KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 4.
Dla buraków cukrowych uprawianych w mulcz najlepszym przedplonem ścierniskowym, który znacznie ograniczy populację mątwika w glebie, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gorczyca biała jest często wskazywana jako poplon/przedplon o działaniu fitosanitarnym: szybko rośnie, daje dużo biomasy i może ograniczać część agrofagów glebowych, w tym nicienie. W płodozmianie buraka dobór takiego poplonu pomaga zmniejszać presję mątwika i poprawia warunki uprawy w mulczu.

Pełne wyjaśnienie:

W uprawie buraka cukrowego prowadzonej w mulczu ważne jest, aby przedplon ścierniskowy (poplon) nie był dobierany wyłącznie pod kątem okrywy gleby i masy zielonej, ale także pod kątem efektu fitosanitarnego. Pytanie dotyczy ograniczenia populacji mątwika w glebie, czyli agrofaga z grupy nicieni, którego liczebność silnie zależy od zmianowania i doboru roślin w płodozmianie.

Odpowiedź "gorczyca biała" jest uzasadniana tym, że jest to roślina poplonowa często wykorzystywana w praktyce jako element agrotechniki wspierającej ograniczanie wybranych organizmów glebowych. Szybki wzrost i duża biomasa ułatwiają uzyskanie dobrej okrywy (co wspiera technologię mulczową), a jednocześnie poplony mogą wpływać na warunki w ryzosferze i strukturę biologiczną gleby. W konsekwencji właściwie zaplanowany poplon może zmniejszać presję agrofagów w kolejnej uprawie.

Pozostałe propozycje są mniej trafne w kontekście celu pytania:

  • "rzepak ozimy" oraz "rzepik jary" to rośliny z tej samej szerokiej grupy użytkowej, ale w praktyce dobór roślin do ograniczania konkretnych nicieni wymaga ostrożności. W płodozmianie znaczenie ma nie tylko "czy to kapustna", lecz także wpływ na agrofagi, ryzyko przenoszenia innych problemów oraz dopasowanie do terminu siewu jako poplon ścierniskowy.
  • "wyka ozima" jest rośliną motylkowatą cenną dla wzbogacania gleby w azot i poprawy struktury, jednak jej typowy cel w płodozmianie jest inny niż bezpośrednie, silne ograniczanie mątwika. Może być bardzo dobrym poplonem "glebowym", ale niekoniecznie najlepszym w kryterium fitosanitarnym wskazanym w pytaniu.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: gdy w treści pojawia się warunek "znacznie ograniczy populację … w glebie", kluczowe są rośliny poplonowe kojarzone z funkcją fitosanitarną, a nie tylko nawozową czy okrywową. Jednocześnie w praktyce rolniczej należy zawsze weryfikować dobór poplonu w aktualnych zaleceniach doradczych i dla lokalnych warunków gospodarstwa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przedplon ścierniskowy (często nazywany poplonem ścierniskowym) to roślina wysiewana po zbiorze plonu głównego, zwykle latem, aby okryć glebę, wytworzyć biomasę i spełnić określony cel: poprawę struktury, dostarczenie materii organicznej lub efekt fitosanitarny przed kolejną uprawą.
Mulcz ogranicza erozję, parowanie wody i zaskorupianie, a także poprawia warunki dla organizmów glebowych. Jednocześnie może zmieniać mikroklimat gleby, dlatego dobór poplonu pod mulcz powinien łączyć: szybkie okrycie gleby, odpowiednią biomasę oraz brak ryzyka zwiększania presji chorób i szkodników.
Mątwiki (nicienie) są silnie związane z glebą i roślinami żywicielskimi, a ich populacja może utrzymywać się przez dłuższy czas. Zmianowanie i właściwy dobór roślin w płodozmianie ograniczają możliwość rozmnażania agrofaga, dzięki czemu presja szkodnika spada bez opierania strategii wyłącznie na środkach chemicznych.
Dobry poplon fitosanitarny zwykle szybko wschodzi, wytwarza dużą masę zieloną, dobrze okrywa glebę i jest dopasowany do terminu siewu po żniwach. Ważne jest też, aby nie zwiększał ryzyka innych problemów (np. chorób) i był właściwie wkomponowany w płodozmian oraz technologię uprawy (np. mulcz).
Oznacza to, że w porównaniu z innym doborem roślin i przerw w uprawie żywicieli, warunki po poplonie są mniej sprzyjające utrzymaniu lub namnażaniu nicieni. Efekt może wynikać z wpływu rośliny na środowisko glebowe, zmian w dostępności żywiciela, a czasem z oddziaływania związków wydzielanych z biomasy.
Nie. Rośliny poplonowe różnią się działaniem: jedne są wybierane głównie dla poprawy struktury i wzbogacenia gleby w azot, inne dla szybkiej okrywy, a część ze względu na efekt ograniczania wybranych agrofagów. Na egzaminie trzeba rozpoznać, które gatunki są kojarzone z funkcją fitosanitarną w danym kontekście.
Częsty błąd to wybór rośliny "popularnej" zamiast tej, która pasuje do wskazanego kryterium (np. ograniczania mątwika). Inny błąd to mylenie celu poplonu: zakładanie, że skoro roślina poprawia glebę lub daje dużo masy, to automatycznie jest najlepsza do ograniczania konkretnego szkodnika glebowego.
Najczęściej wysiew następuje po zbiorze przedplonu głównego, w okresie letnim, aby wykorzystać resztki wilgoci i ciepło do szybkiego wschodu. Termin zależy od regionu, pogody i technologii gospodarstwa. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozumienie, że ma to być uprawa "pożniwna", a nie siew wiosenny.
W pytaniu o efekt fitosanitarny pojawiają się słowa typu: "ograniczy populację", "zmniejszy presję", "zredukuje występowanie szkodnika/choroby". W pytaniu o nawożenie zielone częściej chodzi o: "wzbogaci glebę w azot", "poprawi strukturę", "zwiększy próchnicę". To podpowiada, jak interpretować kryterium doboru rośliny.
Ucz się parami: roślina poplonowa → główna funkcja (okrywowa, nawozowa, fitosanitarna) oraz ograniczenia w płodozmianie. Pomaga też tworzenie krótkich fiszek i rozwiązywanie testów z pytaniami sytuacyjnymi. Warto kojarzyć pojęcia: mulcz, poplon, zmianowanie, agrofagi glebowe i ich ograniczanie.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gorczyca biała jest często wskazywana jako poplon/przedplon o działaniu fitosanitarnym: szybko rośnie, daje dużo biomasy i może ograniczać część agrofagów glebowych, w tym nicienie.

Źródła:

  • EPPO Global Database: Heterodera schachtii (mątwik burakowy) – opis agrofaga i znaczenie zmianowania, https://gd.eppo.int/taxon/HETDSC (dostęp: 2026-03-01)
  • CABI Invasive Species Compendium / datasheet: Heterodera schachtii – informacje o biologii i metodach ograniczania (zmianowanie i praktyki uprawowe), https://www.cabi.org/isc/datasheet/27034 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z uprawy roślin oraz ochrony roślin (działy: płodozmian, poplony, agrofagi glebowe)
  • Materiały doradcze ODR dotyczące poplonów i międzyplonów w gospodarstwie
  • Publikacje branżowe o biologicznym i agrotechnicznym ograniczaniu nicieni (w tym rola roślin kapustnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego