KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 37.
2 zamieszczonego przepisu Kodeksu pracy wynika, że pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w przypadku
Ilustracja przedstawia wyciąg z Kodeksu pracy, a dokładniej artykuł 52, który dotyczy możliwości rozwiązania umowy o pracę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przesłanka "zawinionej utraty uprawnień koniecznych do pracy" dotyczy sytuacji, gdy pracownik z własnej winy traci uprawnienie niezbędne na stanowisku. U kierowcy takim uprawnieniem jest prawo jazdy, więc jego zawiniona utrata pozwala na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Pozostałe przypadki nie oznaczają zawinionej utraty uprawnień.

Pełne wyjaśnienie:

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. zwolnienie dyscyplinarne) jest trybem wyjątkowym i wymaga spełnienia ustawowych przesłanek. Jedną z nich jest zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Kluczowe są tu dwa elementy: (1) uprawnienie musi być konieczne na danym stanowisku oraz (2) utrata musi być zawiniona przez pracownika (np. umyślność lub rażące niedbalstwo).

Odpowiedź "utraty prawa jazdy przez kierowcę z jego winy" spełnia oba warunki: prawo jazdy jest niezbędne do pracy kierowcy, a jego utrata z winy pracownika oznacza, że pracownik sam doprowadził do braku możliwości legalnego wykonywania obowiązków. To klasyczny przykład sytuacji, w której pracodawca może rozwiązać umowę w tym trybie.

Pozostałe odpowiedzi opisują zdarzenia, które co do zasady nie są zawinioną utratą uprawnień:

  • "nieobecność usprawiedliwiona chorobą" – choroba nie jest utratą uprawnienia i zwykle nie ma charakteru zawinionego; dotyczy raczej innych mechanizmów prawnych niż "dyscyplinarka".
  • "nieobecność podczas urlopu wychowawczego" – jest to uprawnione korzystanie z urlopu, a nie zawinione naruszenie obowiązków ani utrata kwalifikacji.
  • "stwierdzenie przez lekarza szkodliwego wpływu pracy na zdrowie" – to sytuacja zdrowotna; może prowadzić do zmian organizacyjnych lub przeniesienia, ale sama w sobie nie oznacza zawinionej utraty wymaganych uprawnień.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać schemat: art. 52 wiąże się z poważną winą pracownika (naruszenie obowiązków, przestępstwo, zawiniona utrata uprawnień), a przypadki zdrowotne i usprawiedliwione nieobecności nie mieszczą się w tej przesłance.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To tryb natychmiastowego zakończenia umowy o pracę z powodu poważnych, zawinionych zachowań pracownika. Stosuje się go tylko w ściśle określonych sytuacjach, np. ciężkie naruszenie obowiązków, przestępstwo uniemożliwiające zatrudnienie albo zawiniona utrata niezbędnych uprawnień.
Są to: ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków, przestępstwo uniemożliwiające dalsze zatrudnienie (oczywiste lub potwierdzone wyrokiem) oraz zawiniona utrata uprawnień koniecznych do pracy na danym stanowisku. Egzamin często sprawdza umiejętność dopasowania przykładu do przesłanki.
Bo prawo jazdy jest uprawnieniem koniecznym do pracy kierowcy. Jeśli pracownik traci je z własnej winy (np. narusza przepisy i dostaje zakaz), nie może wykonywać obowiązków na stanowisku. To odpowiada przesłance zawinionej utraty uprawnień.
Zwykle nie. Choroba i usprawiedliwiona nieobecność nie są zachowaniem zawinionym i nie oznaczają utraty uprawnień. To częsty błąd na testach: utożsamianie "problemu po stronie pracownika" z winą. W art. 52 kluczowa jest wina i ciężar naruszenia.
Oznacza, że pracownik sam doprowadził do utraty uprawnienia przez działanie lub rażące zaniedbanie. Nie wystarczy sam fakt utraty. Na egzaminie rozróżnia się sytuacje losowe/zdrowotne (bez winy) od sytuacji spowodowanych naruszeniem obowiązków lub przepisów (z winy).
Sprawdź, czy w opisie jest: (1) konkretne uprawnienie (np. prawo jazdy, licencja) oraz (2) czy bez niego nie da się legalnie wykonywać pracy na danym stanowisku. Jeśli dodatkowo wskazano winę pracownika, to jest silna wskazówka, że pasuje przesłanka zawinionej utraty uprawnień.
Nie w ramach przesłanki "z winy pracownika", bo korzystanie z urlopu wychowawczego jest uprawnieniem pracowniczym, a nie naruszeniem obowiązków. W testach taka odpowiedź bywa "pułapką" – wygląda jak nieobecność, ale nie ma elementu winy ani bezprawności po stronie pracownika.
Gdy przestępstwo zostało popełnione w czasie trwania umowy i uniemożliwia dalsze zatrudnianie na danym stanowisku, a dodatkowo jest oczywiste lub potwierdzone prawomocnym wyrokiem. Na egzaminie zwracaj uwagę na te warunki, bo bez nich przesłanka nie jest spełniona.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie art. 52 z innymi trybami ustania stosunku pracy, ignorowanie wymogu winy, wybieranie odpowiedzi o chorobie/usprawiedliwionej nieobecności oraz nieuwzględnianie, że uprawnienie musi być konieczne na danym stanowisku.
Najskuteczniej jest zapamiętać trzy grupy przesłanek (obowiązki, przestępstwo, uprawnienia) i do każdej mieć 2–3 typowe przykłady. Potem ćwicz rozróżnianie "z winy" vs "bez winy". W zadaniach testowych analizuj słowa-klucze: "zawiniona", "konieczne", "usprawiedliwione".
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przesłanka "zawinionej utraty uprawnień koniecznych do pracy" dotyczy sytuacji, gdy pracownik z własnej winy traci uprawnienie niezbędne na stanowisku."

Źródła:

  • Państwowa Inspekcja Pracy – poradniki/wyjaśnienia dot. rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (zwolnienie dyscyplinarne): https://www.pip.gov.pl/ - dostęp 2026-03-01
  • Biznes.gov.pl – informacje praktyczne o rozwiązywaniu umów o pracę (w tym bez wypowiedzenia): https://www.biznes.gov.pl/pl/portal - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Tekst jednolity Kodeksu pracy – art. 52 (oficjalny publikator ISAP)
  • Materiały edukacyjne Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące rozwiązania umowy bez wypowiedzenia
  • Komentarze i repetytoria z prawa pracy (rozdziały o ustaniu stosunku pracy) – do nauki różnic między trybami rozwiązania umowy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego