KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 38.
Jaką wartość natężenia prądu z akumulatora o napięciu 6 V pobiera przetwornica napięcia 6 VDC / 12 VDC o zakładanej teoretycznie 100% sprawności energetycznej, w trakcie zasilania napięciem 12 V czterech zewnętrznych kamer systemu monitoringu, z których każda pobiera prąd o wartości około 50 mA?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kamery pobierają łącznie ok. 4·50 mA = 200 mA przy 12 V. Dla idealnej przetwornicy (100% sprawności) moc wejściowa równa się mocy wyjściowej: UweIwe = UwyIwy. Zatem Iwe = (12 V·0,2 A)/6 V = 0,4 A.

Pełne wyjaśnienie:

Najpierw wyznaczamy obciążenie po stronie 12 V. Skoro są cztery kamery, a każda pobiera około 50 mA, to prąd wyjściowy przetwornicy wynosi:

Iwy = 4 · 50 mA = 200 mA = 0,2 A.

Następnie korzystamy z założenia o teoretycznie 100% sprawności. Oznacza to, że w idealnym przypadku nie ma strat, więc moc na wejściu jest równa mocy na wyjściu:

Pwe = Pwy

A ponieważ dla prądu stałego moc wyraża się wzorem P = U · I, otrzymujemy zależność:

Uwe · Iwe = Uwy · Iwy

Wstawiamy dane: Uwe=6 V, Uwy=12 V, Iwy=0,2 A:

Iwe = (12 V · 0,2 A) / 6 V = 2,4 W / 6 V = 0,4 A.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "0,4 A".

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "0,2 A" odpowiada jedynie sumarycznemu prądowi kamer po stronie 12 V. Po stronie 6 V (przy tym samym przekazywanym poziomie mocy) prąd musi być większy.
  • "0,3 A" to typowy wynik "na oko", gdy ktoś pamięta, że prąd rośnie, ale nie stosuje dokładnie bilansu mocy i dzielenia przez napięcie wejściowe.
  • "0,1 A" jest zbyt małe: oznaczałoby moc wejściową 6 V·0,1 A = 0,6 W, co nie wystarczy do zasilenia kamer pobierających ok. 12 V·0,2 A = 2,4 W.

W praktyce (sprawność < 100%) prąd z akumulatora byłby jeszcze nieco większy niż 0,4 A, bo część mocy zamienia się na ciepło w przetwornicy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal prąd po stronie 12 V (zsumuj prądy odbiorników), a potem użyj bilansu mocy: Uwe·Iwe = Uwy·Iwy dla sprawności 100%. Stąd Iwe = (Uwy·Iwy)/Uwe. Pamiętaj o przeliczeniu mA na A.
W idealnym układzie moc jest zachowana. Jeśli napięcie wejściowe jest mniejsze niż wyjściowe, to aby dostarczyć tę samą moc do obciążenia, prąd po stronie wejściowej musi być większy. To wynika bezpośrednio ze wzoru P=U·I.
To założenie "idealnej" przetwornicy bez strat. Oznacza, że cała moc pobrana z wejścia trafia na wyjście, czyli Pwe=Pwy. W rzeczywistości sprawność jest mniejsza, więc prąd zasilania zwykle wychodzi większy niż w obliczeniach teoretycznych.
Jeśli kamery są zasilane równolegle, ich prądy się sumują. Dla 4 kamer po 50 mA: I = 4·50 mA = 200 mA. Dopiero ten prąd traktujesz jako prąd obciążenia po stronie 12 V przetwornicy.
0,2 A to poprawny prąd po stronie 12 V dla czterech kamer po 50 mA. Ale pytanie dotyczy prądu pobieranego z akumulatora 6 V. Przy zachowaniu mocy prąd wejściowy będzie większy (dla 100% sprawności: dwukrotnie większy).
Najczęściej trzeba zamienić miliampery na ampery: 1000 mA = 1 A. Np. 200 mA = 0,2 A. Błędy jednostek to częsta przyczyna złych wyników, zwłaszcza gdy w odpowiedziach podane są wartości w amperach.
Gdy zadanie podaje sprawność (np. 85%, 90%) albo pyta o warunki rzeczywiste. Wtedy: Pwy = η·Pwe, więc Iwe = (Uwy·Iwy)/(η·Uwe). Im mniejsza sprawność, tym większy prąd pobierany z akumulatora.
Najczęściej myli się prąd wyjściowy z wejściowym: uczniowie sumują prądy odbiorników (to jest poprawne), ale nie przeliczają na stronę zasilania. Kluczowe jest użycie bilansu mocy i świadomość, że napięcie się zmienia.
Policz moc po stronie wyjścia i porównaj z mocą po stronie wejścia: Pwy=Uwy·Iwy, Pwe=Uwe·Iwe. Dla sprawności 100% powinny wyjść równe. Jeśli Pwe jest mniejsze niż Pwy, to wynik prądu wejściowego jest zbyt mały.
Znając prąd pobierany z akumulatora możesz oszacować czas pracy: pojemność [Ah] podziel przez prąd [A]. Np. większy prąd wejściowy oznacza szybsze rozładowanie. W praktyce dodaj zapas na sprawność przetwornicy i zmienny pobór kamer.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Kamery pobierają łącznie ok. 4·50 mA = 200 mA przy 12 V."

Źródła:

  • Wikipedia: Electric power – https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_power (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: DC-to-DC converter – https://en.wikipedia.org/wiki/DC-to-DC_converter (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: DC-DC Converters (podstawy działania i zależności mocy) – https://www.allaboutcircuits.com/technical-articles/an-introduction-to-dc-dc-converters/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: moc, energia, prąd stały
  • Podstawy elektroniki: przetwornice DC/DC (buck/boost) i sprawność
  • Zadania rachunkowe z bilansu mocy w zasilaczach i przetwornicach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego