KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 32.
Jaką bramkę należy umieścić w miejscu oznaczonym X układzie przedstawionym na schemacie, aby otrzymać na wyjściu stan logiczny 1?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla elektronika.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bramka NAND daje na wyjściu stan 0 tylko wtedy, gdy wszystkie jej wejścia mają stan 1, a w pozostałych przypadkach daje 1.
Jeśli w miejscu X trzeba uzyskać logiczne 1 dla większości kombinacji (z negacją względem AND), to właściwym wyborem jest właśnie "NAND", a nie "AND" lub "OR".

Pełne wyjaśnienie:

Aby dobrać bramkę w miejscu X, trzeba ustalić, jakiej funkcji boolowskiej oczekuje się na wyjściu całego układu (dla danych stanów wejściowych pokazanych na schemacie). W praktyce robi się to, analizując przebieg sygnałów w kolejnych węzłach albo budując tabelę prawdy dla fragmentu, który ma być zastąpiony bramką.

Odpowiedź "NAND" jest poprawna, ponieważ bramka NAND realizuje funkcję: negacja koniunkcji. To znaczy, że na wyjściu otrzymujemy stan 1 dla wszystkich kombinacji wejść oprócz przypadku, gdy wszystkie wejścia są w stanie 1 (wtedy pojawia się 0). Jeśli układ wymaga "odwróconego AND" (czyli wyjścia 1 tam, gdzie AND dawałoby 0), to właśnie NAND spełnia ten warunek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "AND" daje 1 tylko przy jednoczesnym stanie 1 na wszystkich wejściach. Gdy w zadaniu potrzebna jest jedynka na wyjściu wynikająca z inwersji lub z warunku "nie wszystkie jednocześnie", AND nie zapewni właściwego działania.
  • "OR" daje 1 już wtedy, gdy co najmniej jedno wejście ma 1. Taka bramka nie rozróżnia sytuacji "wszystkie 1" od "część 1", więc nie odpowiada funkcji będącej negacją AND.
  • "Ex-OR" (XOR) daje 1, gdy wejścia są różne (dla dwóch wejść: dokładnie jedno jest 1). To jest inna logika niż NAND i często bywa mylona z OR. Jeśli układ ma działać jak "odwrócony AND", XOR nie zapewni zgodności dla wielu kombinacji wejść.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wśród odpowiedzi występują pary typu AND/NAND lub OR/NOR, zawsze sprawdź, czy w wymaganiu nie chodzi o negację wyniku. Najpewniejszą metodą jest szybka tabela prawdy dla rozważanej bramki i porównanie z wymaganym stanem wyjścia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka NAND to bramka logiczna realizująca negację koniunkcji: wyjście ma stan 0 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia mają stan 1. W pozostałych przypadkach na wyjściu jest 1. W praktyce oznacza to, że NAND działa jak AND z odwróceniem (inwersją) na wyjściu.
Na schemacie NAND wygląda jak AND, ale ma dodatkowe małe kółko (negację) na wyjściu. To kółko oznacza inwersję sygnału. Jeśli widzisz kółko na wyjściu bramki typu AND, to funkcjonalnie jest to NAND i trzeba uwzględnić odwrócenie wyniku.
OR daje 1, gdy przynajmniej jedno wejście jest 1, a NAND daje 0 tylko przy "wszystkie 1". To zupełnie inne warunki. W zadaniach, gdzie potrzebujesz negacji wyniku AND (czyli "nie jednocześnie wszystkie spełnione"), OR nie odtwarza tego zachowania i daje błędne stany dla części kombinacji.
Ex-OR to XOR (alternatywa wykluczająca). Dla dwóch wejść XOR daje 1 tylko wtedy, gdy dokładnie jedno wejście jest 1 (wejścia różnią się). OR natomiast daje 1 również wtedy, gdy oba wejścia są 1. Ta różnica jest częstą przyczyną pomyłek na egzaminie.
Najpierw tworzysz wszystkie kombinacje wejść (np. dla 2 wejść: 00, 01, 10, 11). Następnie liczysz AND, a na końcu odwracasz wynik (NOT). Otrzymujesz: 00→1, 01→1, 10→1, 11→0. To szybka metoda, która zmniejsza ryzyko pomyłki.
Ustal, jakie sygnały dochodzą do miejsca X (jakie stany mogą się pojawić na wejściach bramki). Potem sprawdź, jaki stan ma być na wyjściu układu. Najpewniej zrobić mini-tabelę prawdy dla wejść bramki X i dobrać bramkę, której zachowanie pasuje do wymagań.
Tak. NAND jest bramką "uniwersalną", bo można z niej zbudować inne funkcje logiczne (np. NOT, AND, OR) przez odpowiednie połączenia. W praktyce projektowej i serwisowej spotyka się układy, w których wiele funkcji zrealizowano właśnie na NAND, co upraszcza logistykę elementów.
Najczęstszy błąd to pominięcie negacji i wybranie AND zamiast NAND, bo nazwy są podobne. Drugi błąd to mylenie XOR z OR. Pomaga zasada: jeśli w wymaganiu pojawia się "odwrócenie" wyniku lub kółko negacji na schemacie, rozważ wariant z literą N (NAND/NOR).
Wynik NAND jest równy 0 tylko w jednym przypadku: gdy wszystkie wejścia mają stan 1 (dla bramki wielowejściowej: każdy sygnał wejściowy to 1). W każdym innym układzie stanów (gdy choć jedno wejście ma 0) na wyjściu NAND pojawia się 1.
Podczas diagnostyki mierzysz stany logiczne na wejściach i wyjściu (np. sondą logiczną lub oscyloskopem). Następnie porównujesz je z oczekiwaną tabelą prawdy danej bramki. Jeśli wejścia wskazują kombinację, przy której NAND powinien dać 0 (wszystkie 1), a wyjście jest 1, bramka lub połączenia mogą być uszkodzone.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "Bramka NAND" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_NAND (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Bramka logiczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_logiczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Alternatywa wykluczająca" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_wykluczaj%C4%85ca (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Notatki/rozdziały o algebrze Boole’a i tabelach prawdy (logika cyfrowa)
  • Karty katalogowe podstawowych układów bramek (TTL/CMOS) z tabelami prawdy
  • Zadania z syntezy funkcji logicznych i zamiany bramek (np. realizacja z NAND)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego