KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 6.
Naturalnym źródłem emisji do atmosfery metanu - jednego z gazów cieplarnianych, są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bagna (mokradła) są naturalnym źródłem metanu, bo w warunkach beztlenowych zachodzi rozkład materii organicznej i metanogeneza. Pozostałe propozycje dotyczą głównie źródeł związanych z działalnością człowieka: ścieki w szambach, instalacje fermentacyjne oraz składowiska odpadów.

Pełne wyjaśnienie:

Metan (CH4) jest ważnym gazem cieplarnianym. Powstaje przede wszystkim w warunkach beztlenowych, gdy mikroorganizmy rozkładają materię organiczną w procesie metanogenezy. Dlatego naturalnym źródłem emisji metanu do atmosfery są bagna i mokradła: gleby są tam często nasycone wodą, ubogie w tlen, a rozkład biomasy sprzyja wytwarzaniu CH4, który następnie może wydostawać się do powietrza.

Odpowiedź "bagna." jest poprawna, bo opisuje ekosystem naturalny, w którym warunki środowiskowe same z siebie prowadzą do emisji metanu.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do źródeł typowo antropogenicznych (zależnych od infrastruktury i gospodarki człowieka):

  • "szamba." – są elementem gospodarki ściekowej; metan może powstawać w ściekach, ale źródło nie jest naturalne, tylko związane z wytwarzaniem i magazynowaniem ścieków.
  • "komory fermentacyjne." – to urządzenia/instalacje (np. w oczyszczalniach ścieków lub biogazowniach), gdzie celowo prowadzi się fermentację beztlenową; emisja jest skutkiem procesu technologicznego.
  • "składowiska odpadów komunalnych." – metan powstaje podczas beztlenowego rozkładu odpadów organicznych w składowisku, ale samo składowisko jest obiektem stworzonym i eksploatowanym przez człowieka.

W nauce i praktyce ochrony środowiska kluczowe jest rozróżnienie: naturalne źródła wynikają z funkcjonowania ekosystemów (np. mokradła), natomiast źródła antropogeniczne wynikają z gospodarki odpadami, ściekami i procesów technologicznych. Taki podział jest przydatny w inwentaryzacji emisji oraz przy planowaniu działań ograniczających emisje tam, gdzie człowiek ma bezpośredni wpływ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metan (CH4) to gaz powstający m.in. w procesach beztlenowego rozkładu materii organicznej. Zalicza się go do gazów cieplarnianych, bo pochłania promieniowanie podczerwone i wpływa na bilans energetyczny atmosfery, wzmacniając efekt cieplarniany.
Na bagnach gleba bywa stale zalana wodą, co ogranicza dostęp tlenu. W takich warunkach mikroorganizmy rozkładają materię organiczną beztlenowo (metanogeneza), a wytworzony metan może ulatniać się przez pęcherzyki, dyfuzję i transport przez rośliny.
Szambo jest elementem infrastruktury człowieka do gromadzenia ścieków. Metan może tam powstawać, ale źródło emisji jest skutkiem działalności człowieka (gospodarka ściekowa), więc klasyfikuje się je jako antropogeniczne, a nie naturalne.
Emisja naturalna to uwalnianie substancji do środowiska wynikające z procesów zachodzących bezpośrednio w przyrodzie, bez budowy i eksploatacji instalacji przez człowieka. Przykładem są mokradła emitujące metan w wyniku beztlenowego rozkładu biomasy.
Do antropogenicznych źródeł metanu zalicza się m.in. składowiska odpadów, instalacje do fermentacji beztlenowej (biogazownie, komory fermentacyjne w oczyszczalniach) oraz emisje z systemów ściekowych. Wspólną cechą jest powiązanie z infrastrukturą i gospodarką człowieka.
Zwykle większe emisje obserwuje się w cieplejszych okresach, ponieważ wyższa temperatura sprzyja aktywności mikroorganizmów i przyspiesza rozkład materii organicznej. Lokalnie mogą działać też inne czynniki: poziom wody, rodzaj roślinności i dostępność substratu.
Warto sprawdzić, czy odpowiedź wskazuje ekosystem (np. bagna, torfowiska) czy obiekt/instalację stworzoną przez człowieka (szambo, komora fermentacyjna, składowisko). Jeśli bez infrastruktury człowieka źródło nie istnieje, jest to zwykle emisja antropogeniczna.
Nie zawsze. W instalacjach fermentacyjnych metan może być celowo pozyskiwany jako biogaz i spalany lub wykorzystywany energetycznie, co ogranicza jego uwalnianie. Emisje rosną, gdy występują nieszczelności lub niewłaściwa eksploatacja systemu.
Ta wiedza przydaje się w inwentaryzacji emisji, kontroli obiektów gospodarki odpadami i ściekami, ocenie oddziaływania inwestycji oraz w edukacji ekologicznej. Pomaga też rozdzielać emisje naturalne (trudniejsze do "wyeliminowania") od tych, które można ograniczać technicznie.
Częsty błąd to nieuwzględnienie słowa "naturalnym" i wybór źródła kojarzonego z metanem w ogóle (np. składowiska). Inny błąd to utożsamienie każdego procesu fermentacji z naturą, mimo że komory fermentacyjne i szamba są elementami infrastruktury człowieka.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Bagna (mokradła) są naturalnym źródłem metanu, bo w warunkach beztlenowych zachodzi rozkład materii organicznej i metanogeneza."

Źródła:

  • IPCC, Climate Change 2021: The Physical Science Basis (AR6 WG1), Chapter 5 (Global Carbon and other Biogeochemical Cycles and Feedbacks) – sections on methane sources including wetlands, Cambridge University Press, 2021
  • U.S. Environmental Protection Agency (EPA), "Overview of Greenhouse Gases – Methane (CH4)" https://www.epa.gov/ghgemissions/overview-greenhouse-gases#methane (dostęp: 2026-03-02)
  • NOAA Global Monitoring Laboratory, "Trends in Atmospheric Methane" https://gml.noaa.gov/ccgg/trends_ch4/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Raporty IPCC dotyczące cyklu węgla i metanu (rozdziały o źródłach i pochłaniaczach)
  • Materiały edukacyjne o mokradłach i procesach beztlenowych w glebie
  • Opracowania o emisjach metanu z odpadów i ścieków (dla porównania źródeł antropogenicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego