KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - PRÓBNY

PYTANIE NR 8.
Minimalna znormalizowana moc znamionowa rezystora R1 w dwustopniowym wzmacniaczu zasilanym napięciem 12 V wynosi
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny dwustopniowego wzmacniacza, który jest zasilany napięciem 12 V.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
10 V na schemacie to napięcie węzła za R1, a nie napięcie na R1.
Spadek na rezystorze: 12 V − 10 V = 2 V. Moc strat: P = U²/R = (2 V)²/20 Ω = 0,2 W. Minimalna moc znormalizowana musi być większa od obliczonej, więc wybiera się 0,25 W.

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach elektronicznych opis "10 V" przy węźle oznacza potencjał tego punktu względem masy. Jeśli zasilanie ma 12 V, a za rezystorem R1 węzeł ma 10 V, to rezystor R1 powoduje spadek napięcia równy różnicy tych potencjałów.

1) Ustalenie napięcia na R1
UR1 = 12 V − 10 V = 2 V.

2) Obliczenie mocy wydzielanej na R1
Dla rezystora o wartości 20 Ω można użyć wzoru:
P = U²/R
P = (2 V)² / 20 Ω = 4/20 W = 0,2 W.

3) Dobór mocy znamionowej (wartości znormalizowanej)
W praktyce nie dobiera się elementu "na styk". Wybiera się najbliższą wyższą wartość mocy znamionowej z typowego szeregu mocy rezystorów. Dla 0,2 W kolejną wyższą wartością jest 0,25 W, co daje zapas (ok. 25%) i poprawia niezawodność.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2 W – byłoby poprawne tylko jako przewymiarowanie, ale nie jest "minimalne"; niepotrzebnie zwiększa gabaryt i koszt.
  • 0,2 W – to moc obliczona, lecz zwykle nie jest traktowana jako moc znamionowa; brak wymaganego zapasu.
  • 0,1 W – zdecydowanie za mała; rezystor będzie się przegrzewał, a to grozi zmianą rezystancji i awarią.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy podana wartość napięcia jest napięciem elementu, czy napięciem węzła. To najczęstsza pułapka w tego typu zadaniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza potencjał węzła względem masy, czyli jakie napięcie ma ten punkt układu. Nie jest to automatycznie napięcie na rezystorze. Napięcie na R1 wyznacza się jako różnicę potencjałów po obu stronach rezystora.
Spadek napięcia na rezystorze to różnica napięć na jego końcach: UR=Uwej−Uwyj. W tym typie zadań najpierw odczytaj napięcia węzłów z rysunku, a dopiero potem podstaw do wzorów na prąd lub moc.
Najprościej użyć wzoru P = U²/R, gdzie U to napięcie na rezystorze. To wygodne, gdy masz już policzony spadek napięcia. Alternatywnie można policzyć prąd (I=U/R) i użyć P=I²R.
Bo warunki pracy zmieniają się (tolerancje, wzrost temperatury, gorsze chłodzenie na płytce). Dobiera się moc znamionową z zapasem, aby rezystor nie pracował na granicy i nie przegrzewał się, co zwiększa niezawodność układu.
W zadaniach egzaminacyjnych i w praktyce często spotyka się moce: 0,125 W, 0,25 W, 0,5 W, 1 W, 2 W. Dobór polega na wybraniu wartości najbliższej wyższej od obliczonej mocy strat.
Zwykle nie, bo 0,2 W to moc strat obliczona, a moc znamionowa dobierana jest z wartości znormalizowanych i z zapasem. Jeśli obliczenia dają 0,2 W, to minimalna typowa moc znamionowa powinna być wyższa (np. 0,25 W).
Pytanie dotyczy minimalnej mocy znormalizowanej. 2 W byłoby przewymiarowaniem: większy element, wyższy koszt i często niepotrzebne zajęcie miejsca na PCB. Egzamin sprawdza umiejętność doboru minimalnie wystarczającej mocy.
Najczęstsze to: mylenie napięcia węzła z napięciem na rezystorze, podstawienie 12 V zamiast spadku na R1, oraz wybór mocy obliczonej zamiast znormalizowanej. Pomaga zasada: najpierw policz U na elemencie, potem dopiero moc.
Gdy łatwiej jest wyznaczyć prąd płynący przez rezystor (np. w gałęzi szeregowej) albo gdy prąd jest podany wprost. Wtedy unikasz dodatkowych kroków z liczeniem spadków napięć. Oba wzory są równoważne, jeśli użyjesz poprawnych danych.
Ćwicz schematy z oznaczonymi napięciami węzłów i ucz się odróżniać potencjał punktu od spadku na elemencie. Powtórz wzory na moc i listę typowych mocy znamionowych. Na koniec zawsze sprawdzaj: czy wybrana moc jest większa od obliczonej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "10 V na schemacie to napięcie węzła za R1, a nie napięcie na R1.Spadek na rezystorze: 12 V − 10 V = 2 V."

Źródła:

  • IEC 60063:2015, Preferred number series for resistors and capacitors (szeregi E – idea normalizacji wartości)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Electric_power - accessed 2026-02-18
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Ohm%27s_law - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/elektroniki: prawo Ohma i moc w obwodach DC
  • Katalogi producentów rezystorów (tabele mocy i warunki pracy/temperatury)
  • Norma dotycząca liczb preferowanych (szeregi E) jako podstawa normalizacji wartości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego