KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2016

W elementach półprzewodnikowych mocy rozróżnia się m.in. sposób sterowania: napięciowy lub prądowy. Dla tranzystorów polowych (oraz elementów z izolowaną bramką, spotykanych w energoelektronice) typowe jest sterowanie napięciowe: stan przewodzenia zależy przede wszystkim od przyłożonego napięcia do elektrody sterującej, a prąd wejściowy jest mały (wejście ma dużą impedancję). Dlatego odpowiedź "sterowanym napięciowo." pasuje do symbolu tranzystora z bramką, który jest rozpoznawalny na rysunku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

• "niesterowanym." — tranzystor z definicji jest elementem sterowalnym; w układach mocy pełni rolę łącznika/regulatora, którego stan zależy od sygnału sterującego. Określenie "niesterowany" pasowałoby raczej do elementów biernych lub do elementów przewodzących bez możliwości sterowania.
• "sterowanym prądowo." — to opis typowy dla tranzystora bipolarnego, w którym prąd bazy wpływa na prąd kolektora. Jeśli na rysunku jest symbol elementu z bramką charakterystyczną dla sterowania napięciowego, to wybór sterowania prądowego wynika z mylenia BJT z tranzystorami polowymi/izolowaną bramką.
• "półsterowanym." — takie określenie pojawia się najczęściej w kontekście elementów tyrystorowych i układów prostownikowych, gdzie element może być wyzwalany, ale ma ograniczoną możliwość wyłączania samym sygnałem sterującym. Dla tranzystorów (jako łączników sterowalnych) nie jest to właściwa klasyfikacja w typowym ujęciu szkolnym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy rozpoznajesz w symbolu bramkę (szczególnie z cechą izolacji/braku bezpośredniego "zasilania prądem" elektrody sterującej), myśl o sterowaniu napięciem. Gdy widzisz typowy układ emiter–baza–kolektor i zależność od prądu bazy, kojarz sterowanie prądowe.