KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
30-letni podopieczny z niepełnosprawnością intelektualną swoim zachowaniem domaga się od asystenta uznania podjętych decyzji dotyczących sposobu spędzania wolnego czasu. Która potrzeba jest w ten sposób wyrażana przez podopiecznego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Domaganie się uznania własnych decyzji dotyczących spędzania czasu wolnego wskazuje na potrzebę bycia zaakceptowanym i traktowanym poważnie w swoich wyborach.
Potrzeba stabilizacji dotyczy głównie bezpieczeństwa i przewidywalności, kontakt – samej relacji, a miłość – głębokiej więzi emocjonalnej, niekoniecznie uznania decyzji.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje, że podopieczny nie tyle prosi o wspólne przebywanie czy bliskość, ile domaga się uznania swoich decyzji dotyczących sposobu spędzania wolnego czasu. Taki komunikat (często wyrażany także zachowaniem, a nie tylko słowami) jest typowy dla potrzeby akceptacji i szacunku dla własnej sprawczości: "moje wybory są ważne", "traktuj mnie poważnie", "usanuj to, co zdecydowałem".

W praktyce pracy asystenta oznacza to m.in. konieczność:

  • dawania realnych opcji wyboru i wspólnego ustalania planu,
  • potwierdzania i nazywania decyzji podopiecznego (np. krótkim komunikatem, że jego wybór jest przyjęty do realizacji),
  • unikania infantylizowania i automatycznego narzucania aktywności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne?

  • "Stabilizacji" – ta potrzeba zwykle wiąże się z bezpieczeństwem, stałością, przewidywalnym rytmem dnia i ograniczeniem niepewności. W opisie kluczowe jest uznanie decyzji, a nie lęk przed zmianą czy potrzeba rutyny.
  • "Kontaktu" – dotyczy chęci rozmowy, bycia z kimś, utrzymywania relacji i interakcji. Tu nacisk pada na akceptację wyboru, a nie sam fakt przebywania z asystentem.
  • "Miłości" – odnosi się do bardzo głębokiej więzi emocjonalnej. W przedstawionej sytuacji komunikat jest bardziej o szacunku i uznaniu autonomii niż o potrzebie romantycznej lub rodzinnej bliskości.

W zadaniach egzaminacyjnych warto szukać słów-kluczy: sformułowania typu "uznanie", "zaakceptowanie wyboru", "poszanowanie decyzji" najczęściej prowadzą do odpowiedzi związanych z akceptacją i podmiotowym traktowaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba bycia przyjętym i traktowanym z szacunkiem, także w swoich decyzjach. Może przejawiać się domaganiem się uznania wyborów, sprzeciwem wobec narzucania aktywności oraz oczekiwaniem, że opiekun/asystent potraktuje zdanie podopiecznego jako ważne.
Zwykle pojawiają się sygnały: upieranie się przy wyborze, protest gdy ktoś zmienia plan, oczekiwanie potwierdzenia ("tak ma być"), czasem zachowania trudne, gdy decyzja jest ignorowana. Kluczowe jest, że temat dotyczy sprawczości, a nie samej obecności drugiej osoby.
Akceptacja dotyczy przyjęcia osoby i jej wyborów oraz okazywania szacunku. Miłość odnosi się do bardzo głębokiej więzi emocjonalnej. W pracy asystenta częściej diagnozuje się potrzeby uznania, bezpieczeństwa, kontaktu i autonomii niż potrzebę miłości rozumianą w sensie relacji intymnej.
Tak, bo obie dotyczą relacji. Potrzeba kontaktu to chęć rozmowy i bycia z kimś. Potrzeba akceptacji ujawnia się, gdy podopieczny chce, aby jego zdanie zostało uznane, a decyzje uszanowane. W pytaniach szukaj słów typu "uznanie", "szacunek", "zaakceptowanie wyboru".
Pomagać w podejmowaniu decyzji, ale nie wyręczać: proponować 2–3 realne opcje, omawiać konsekwencje, ustalać plan wspólnie i potwierdzać wybór. Ważne jest też umożliwienie zmiany decyzji oraz unikanie karania za odmowę aktywności.
Często wtedy, gdy wybory podopiecznego są ignorowane, wyśmiewane lub stale poprawiane. Frustracja może rosnąć, jeśli decyzje są podejmowane "za niego" bez wyjaśnień. Wtedy zachowanie staje się sposobem komunikacji: "zauważ mnie i moje zdanie".
Przykłady: nazwanie wyboru ("Wybrałeś spacer, rozumiem"), potwierdzenie realizacji ("Dobrze, zaplanujmy to"), szacunek dla odmowy, dopytanie o preferencje oraz unikanie ocen. Akceptacja nie oznacza zgody na wszystko, ale jasne i spokojne granice.
Stabilizacja dotyczy poczucia bezpieczeństwa, przewidywalności i stałych zasad. W opisie sednem jest uznanie podjętych decyzji o czasie wolnym, czyli potrzeba bycia traktowanym podmiotowo. Brak stabilizacji częściej widać jako lęk, niepokój i szukanie rutyny.
Można okazać akceptację osoby i jej potrzeby wpływu, jednocześnie stawiając granicę dla ryzykownego zachowania. Pomaga: wyjaśnienie przyczyny odmowy, zaproponowanie bezpiecznej alternatywy oraz zachowanie spokojnego tonu. Chodzi o szacunek, nie o bezwarunkową zgodę.
Ucz się rozpoznawania słów-kluczy w opisach sytuacji (np. "uznanie", "bezpieczeństwo", "bliskość", "rozmowa"). Ćwicz krótkie scenki i dopasowywanie potrzeby do zachowania. Pomaga też tworzenie własnych przykładów z praktyki opiekuńczej i analiza, co podopieczny komunikuje.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Abraham H. Maslow, "Motivation and Personality" (wydania klasyczne), rozdziały o hierarchii potrzeb (źródło ogólne – teoria potrzeb)
  • Henry Murray, "Explorations in Personality", część dotycząca systemu potrzeb psychogennych (w tym potrzeby uznania/osiągnięć) – ujęcie teoretyczne

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii ogólnej/rozwojowej (rozdziały o potrzebach i motywacji)
  • Materiały dydaktyczne dla kwalifikacji asystent osoby niepełnosprawnej dotyczące komunikacji i wspierania autonomii
  • Opracowania/poradniki o pracy z osobami z niepełnosprawnością intelektualną (interpretacja zachowań, wsparcie w podejmowaniu decyzji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego