Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2023



PYTANIE NR 7.
Jaką ilość jodu należy użyć do sporządzenia 250,0 g płynu Lugola zgodnie z podanym przepisem farmakopealnym?
Ilustracja przedstawia fragment przepisu farmakopealnego na przygotowanie roztworu wodnego jodu, znanego jako IODI SOLUTIO
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W płynie Lugola ilość jodu oblicza się przez przeliczenie składu z przepisu farmakopealnego na masę końcową 250,0 g.
Stosuje się proporcję: (ilość I2 w przepisie) × 250,0 g / (masa końcowa przepisu). Po prawidłowym przeliczeniu otrzymuje się 2,50 g jodu.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza typową umiejętność z receptury aptecznej: przeliczenie ilości składnika z przepisu wzorcowego (farmakopealnego) na inną masę końcową. Interesuje nas wyłącznie ilość jodu (I2) potrzebna do sporządzenia 250,0 g płynu Lugola zgodnie z podanym przepisem.

Metoda postępowania jest stała:

  • Najpierw odczytuje się z przepisu, ile gramów jodu przypada na jaką masę końcową roztworu w przepisie wzorcowym.
  • Następnie wykonuje się skalowanie proporcjonalne do 250,0 g, bo zmieniamy jedynie ilość wytwarzanego produktu, a skład ma pozostać w tych samych proporcjach.
  • W praktyce zapisuje się proporcję: ilość I2 = (I2 z przepisu) × 250,0 / (masa końcowa przepisu).

Odpowiedź "2,50 g" jest poprawna, ponieważ odpowiada wynikowi takiego przeliczenia dla jodu przy docelowej masie 250,0 g.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "2,58 g" to typowy efekt niewłaściwego zaokrąglenia (np. zaokrąglenie pośrednich wyników) albo przeliczenia względem nie tej masy końcowej, która wynika z przepisu.
  • "1,00 g" często wynika z pomylenia składników (np. potraktowania innej substancji z przepisu jako jodu) albo z błędnego przyjęcia, że przepis wzorcowy dotyczy innej masy końcowej niż w rzeczywistości.
  • "0,97 g" wskazuje na błąd w proporcji (np. odwrócenie ułamka, przeliczenie na część receptury zamiast na całość) albo użycie zaokrąglenia zbyt wcześnie, co mocno zaniża wynik.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaznacz, czy obliczasz masę jodu I2, czy jodku potasu, i dopiero potem przystąp do proporcji. Zostaw zaokrąglenie na koniec i dopasuj zapis do dokładności podanej w zadaniu (tu: 250,0 g).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest płyn Lugola i do czego służy w recepturze?
Płyn Lugola to wodny roztwór jodu z dodatkiem jodku (zwiększa rozpuszczalność jodu). W zadaniach z receptury najczęściej służy do sprawdzenia, czy potrafisz przeliczyć skład ilościowy na inną masę końcową oraz odróżnić ilość jodu (I2) od ilości jodku.
Jak przeliczyć ilość jodu na 250,0 g roztworu z przepisu wzorcowego?
Stosujesz proporcję: ilość I2 = (ilość I2 z przepisu) × 250,0 / (masa końcowa przepisu). Kluczowe jest, aby brać dane o jodzie (I2), a nie o jodku, oraz żeby skalować do masy końcowej podanej w zadaniu.
Dlaczego w zadaniu podano masę 250,0 g, a nie objętość?
W recepturze często liczy się na masę końcową, bo tak jest zapisany przepis lub tak rozlicza się składniki. Jeśli przepis jest masowy, to przeliczenia wykonuje się masowo. Przeliczanie na objętość bez danych o gęstości może prowadzić do błędów.
Czy jod (I2) i jodek potasu to to samo w obliczeniach?
Nie. Jod (I2) to inny składnik niż jodek potasu. W pytaniu trzeba obliczyć ilość jodu, więc nie wolno podstawiać wartości dotyczących jodku. To częsty błąd wynikający z podobnej tematyki i współwystępowania tych substancji w płynie Lugola.
Jakie zaokrąglenie wyniku jest bezpieczne na egzaminie z receptury?
Najbezpieczniej jest liczyć na pełnej dokładności i zaokrąglić dopiero wynik końcowy do postaci zgodnej z odpowiedziami i praktyką recepturową (zwykle do setnych grama, jeśli tak są podane warianty). Zbyt wczesne zaokrąglenie często zmienia odpowiedź.
Dlaczego odpowiedzi różnią się tylko o kilka setnych grama?
Takie różnice są typowe dla zadań, które sprawdzają dokładność przeliczeń. Niewielkie odchylenia zwykle wynikają z błędu w proporcji, pomylenia masy końcowej przepisu lub z zaokrąglenia na etapie pośrednim. Dlatego warto zapisać proporcję i policzyć krok po kroku.
Kiedy w recepturze stosuje się przeliczenie proporcjonalne składu?
Stosuje się je zawsze, gdy masz przepis wzorcowy na określoną masę (np. 100 g), a masz sporządzić inną ilość (np. 250,0 g). Wtedy zachowujesz te same proporcje składników, a zmienia się tylko skala. To podstawowa umiejętność w pracy technika farmaceutycznego.
Jak sprawdzić, czy przeliczenie na 250,0 g ma sens logicznie?
Sprawdź kierunek zmiany: jeśli 250,0 g jest większe niż masa z przepisu wzorcowego, to ilość jodu powinna wzrosnąć proporcjonalnie. Jeśli wynik wychodzi mniejszy mimo większej masy końcowej, prawdopodobnie odwróciłeś proporcję albo użyłeś niewłaściwej wartości z przepisu.
Czy można rozwiązać to zadanie bez znajomości przepisu farmakopealnego?
Nie w pełni. Musisz znać dane liczbowe z przepisu dołączonego do zadania (w treści lub materiale pomocniczym). Sama informacja "płyn Lugola" nie wystarcza, bo zadanie odwołuje się do konkretnego przepisu farmakopealnego, na podstawie którego wykonuje się przeliczenie.
Jakie błędy najczęściej popełniają uczniowie przy płynie Lugola?
Najczęstsze błędy to: pomylenie jodu z jodkiem, liczenie na objętość zamiast na masę, odwrócenie proporcji (dzielenie przez 250 zamiast mnożenia), oraz zaokrąglanie w trakcie obliczeń. Pomaga zapis: "składnik z przepisu × masa docelowa / masa przepisu".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W płynie Lugola ilość jodu oblicza się przez przeliczenie składu z przepisu farmakopealnego na masę końcową 250,0 g.Stosuje się proporcję: (ilość I2 w przepisie) × 250,0 g / (masa końcowa przepisu)."

Materiały:

  • Podręcznik do receptury aptecznej (dział: przeliczanie receptur, roztwory)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z obliczeń recepturowych (zadania na proporcje)
  • Aktualne materiały farmakopealne dostępne w pracowni/szkole (hasła dotyczące roztworów jodu)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego