KWALIFIKACJA MED14 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 32.
Podczas pobierania krwi włośniczkowej z palca, który z poniższych palców NIE powinien być używany?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podczas pobierania krwi włośniczkowej zwykle unika się nakłuwania kciuka, ponieważ jest bardziej narażony na uraz i intensywnie używany w codziennych czynnościach, co zwiększa bolesność oraz ryzyko powstania zgrubień. Preferuje się boczne części opuszki innych palców, by uzyskać dobrą próbkę i mniejszy dyskomfort.

Pełne wyjaśnienie:

W pobieraniu krwi włośniczkowej z palca kluczowe jest dobranie miejsca, które zapewni wystarczający wypływ krwi przy możliwie najmniejszym bólu i ryzyku powikłań. Odpowiedź "Kciuk" jest uznawana za właściwą, ponieważ kciuk jest palcem szczególnie intensywnie używanym (chwyt, podpieranie, precyzyjne manipulacje), a jego częste obciążanie sprzyja większej tkliwości po nakłuciu, tworzeniu zgrubień oraz utrudnia codzienne funkcjonowanie pacjenta.

W praktyce zaleca się nakłuwanie bocznych części opuszki (nie samego środka), ponieważ jest tam mniej zakończeń nerwowych niż w centralnej części opuszki, a jednocześnie przepływ krwi jest zwykle wystarczający. Dodatkowo odpowiednia technika zmniejsza potrzebę "wyciskania" palca, co może pogarszać jakość próbki (domieszka płynu tkankowego, ryzyko zniekształcenia wyniku).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują jako "palec, którego nie powinno się używać" w tym ujęciu pytania?

  • "Palec środkowy" i "Palec serdeczny" są często wybierane, bo zwykle zapewniają dobry wypływ krwi, a ich nakłucie mniej przeszkadza w precyzyjnych czynnościach niż nakłucie kciuka.
  • "Palec wskazujący" bywa dopuszczany, ale w wielu nowszych zaleceniach również zaleca się go ograniczać (jest bardzo często używany i wrażliwy). Jeśli jednak pytanie wymaga wskazania jednego palca "niezalecanego", kciuk jest klasyczną odpowiedzią.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawia się kciuk, zwykle jest traktowany jako palec, którego nie wybiera się do rutynowego nakłucia włośniczkowego. Pamiętaj też o doborze właściwego lancetu, dezynfekcji skóry i odczekaniu do wyschnięcia środka odkażającego przed nakłuciem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krew włośniczkowa to próbka uzyskiwana z nakłucia skóry (najczęściej opuszki palca). Pobiera się ją m.in. do szybkich oznaczeń przyłóżkowych, np. pomiaru glikemii glukometrem. Wymaga prawidłowego doboru miejsca, aby uzyskać wiarygodny wynik i ograniczyć ból.
Kciuk jest bardzo intensywnie używany w chwycie i precyzyjnych czynnościach, więc po nakłuciu częściej przeszkadza w funkcjonowaniu i może być bardziej bolesny. Jest też bardziej narażony na mikrourazy i zgrubienia. Dlatego zwykle wybiera się inne palce oraz boczną część opuszki.
Zwykle wybiera się boczną część opuszki, a nie sam środek. Takie miejsce często mniej boli (mniej zakończeń nerwowych) i daje dobry wypływ krwi. Nakłucie w centrum opuszki bywa bardziej bolesne i może utrudniać wykonywanie codziennych czynności.
W praktyce bywa używany, ale wiele instrukcji i zaleceń sugeruje ograniczanie jego wyboru, bo jest bardzo często obciążany i wrażliwy. Jeśli to możliwe, częściej wybiera się palec środkowy lub serdeczny. Kluczowe jest stosowanie się do procedury placówki i instrukcji sprzętu.
Nie pobiera się z palca z raną, zakażeniem skóry, obrzękiem, silnymi zgrubieniami lub świeżym urazem. Unika się też miejsca bardzo zimnego lub z zaburzonym ukrwieniem, bo utrudnia to uzyskanie próbki i może zafałszować wynik. W razie wątpliwości wybiera się inne miejsce lub metodę.
Pomaga wybór bocznej części opuszki, odpowiednia głębokość nakłucia (dopasowana do skóry), ogrzanie dłoni oraz spokojne ułożenie ręki. Ważne jest też odczekanie, aż środek do dezynfekcji wyschnie. Zbyt mocne "wyciskanie" palca zwiększa ból i pogarsza jakość próbki.
Częste błędy to nakłucie w środek opuszki, zbyt płytkie lub zbyt głębokie nakłucie, brak wyschnięcia preparatu do dezynfekcji oraz silne wyciskanie palca. Zdarza się też wybór palca z odciskami lub zgrubieniami. Te błędy zwiększają ból i ryzyko niewiarygodnego wyniku.
Najczęściej wybiera się palec środkowy lub serdeczny, a nakłucie wykonuje się na boku opuszki. Dobór może zależeć od stanu skóry, dominującej ręki i tego, które palce są mniej obciążane. Zawsze należy stosować się do procedur i ocenić skórę przed nakłuciem.
Może to być trudniejsze, bo słabsze ukrwienie utrudnia uzyskanie próbki i może wpływać na wynik. W takich sytuacjach szczególnie ważna jest ocena perfuzji, ogrzanie kończyny oraz rozważenie alternatywnej metody pobrania zgodnie z decyzją personelu uprawnionego i procedurą placówki.
Utrwal: wybór palca i miejsca (bok opuszki), zasady aseptyki, kolejność czynności (dezynfekcja i wyschnięcie), postępowanie z pierwszą kroplą zgodnie z procedurą oraz typowe przeciwwskazania miejscowe (rana, zakażenie, obrzęk). Ćwicz rozpoznawanie błędów techniki na opisach sytuacji.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że preferuje się boczne części opuszki innych palców, by uzyskać dobrą próbkę i mniejszy dyskomfort.

Źródła:

  • World Health Organization, "WHO guidelines on drawing blood: best practices in phlebotomy", rozdział o pobieraniu krwi włośniczkowej (capillary sampling), 2010.
  • Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI), "Procedures for the Collection of Diagnostic Blood Specimens by Skin Puncture" (standard dot. nakłucia skóry) – dokument normatywny omawiający wybór miejsca nakłucia (wymaga dostępu do publikacji CLSI).
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), hasło: "Blood glucose test" / informacje o pobieraniu próbki z nakłucia palca (fingerstick) – wskazówki praktyczne dot. miejsca nakłucia, https://medlineplus.gov/lab-tests/blood-glucose-test/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technik pobierania krwi (phlebotomy) dla personelu medycznego
  • Wytyczne producentów nakłuwaczy/lancetów i glukometrów dotyczące miejsc nakłucia
  • Standardowe procedury wewnętrzne placówki dotyczące pobierania materiału do badań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego