudowę" na krawędzi, przez co ostrze nie ma stałej geometrii. Gdy narost narasta i odrywa się, zmienia się sposób skrawania, mogą powstawać rysy, zadziory i większa chropowatość, a wymiar może być mniej stabilny.
Na rysunku narost wygląda jak dodatkowy, nieregularny przyrost materiału przy samej krawędzi skrawającej, jakby "coś się przykleiło". To nie jest ubytek narzędzia (wykruszenie) ani równomierne zaokrąglenie (stępienie), tylko nadmiar obcego materiału.
Narost częściej pojawia się przy niekorzystnych warunkach tarcia i temperatury w strefie skrawania, np. przy zbyt małej prędkości skrawania, niewłaściwym chłodzeniu/smarowaniu lub przy materiałach skłonnych do przywierania. Dokładne warunki zależą od pary: materiał–narzędzie.
Typowe objawy to pogorszenie chropowatości, pojawienie się rys i zadziorów, niestabilny dźwięk skrawania oraz wahania obciążenia. Czasem widać też zmianę kształtu wióra. Narost może się odrywać, powodując chwilowe "szarpnięcia" procesu.
Pomaga dobór właściwej prędkości skrawania, zastosowanie odpowiedniego chłodziwa/smarowania oraz właściwej geometrii płytki (np. odpowiednie pokrycie i kąt natarcia). W praktyce warto też kontrolować stan ostrza i nie pracować z nadmiernie stępionym narzędziem.
Nie. Narost to przyrost materiału obrabianego przyklejonego do ostrza, czyli "nadbudowa". Wykruszenie to ubytek materiału narzędzia (oderwany fragment ostrza). Na rysunkach i w oględzinach różnią się kierunkiem zmiany: dodatek vs brak.
Stępienie oznacza zużycie prowadzące do zaokrąglenia/utraty ostrości krawędzi (zmiana zwykle bardziej równomierna). Narost to nieregularny, często okresowy przyrost materiału obrabianego na ostrzu. Stępienie jest "w narzędziu", narost jest "na narzędziu".
Nie zawsze. Chłodziwo może ograniczać tarcie i temperaturę, co często zmniejsza skłonność do przywierania, ale efekt zależy od doboru rodzaju chłodziwa, sposobu podawania i warunków skrawania. W niektórych przypadkach kluczowa bywa też zmiana parametrów lub narzędzia.
Najpierw ustal, czy rysunek pokazuje przyrost (narost) czy ubytek (wykruszenie) albo zaokrąglenie (stępienie). Potem porównaj, czy zmiana leży przy krawędzi skrawającej i czy jest nieregularna. Unikaj zgadywania po samym "cieniowaniu" rysunku.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Narost to przyklejony do ostrza materiał obrabiany, tworzący dodatkową "nadbudowę" na krawędzi skrawającej."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki technologii mechanicznej/obróbki skrawaniem lub dokumentacja producentów narzędzi).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z działu: obróbka skrawaniem – geometria ostrza i zjawiska w strefie skrawania
  • Instrukcje producentów płytek skrawających (opisy typowych form zużycia i zalecenia doboru parametrów)
  • Podręcznik/kompendium do obróbki skrawaniem (rozdział o zjawisku narostu i jakości powierzchni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego