KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 12.
200 g roztworu wodorotlenku sodu (M = 40 g/mol) o stężeniu 10 % rozcieńczono w kolbie miarowej o pojemności 500 cm3 wodą destylowaną do kreski. Stężenie molowe otrzymanego roztworu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór 10% (m/m) zawiera 10 g NaOH w 100 g roztworu, więc w 200 g jest 20 g NaOH.
Liczymy mole: n = 20 g / 40 g/mol = 0,5 mol. Po rozcieńczeniu do 500 cm3 = 0,5 dm3 stężenie molowe: C = n/V = 0,5/0,5 = 1,0 mol/dm3.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe 10% (m/m) oznacza, że 10 g substancji przypada na 100 g roztworu. Dlatego w 200 g takiego roztworu masa NaOH wynosi:

m(NaOH) = 200 g · 0,10 = 20 g

Następnie przeliczamy masę NaOH na liczbę moli, korzystając ze wzoru n = m/M. Dla NaOH podano M = 40 g/mol, więc:

n = 20 g / 40 g/mol = 0,5 mol

Kluczowy etap to rozcieńczanie w kolbie miarowej: po przeniesieniu roztworu i uzupełnieniu wodą destylowaną do kreski objętość końcowa jest równa pojemności kolby, czyli 500 cm3. Trzeba ją zamienić na dm3:

  • 1000 cm3 = 1 dm3
  • 500 cm3 = 0,5 dm3

Podczas rozcieńczania liczba moli NaOH się nie zmienia (zmienia się tylko objętość). Stężenie molowe obliczamy ze wzoru C = n/V:

C = 0,5 mol / 0,5 dm3 = 1,0 mol/dm3

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,1 mol/dm3 zwykle wynika z błędnego przeliczenia objętości lub "zgubienia" zera przy konwersji cm3 → dm3.
  • 4,0 mol/dm3 może pojawić się, gdy ktoś dzieli przez 0,125 dm3 lub przyjmuje nieprawidłową objętość końcową zamiast 0,5 dm3.
  • 0,5 mol/dm3 to typowa pomyłka polegająca na przepisaniu liczby moli (0,5 mol) jako stężenia, bez podzielenia przez objętość roztworu.

W praktyce laboratoryjnej warto zawsze zapisać jednostki przy każdym kroku i upewnić się, że objętość końcowa w kolbie miarowej to objętość po uzupełnieniu do kreski.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw oblicz masę substancji: m = masa roztworu · 0,10. Potem wyznacz liczbę moli n = m/M. Na końcu policz molarność: C = n/V, gdzie V to objętość roztworu w dm3.
W typowych zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych 10% oznacza stężenie masowe (m/m): 10 g NaOH w 100 g roztworu. Dzięki temu można policzyć, ile gramów NaOH jest w podanej masie roztworu.
Rozcieńczanie polega na dodaniu rozpuszczalnika (wody), bez dodawania ani usuwania NaOH. Zmienia się więc objętość, ale ilość substancji (mole) pozostaje taka sama, o ile nie ma reakcji ani strat podczas przenoszenia.
Użyj zależności: 1000 cm3 = 1 dm3. Zatem 500 cm3 = 0,5 dm3. To kluczowe, bo stężenie molowe podaje się w mol/dm3.
Nie w tym typie polecenia. Gdy jest informacja "uzupełniono do kreski w kolbie miarowej", to objętość końcowa jest równa pojemności kolby. Nie sumuje się objętości, tylko przyjmuje V jako objętość po uzupełnieniu.
Najczęściej: pomylenie 0,5 mol (liczba moli) ze stężeniem, zły przelicznik cm3→dm3, przyjęcie złej objętości końcowej oraz nieuwzględnienie, że 10% dotyczy masy substancji w masie roztworu.
Stężenie molowe (molarność) to liczba moli substancji w 1 dm3 roztworu. Jednostka to najczęściej mol/dm3 (równoważnie mol/L). W obliczeniach zawsze kontroluj jednostki objętości.
Kolba miarowa służy do uzyskania dokładnej objętości końcowej roztworu. Uzupełnia się ciecz do kreski, a następnie miesza. To standardowe szkło miarowe przy sporządzaniu roztworów wzorcowych i roboczych.
Masa molowa jest potrzebna do przeliczenia gramów na mole: n = m/M. Dla NaOH wynosi 40 g/mol, bo suma mas atomowych to Na (23) + O (16) + H (1). Dzięki temu z masy NaOH w roztworze wyznaczasz ilość substancji.
Ćwicz schemat: (1) oblicz masę substancji z % i masy roztworu, (2) przelicz na mole, (3) ustaw objętość końcową w dm3, (4) policz C = n/V. Zawsze zapisuj jednostki i sprawdzaj, czy używasz objętości z kolby.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Roztwór 10% (m/m) zawiera 10 g NaOH w 100 g roztworu, więc w 200 g jest 20 g NaOH.Liczymy mole: n = 20 g / 40 g/mol = 0,5 mol."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): entry "amount concentration" — https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (dostęp: 2026-02-28)
  • Khan Academy: "Molarity" — https://www.khanacademy.org/science/chemistry/solutions-and-mixtures-topic/solutions-and-mixtures/a/molarity (dostęp: 2026-02-28)
  • Chemistry LibreTexts: "Molarity" — https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Book%3A_General_Chemistry_(OpenSTAX)/04%3A_Stoichiometry_of_Chemical_Reactions/4.06%3A_Reaction_Yields (sekcje dot. moli i stężeń roztworów; dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Tablice chemiczne: masy molowe i przeliczenia jednostek (cm<sup>3</sup>, dm<sup>3</sup>, L)
  • Notatki/rozdziały z chemii ogólnej: stężenia roztworów (%, molowe) i obliczenia stechiometryczne
  • Ćwiczenia rachunkowe z przygotowywania roztworów i rozcieńczeń w kolbach miarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego