KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 35.
W jaki sposób wymusić stan wysoki na wyjściu Q0.1 sterownika wykonującego program zamieszczony na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LAD) używany w programowaniu sterowników PLC, co jest typowe w zawodzie technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście Q0.1 zostanie ustawione w stan wysoki, gdy program wykryje odpowiednią sekwencję i współzależność sygnałów wejściowych.
W tym przypadku konieczne jest ustawienie stanu wysokiego na I0.1 i I0.2 w odstępie mniejszym niż 1 s, aby spełnić warunek czasowy przewidziany w logice programu i wyzwolić Q0.1.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowniku PLC wyjście (Q) przyjmuje stan wynikający z warunków logicznych zapisanych w programie. Jeżeli w programie występuje zależność czasowa (np. "okno czasowe" o długości 1 s), to nie wystarczy samo ustawienie pojedynczego wejścia na "1" ani zrobienie tego w dowolnym momencie. Trzeba spełnić warunki we właściwej kolejności i w wymaganym czasie.

Prawidłowy sposób wymuszenia stanu wysokiego na Q0.1 polega na tym, aby ustawić stan wysoki na I0.1 i I0.2 w odstępie krótszym niż 1 s. Taki zapis sugeruje, że program sprawdza zgodność dwóch sygnałów w określonym przedziale czasu (np. jeden sygnał "uzbraja" warunek, a drugi musi pojawić się zanim upłynie 1 s). Dopiero wtedy spełnione są przesłanki do załączenia Q0.1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Na czas co najmniej 1 s ustawić stan wysoki na I0.2." – utrzymanie jednego wejścia przez dłuższy czas nie gwarantuje spełnienia warunku współzależności dwóch wejść ani trafienia w okno czasowe zależne od drugiego sygnału.
  • "W czasie 1 s ustawić stan wysoki na I0.1." – samo "zmieszczenie się" w 1 s dla jednego wejścia nie realizuje wymaganej sekwencji dwóch wejść; warunek może dotyczyć odstępu między I0.1 a I0.2, a nie czasu trwania jednego sygnału.
  • "W odstępie dłuższym od 1 s ustawić stan wysoki na I0.2, następnie stan wysoki na I0.1." – ta odpowiedź wprost łamie warunek okna czasowego (dłużej niż 1 s) oraz może odwracać kolejność zdarzeń wymaganą przez program.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się jednocześnie kolejność oraz odstęp czasu, zwykle kluczowe jest odróżnienie "czas trwania sygnału" od "czasu między dwoma zdarzeniami".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Litera I oznacza wejście (sygnał z czujnika lub przycisku), a Q wyjście (np. cewka przekaźnika, lampka, zawór). Wejścia są warunkami w logice, a wyjścia są jej skutkiem. Na egzaminie sprawdzaj, co jest sterowane (Q), a co steruje (I).
To warunek dotyczący czasu między dwoma zdarzeniami, np. pojawieniem się stanu wysokiego na dwóch wejściach. Program może oczekiwać, że drugi sygnał wystąpi zanim upłynie 1 s od pierwszego. To nie jest to samo, co "trzymać sygnał przez 1 s".
W wielu układach mechatronicznych stosuje się współzależności: dwa czujniki, zezwolenie i start, blokady, potwierdzenia. Program PLC wymaga wtedy spełnienia kilku warunków naraz lub sekwencyjnie. Jedno wejście może tylko "uzbrajać" warunek, ale nie uruchamiać wyjścia.
Najczęściej spotkasz timery opóźniające załączenie/wyłączenie oraz "okna czasowe" (warunek musi zajść w określonym czasie). W praktyce służą do filtracji drgań styków, kontroli sekwencji czujników lub wykrywania błędów. Na rysunku szukaj bloku czasowego lub porównania z 1 s.
Najpierw ustal, czy 1 s dotyczy czasu trwania sygnału, czy odstępu między sygnałami. Potem sprawdź kolejność (które wejście ma zadziałać pierwsze). Odpowiedzi z "co najmniej 1 s" często opisują inny mechanizm niż odpowiedzi z "krótszym niż 1 s".
Tak, jeśli program realizuje sekwencję (np. najpierw warunek wstępny, potem potwierdzenie). Wtedy zamiana kolejności może nie zadziałać, mimo że oba wejścia są w stanie wysokim. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy opis mówi o "następnie", "w odstępie" lub o granicy czasowej.
Najczęstsze to: mylenie I z Q, ignorowanie warunku czasowego, traktowanie "1 s" jako czasu trwania zamiast odstępu, oraz wybór odpowiedzi "najbardziej konkretnej" bez sprawdzenia logiki programu. Pomaga wypisanie kroków: który sygnał, kiedy, jak długo i co ma się wtedy stać na Q.
W środowisku PLC używa się podglądu online i tabeli obserwacji (watch table). Ustawiasz/wymuszasz stany wejść (w symulacji lub na stanowisku), obserwujesz bity I oraz reakcję Q. Jeśli warunek ma okno 1 s, wykonuj czynności w odpowiednim odstępie i kontroluj czas.
Jeśli w programie występuje ograniczenie czasowe 1 s (np. oczekiwanie na drugi sygnał), to przekroczenie tej wartości oznacza niespełnienie warunku. Wtedy układ nie załączy Q albo zresetuje krok sekwencji. Taka odpowiedź bywa pułapką, bo brzmi logicznie, ale łamie próg czasowy.
Ćwicz czytanie krótkich programów w LAD/FBD: cewki, styki, przerzutniki i elementy czasowe. Trenuj rozpisywanie scenariuszy "co się stanie, jeśli…". Dobrą metodą jest też symulacja: zmieniaj wejścia i notuj, kiedy wyjście przechodzi na "1" oraz od czego to zależy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 35% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages

Materiały:

  • Dokumentacja producenta PLC dotycząca adresowania I/Q oraz bloków czasowych
  • Materiały dydaktyczne o językach IEC 61131-3 (LAD/FBD/ST)
  • Zadania treningowe z analizy sieci LAD: warunki, przerzutniki, timery

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego