KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 6.
Jaką minimalną ilość kartonu formatu SRA3 należy przygotować do wydrukowania 300 biletów o wymiarach netto 200 x 60 mm drukowanych bez spadów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format SRA3 ma standardowo 320 × 450 mm. Użytek netto 200 × 60 mm bez spadów można ułożyć jako 60 mm wzdłuż 320 mm (5 szt.) i 200 mm wzdłuż 450 mm (2 szt.), czyli łącznie 10 użytków na arkuszu. Dla 300 biletów potrzeba 300/10 = 30 arkuszy kartonu.

Pełne wyjaśnienie:

Aby policzyć minimalną liczbę arkuszy, trzeba ustalić, ile biletów (użytków) da się umieścić na jednym arkuszu kartonu formatu SRA3, a następnie podzielić nakład przez tę liczbę.

1) Co oznacza "bez spadów" i "wymiar netto"?
Wymiar netto 200 × 60 mm to docelowy wymiar po docięciu. Informacja "drukowane bez spadów" oznacza, że do użytku nie trzeba dodawać dodatkowych milimetrów na spad, więc do obliczeń przyjmuje się dokładnie 200 × 60 mm.

2) Wymiary arkusza SRA3
Standardowo SRA3 ma 320 × 450 mm (format nieprzycięty, wygodny do zadruku i późniejszego docięcia).

3) Liczba użytków na arkuszu (impozycja)
Trzeba sprawdzić sensowną orientację użytku. Najkorzystniej ustawić krótszy bok (60 mm) wzdłuż boku 320 mm:

  • 320 mm / 60 mm = 5 (mieści się 5 sztuk w jednym rzędzie)
  • 450 mm / 200 mm = 2 (mieści się 2 rzędy)
Daje to 5 × 2 = 10 biletów na arkuszu. Wariant odwrotny (200 mm wzdłuż 320 mm i 60 mm wzdłuż 450 mm) daje mniej użytków, więc nie jest minimalny materiałowo.

4) Przeliczenie nakładu na arkusze
Nakład wynosi 300 biletów. Skoro na jednym arkuszu jest 10 biletów, to potrzeba:
300 / 10 = 30 arkuszy.
Odpowiedź "30 sztuk." jest poprawna, bo zapewnia dokładnie wymagany nakład przy maksymalnym wykorzystaniu arkusza w prostym układzie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
"60 sztuk.", "90 sztuk." i "120 sztuk." odpowiadałyby sytuacji, w której na arkuszu mieści się odpowiednio 5, 3–4 lub 2–3 użytki, co nie wynika z geometrii SRA3 względem 200 × 60 mm. Takie wartości są typowe dla błędu w doborze orientacji użytku, podstawienia złego formatu arkusza (np. A3 zamiast SRA3) albo nieuzasadnionego doliczenia spadów/marginesów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SRA3 ma standardowo 320 × 450 mm i jest formatem nieprzyciętym, większym od A3. Dzięki temu po zadruku można wygodnie dociąć arkusz do formatu netto (np. A3 lub mniejszych użytków) bez ryzyka ucięcia obrazu i z miejscem na pasery lub margines roboczy.
"Bez spadów" oznacza, że do wymiaru użytku nie dodajesz dodatkowych milimetrów na obcięcie. W kalkulacji upakowania na arkuszu przyjmujesz dokładnie wymiar netto (tu 200 × 60 mm). To zwykle zwiększa liczbę użytków na arkuszu w porównaniu do wariantu ze spadami.
Dzielisz boki arkusza przez boki użytku, sprawdzając obie orientacje (także po obrocie o 90°). Dla SRA3 320 × 450 mm: korzystnie jest liczyć 320/60 = 5 i 450/200 = 2, czyli 5×2 = 10 użytków. Potem liczysz arkusze: 300/10 = 30.
Bo ten sam prostokąt może dać inną wydajność w zależności od orientacji. Jeśli policzysz tylko jeden wariant, możesz nie zauważyć lepszego upakowania i zawyżyć liczbę potrzebnych arkuszy. Na egzaminie często właśnie obrót decyduje o minimalnym zużyciu materiału.
W zadaniach typu "minimalna ilość" najczęściej przyjmuje się idealne wykorzystanie arkusza wynikające z geometrii, o ile nie podano inaczej. Jeżeli w realnej produkcji potrzebujesz marginesów technologicznych, paserów lub większego odpadu, powinno to być podane w treści. Gdy nie jest, liczysz "czysto matematycznie".
A3 jest formatem przyciętym (297 × 420 mm), a SRA3 to format nieprzycięty (320 × 450 mm). Różnica jest kluczowa w impozycji: na większym arkuszu SRA3 zmieści się więcej użytków lub zostanie więcej miejsca na obróbkę. Na egzaminie zwracaj uwagę na literę "SRA".
Wtedy zawsze zaokrąglasz w górę, bo nie możesz przygotować ułamka arkusza. Przykład: gdyby wyszło 30,2 arkusza, przygotowujesz 31. To częsty błąd na egzaminie: zaokrąglenie w dół zaniża ilość materiału i nie pozwala wykonać całego nakładu.
Nie. Brak spadów oznacza tylko, że obraz nie wychodzi poza linię cięcia. Cięcie nadal jest potrzebne, aby uzyskać wymiar netto (200 × 60 mm) i rozdzielić użytki z arkusza. W praktyce nadal planuje się linie cięcia i często zostawia minimalny margines roboczy.
Najczęściej: pomylenie formatu arkusza (A3 zamiast SRA3), nieuwzględnienie obrotu użytku, doliczenie spadu mimo "bez spadów", oraz błędy rachunkowe w dzieleniu. Warto też sprawdzić, czy liczysz "ile na arkusz", a nie odwrotnie ("ile arkuszy na użytek").
Ćwicz szybkie dzielenie boków arkusza przez wymiary użytku w obu orientacjach i zapisuj wynik jako siatkę (np. 5 × 2). Naucz się podstawowych formatów (A, RA, SRA) i pojęć netto/brutto/spad. Na koniec zawsze sprawdzaj, czy wynik arkuszy pokrywa cały nakład.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że format SRA3 ma standardowo 320 × 450 mm. Użytek netto 200 × 60 mm bez spadów można ułożyć jako 60 mm wzdłuż 320 mm (5 szt.) i 200 mm wzdłuż 450 mm (2 szt.), czyli łącznie 10 użytków na arkuszu.

Źródła:

  • ISO 217:2013, Paper — Untrimmed sizes — Basic and supplementary ranges and indication of machine direction
  • PN-EN ISO 217 (wydanie zgodne z ISO 217), Papier — Formaty nieprzycięte — szeregi RA i SRA (norma krajowa wdrażająca ISO)

Materiały:

  • Norma opisująca formaty RA i SRA (formaty nieprzycięte)
  • Materiały dydaktyczne z impozycji i kalkulacji poligraficznej dla druku cyfrowego
  • Ćwiczenia z upakowania prostokątów na arkuszu (warianty orientacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego