KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 20.
Jaką kategorię, zgodnie z rzeczowym wykazem akt, posiadają podstawy prawne własnej jednostki wytwarzającej narodowy zasób archiwalny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podstawy prawne działania własnej jednostki mają trwałą wartość dowodową i informacyjną, dlatego w rzeczowym wykazie akt kwalifikuje się je do kategorii A (materiały archiwalne przechowywane bezterminowo). Kategorie z oznaczeniami liczbowymi (np. B25, B50, BE50) dotyczą dokumentacji czasowej.

Pełne wyjaśnienie:

W rzeczowym wykazie akt (RWA) każdemu hasłu klasyfikacyjnemu przypisuje się kategorię archiwalną, która przesądza o tym, czy dokumentacja ma wartość trwałą i będzie przechowywana bezterminowo, czy też ma charakter czasowy i po upływie określonego czasu może zostać wybrakowana.

Odpowiedź "A" jest właściwa, ponieważ podstawy prawne działania własnej jednostki (akty, które stanowią fundament funkcjonowania i organizacji jednostki) mają znaczenie długofalowe: są istotne dowodowo, porządkują kompetencje oraz mogą być potrzebne w analizie historii i działalności jednostki. Tego typu dokumentacja co do zasady jest zaliczana do materiałów archiwalnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "B50" wskazuje na dokumentację niearchiwalną z długim, ale jednak czasowym okresem przechowywania. To typowe dla spraw, które mogą być potrzebne przez wiele lat, lecz nie stanowią materiałów archiwalnych przechowywanych bezterminowo.
  • "B25" również oznacza dokumentację czasową. Jest to częsty wybór błędny, gdy uczeń automatycznie kojarzy "przepisy/podstawy" z aktami administracyjnymi przechowywanymi przez określony czas.
  • "BE50" odnosi się do dokumentacji czasowej, która wymaga ekspertyzy przed brakowaniem (oceny, czy nie powinna jednak otrzymać kategorii A). Sam fakt konieczności ekspertyzy nie czyni dokumentacji materiałem archiwalnym; nadal nie jest to kategoria A.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w haśle pojawia się treść fundamentalna dla tożsamości i działania jednostki (np. akty organizujące, podstawowe regulacje), najpierw rozważ kategorię A. Jeśli widzisz liczbę (25/50), to sygnał, że chodzi o przechowywanie czasowe, a nie bezterminowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria A oznacza materiały archiwalne przechowywane bezterminowo ze względu na trwałą wartość dowodową, historyczną lub informacyjną. Takiej dokumentacji nie brakujemy po upływie lat, lecz zabezpieczamy i przekazujemy zgodnie z zasadami obowiązującymi w jednostce.
Ponieważ dokumenty stanowiące fundament działania jednostki mają znaczenie długofalowe: potwierdzają umocowanie, kompetencje i sposób funkcjonowania. Nawet po wielu latach mogą być potrzebne do ustaleń prawnych lub odtworzenia historii instytucji, więc kwalifikuje się je jako dokumentację o wartości trwałej.
B25 to dokumentacja niearchiwalna przechowywana przez 25 lat (licząc zgodnie z zasadami przyjętymi w jednostce, zwykle od końca roku). Po tym czasie może zostać wybrakowana, jeśli nie ma przeszkód formalnych i została prawidłowo oceniona pod kątem dalszej przydatności.
B50 oznacza dokumentację czasową, którą przechowuje się przez 50 lat. Spotyka się ją przy sprawach wymagających długiego przechowywania (np. z powodów dowodowych), ale które nie są uznane za materiały archiwalne. Po upływie okresu przechowywania możliwe jest brakowanie.
BE50 oznacza dokumentację przechowywaną 50 lat, która przed ewentualnym brakowaniem wymaga ekspertyzy (oceny). W praktyce sygnalizuje to, że część akt może mieć wartość trwałą i wówczas po ocenie może zostać zakwalifikowana do dalszego przechowywania, a nie automatycznie zniszczona.
Skup się na wartości trwałej. Jeśli dokumenty opisują fundamenty istnienia i działania jednostki (umocowanie, organizacja, kluczowe regulacje), częściej będą mieć kategorię A. Kategorie B zwykle mają podany okres (np. 25/50 lat), co sugeruje przechowywanie czasowe.
Nie. Trwałą kategorię A mają zwykle dokumenty stanowiące podstawy działania jednostki, ale inne dokumenty "okołoprawne" (np. korespondencja robocza, projekty bez mocy obowiązującej) mogą mieć kategorię B z określonym okresem przechowywania. Decyduje zapis w RWA.
Litera E wiąże się z koniecznością ekspertyzy przed brakowaniem. Taka kategoria ostrzega, że dokumentacja może zawierać materiały o wartości trwałej i nie powinna być niszczona wyłącznie na podstawie upływu czasu. Najpierw trzeba ją ocenić zgodnie z procedurami.
Najczęściej myli się wartość trwałą z samą "ważnością" sprawy i wybiera B50, bo brzmi "poważniej". Częsty jest też automatyzm: skoro większość akt ma kategorię B, uczeń wybiera pierwszą z nich. Warto zawsze sprawdzić, czy dokumenty są podstawą działania jednostki.
Najlepiej ćwiczyć na przykładach haseł z RWA: dopasuj rodzaj dokumentacji do kategorii i uzasadnij wybór jednym zdaniem. Twórz fiszki: A = bezterminowo, B = czasowo, BE = czasowo + ocena przed brakowaniem. To pomaga szybko rozpoznawać typowe pułapki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Kategorie z oznaczeniami liczbowymi (np. B25, B50, BE50) dotyczą dokumentacji czasowej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu zarządzania dokumentacją i kwalifikacji archiwalnej (A/B/BE)
  • Przykładowe rzeczowe wykazy akt i ćwiczenia z kwalifikowania haseł klasyfikacyjnych
  • Komentarze metodyczne do prowadzenia archiwum zakładowego i stosowania wykazu akt

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego