KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 12.
Aby ograniczyć ryzyko porażenia łamliwością podstawy źdźbła, po pszenicy nie należy wysiewać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ryzyko łamliwości podstawy źdźbła rośnie przy następstwie zbóż po zbożach, ponieważ patogeny i źródła infekcji mogą utrzymywać się w resztkach pożniwnych oraz w środowisku pola. Dlatego po pszenicy nie zaleca się wysiewu kolejnego zboża, np. jęczmienia. Rośliny niezbożowe zwykle przerywają taki ciąg.

Pełne wyjaśnienie:

Łamliwość podstawy źdźbła jest problemem fitopatologicznym zbóż, którego ryzyko w praktyce ogranicza się m.in. przez właściwe następstwo roślin. Kluczową zasadą profilaktyki jest unikanie uprawy zbóż po sobie (tzw. "zboże po zbożu"), ponieważ część czynników chorobotwórczych związanych z chorobami podstawy źdźbła może łatwiej przetrwać i infekować kolejną plantację, gdy na polu ponownie pojawia się roślina z tej samej grupy.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: jęczmienia?
Jęczmień jest zbożem, a więc rośliną z tej samej grupy co pszenica. W zmianowaniu uprawa zboża po pszenicy nie jest korzystna z punktu widzenia ograniczania presji chorób podstawy źdźbła, bo nie przerywa "łańcucha żywicieli" i nie zmniejsza w wystarczającym stopniu ryzyka infekcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Gorczyca – jest rośliną niezbożową; w typowym podejściu zmianowanie z udziałem roślin innych niż zboża pomaga ograniczać presję chorób charakterystycznych dla zbóż.
  • Kukurydza – choć jest trawą, w praktyce rolniczej nie jest klasyfikowana jako "zboże" w kontekście prostego schematu zboże–zboże po żniwach i zwykle stanowi inne ogniwo zmianowania; pytanie jednak sprawdza przede wszystkim unikanie siewu kolejnego zboża po pszenicy.
  • Rzepak – roślina niezbożowa, często wykorzystywana jako element przełamujący nadmierny udział zbóż w strukturze zasiewów i wspierający ograniczanie części chorób typowych dla zbóż.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy ograniczania ryzyka chorób zbóż, najpierw sprawdź, które odpowiedzi są zbożami. Jeśli wśród opcji jest inne zboże (tu: jęczmień), zwykle to ono będzie rośliną niezalecaną jako następna po pszenicy w kontekście presji chorób podstawy źdźbła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To choroba/kompleks chorób atakujących dolną część źdźbła. Skutkiem mogą być osłabienie roślin, wyleganie i spadek plonu. W praktyce jej ryzyko ogranicza się głównie profilaktyką: właściwym zmianowaniem, agrotechniką i doborem odmian.
Bo jest to następstwo zboże po zbożu, które sprzyja utrzymywaniu się źródeł infekcji i zwiększa presję chorób podstawy źdźbła. Zmianowanie z rośliną niezbożową zwykle lepiej "przerywa" cykl patogenów i ogranicza ryzyko problemów zdrowotnych łanu.
Płodozmian wpływa na dostępność żywiciela i ilość resztek pożniwnych, w których mogą przetrwać patogeny. Im dłuższa przerwa w uprawie zbóż na tym samym polu i im większy udział roślin niezbożowych, tym zwykle mniejsza presja chorób typowych dla zbóż.
Zwykle korzystniejsze są rośliny niezbożowe, które zmniejszają udział zbóż w zmianowaniu, np. rzepak lub rośliny poplonowe. Dobór zależy od gospodarstwa (gleba, sprzęt, rynek), ale zasada egzaminacyjna jest prosta: unikaj "zboże po zbożu", gdy pytanie dotyczy chorób zbóż.
Nie zawsze "zawsze", bo ryzyko chorób zależy też od pogody, resztek pożniwnych, uprawy gleby i odmiany. Jednak w typowych pytaniach egzaminacyjnych kluczowa jest zasada ograniczania następstwa zbóż po sobie; roślina niezbożowa częściej jest traktowana jako bezpieczniejszy element zmianowania.
W praktyce obserwuje się osłabienie dolnych partii źdźbła, gorsze zakorzenienie, a w konsekwencji wyleganie i nierównomierne dojrzewanie. Na egzaminie ważne jest skojarzenie, że problemy podstawy źdźbła częściej nasilają się przy dużym udziale zbóż w strukturze zasiewów.
Częsty błąd to wybór rośliny "najpopularniejszej" zamiast tej, która spełnia warunek biologiczny (czy jest zbożem). Inny błąd to mylenie chorób specyficznych dla zbóż z problemami, które nie zależą tak mocno od zmianowania. Pomaga metoda: najpierw oznacz, które opcje to zboża.
Ucz się parami: choroba → czynniki ryzyka → profilaktyka. Dla zbóż szczególnie powtarzaj wpływ zmianowania, resztek pożniwnych i gęstości łanu. W testach najpierw eliminuj odpowiedzi sprzeczne z ogólną zasadą agrotechniki (np. zboże po zbożu przy chorobach zbóż).
Największe znaczenie ma wtedy, gdy problem wynika z organizacji produkcji: zbyt częste uprawianie tej samej grupy roślin, słabe zmianowanie, duża ilość resztek lub nieprawidłowa agrotechnika. Ochrona chemiczna bywa elementem strategii, ale nie zastępuje dobrze ułożonego płodozmianu.
Jeśli w treści pojawia się "po pszenicy nie należy wysiewać" i wskazana jest konkretna choroba, to pytanie zwykle dotyczy następstwa roślin. W pytaniach o nawożenie występują dawki i składniki, a w pytaniach o chwasty – dobór herbicydu lub termin zabiegu.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ryzyko łamliwości podstawy źdźbła rośnie przy następstwie zbóż po zbożach, ponieważ patogeny i źródła infekcji mogą utrzymywać się w resztkach pożniwnych oraz w środowisku pola.

Materiały:

  • Podręczniki z agrotechniki i płodozmianu dla szkół rolniczych
  • Materiały doradztwa rolniczego dotyczące chorób zbóż i profilaktyki
  • Atlas chorób roślin uprawnych (dział: choroby zbóż)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego