Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2011



PYTANIE NR 1.
ø20s6, to zapis wymiaru tolerowanego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie "ø20s6" pochodzi z systemu tolerancji ISO: liczba 20 to wymiar nominalny, mała litera oznacza wałek, a "s" oznacza pole tolerancji położone powyżej linii zerowej. Dlatego każdy dopuszczalny wymiar rzeczywisty wałka w tym polu jest większy od nominalnych 20 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie "ø20s6" występują trzy kluczowe informacje:

  • ø20 – wymiar nominalny średnicy (20 mm) zapisany z symbolem średnicy.
  • s – litera określająca położenie pola tolerancji względem linii zerowej (wymiaru nominalnego). Dla liter z grupy s–z pole tolerancji znajduje się powyżej wymiaru nominalnego, czyli odchyłki są dodatnie.
  • 6 – klasa dokładności (stopień IT), która mówi o szerokości tolerancji, a nie o jej położeniu.

Poprawna jest odpowiedź "wałka, którego wymiar rzeczywisty jest większy od wymiaru nominalnego." Wynika to z dwóch cech zapisu: mała litera wskazuje wałek, a litera "s" oznacza, że zarówno dolna, jak i górna granica tolerancji są większe od nominalnej średnicy. W praktyce taki dobór bywa używany m.in. w pasowaniach wciskowych, gdy wałek ma być "na plus" względem nominału.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wałka, którego wymiar rzeczywisty jest mniejszy od wymiaru nominalnego." – to odpowiadałoby polu tolerancji położonemu poniżej zera (odchyłki ujemne), co nie pasuje do litery "s".
  • "otworu, którego wymiar rzeczywisty jest mniejszy od wymiaru nominalnego." – w systemie ISO otwory oznacza się dużymi literami, więc mała litera "s" wyklucza otwór.
  • "otworu, którego wymiar rzeczywisty jest większy od wymiaru nominalnego." – mimo że kierunek ("większy") mógłby kojarzyć się z dodatnimi odchyłkami, nadal jest to błędne, bo otwór wymagałby dużej litery (np. "S"), a tutaj mamy oznaczenie wałka.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj typ elementu (mała/duża litera), a dopiero potem interpretuj położenie pola tolerancji (litera) i dokładność (cyfra IT).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis ø20s6 na rysunku technicznym?
Oznacza średnicę nominalną 20 mm z tolerancją w systemie ISO: mała litera wskazuje wałek, litera s położenie pola tolerancji, a 6 klasę dokładności (IT). Dla "s" dopuszczalne wymiary wałka są powyżej nominału.
Dlaczego w zapisie tolerancji potrzebny jest symbol ø?
Symbol ø informuje, że podany wymiar dotyczy średnicy. W dokumentacji technicznej zapobiega to pomyłkom (np. z wymiarem liniowym). Dzięki temu zapis jest zgodny z praktyką rysunku technicznego i jednoznaczny dla wykonania oraz kontroli.
Jak rozpoznać, czy tolerancja dotyczy wałka czy otworu?
W systemie ISO rozróżnienie jest w literze: małe litery (np. h, s) stosuje się dla wałków, a duże litery (np. H, S) dla otworów. To pierwszy krok interpretacji pasowania i kierunku odchyłek.
Co oznacza litera "s" w tolerancjach wałków?
Litera "s" określa położenie pola tolerancji wałka względem linii zerowej (wymiaru nominalnego). Dla tej grupy liter pole tolerancji jest przesunięte "na plus", więc zarówno dolna, jak i górna granica wymiaru są większe od wartości nominalnej.
Czy "s6" mówi o tym, jak duża jest tolerancja?
Częściowo. Litera s mówi, gdzie leży pole tolerancji (położenie względem nominału), a cyfra 6 mówi, jak szeroka jest tolerancja (klasa IT). Dwa elementy razem dopiero opisują dopuszczalny zakres wymiarów.
Jakie pasowanie można uzyskać przy zestawieniu H7/s6?
To typowe zestawienie dla pasowania wciskowego: otwór "H7" ma pole tolerancji rozpoczynające się od zera, a wałek "s6" jest przesunięty na plus. W praktyce zwiększa to prawdopodobieństwo wciśnięcia/utwardzonego osadzenia bez luzu.
Dlaczego odpowiedź "otwór" jest błędna przy ø20s6?
Bo zapis zawiera małą literę "s", która w systemie ISO dotyczy wałka. Otwory oznacza się literami dużymi. Nawet jeśli intuicyjnie kojarzysz "większy od nominalnego", to typ elementu rozpoznaje się najpierw po wielkości litery.
Jakie błędy najczęściej robi się przy odczycie oznaczeń tolerancji?
Najczęstsze to: mylenie małej i dużej litery (wałek vs otwór), założenie symetrii tolerancji wokół nominału, traktowanie cyfry IT jako informacji o położeniu pola tolerancji oraz pomijanie symbolu średnicy w zapisie, co utrudnia jednoznaczną interpretację.
Kiedy w praktyce stosuje się wałki o tolerancjach "na plus"?
Gdy potrzebne jest osadzenie z naciskiem, np. w przypadku tulei, kół, łożysk czy elementów wymagających braku luzu po montażu. Tolerancje przesunięte powyżej nominału pomagają uzyskać wcisk lub większą stabilność połączenia w warunkach pracy maszyny.
Jak uczyć się tolerancji i pasowań do egzaminu MEC.3?
Ćwicz schemat: 1) rozpoznaj element po literze (mała/duża), 2) ustal położenie pola tolerancji po literze (np. h, s), 3) odczytaj klasę IT z cyfry, 4) powiąż to z typem pasowania (luz, przejście, wcisk). Pomagają tablice pasowań i krótkie testy z interpretacji zapisów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Oznaczenie "ø20s6" pochodzi z systemu tolerancji ISO: liczba 20 to wymiar nominalny, mała litera oznacza wałek, a "s" oznacza pole tolerancji położone powyżej linii zerowej."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2011, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System ISO tolerancji i pasowań — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłki i pasowania" (norma przywołana w kontekście zadania).
  • Wikipedia (PL): "Pasowanie" oraz opis systemu ISO tolerancji i pasowań (litery wałków/otworów), https://pl.wikipedia.org/wiki/Pasowanie - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Tablice tolerancji i pasowań (system ISO 286) stosowane w metrologii warsztatowej
  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje i pasowania)
  • Materiały szkoleniowe z metrologii: odchyłki, wymiary graniczne, interpretacja pól tolerancji
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego