KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 16.
Aby wykonać gwint metryczny wewnętrzny należy użyć gwintowników w kolejności
Ilustracja przedstawia trzy gwintowniki oznaczone numerami 1, 2 i 3, które są używane do wykonywania gwintów metrycznych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwint metryczny wewnętrzny wykonuje się stopniowo zestawem trzech gwintowników: najpierw zdzierakiem (długi nakrój, 1 pasek), potem pośrednim (2 paski), a na końcu wykańczakiem (krótki nakrój, brak pasków). Dlatego właściwa kolejność to 2, 3, 1.

Pełne wyjaśnienie:

Gwintowanie wewnętrzne gwintownikami ręcznymi wykonuje się etapowo, aby nie przeciążać narzędzia i uzyskać pełny, poprawny profil gwintu. Standardowy komplet składa się z trzech gwintowników różniących się długością nakroju (stożka skrawającego) i często oznaczeniem paskami na chwycie.

Zdzierak ma najdłuższy nakrój, dzięki czemu łatwo wprowadza narzędzie w otwór i rozpoczyna formowanie zwojów przy mniejszym oporze skrawania. W praktyce usuwa największą część materiału w pierwszym przejściu. Gwintownik pośredni ma nakrój średniej długości i pogłębia wykonany już zarys gwintu, doprowadzając go prawie do pełnej głębokości. Wykańczak ma bardzo krótki nakrój i służy do uzyskania ostatecznego wymiaru oraz pełnego profilu gwintu na końcu operacji.

W tym zadaniu kolejność wynika z rozpoznania funkcji narzędzi: narzędzie z 1 paskiem to zdzierak (powinien być użyty jako pierwsze), z 2 paskami to pośredni (drugie), a z brakiem pasków to wykańczak (trzecie). Stąd prawidłowy ciąg to 2, 3, 1.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ sugerują rozpoczęcie od narzędzia o krótszym nakroju (pośredniego lub wykańczaka). Taki wybór zwiększa opory, ryzyko zakleszczenia wióra i złamania gwintownika, a także pogarsza jakość gwintu. W praktyce warto też pamiętać o smarowaniu i okresowym cofaniu (dla łamania wióra), ale nie zmienia to wymaganej kolejności narzędzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zdzierak to pierwszy gwintownik używany do nacinania gwintu wewnętrznego. Ma najdłuższy nakrój (stożek skrawający), dzięki czemu łatwiej "wchodzi" w otwór i usuwa największą część materiału na początku. Często rozpoznaje się go po 1 pasku na chwycie.
Gwintownik pośredni ma nakrój krótszy niż zdzierak, ale dłuższy niż wykańczak. Jego zadaniem jest pogłębienie gwintu po pierwszym przejściu. W systemie oznaczania paskami zwykle odpowiada mu 2 paski na chwycie, co ułatwia identyfikację w warsztacie.
Wykańczak ma bardzo krótki nakrój, więc nie jest przeznaczony do rozpoczynania skrawania. Służy do nadania gwintowi ostatecznego wymiaru i pełnego profilu. Użycie go wcześniej zwiększa opory i ryzyko uszkodzenia narzędzia oraz pogorszenia jakości gwintu.
Poprawna kolejność jest zawsze funkcjonalna: najpierw zdzierak, potem pośredni, na końcu wykańczak. To odpowiada etapowemu usuwaniu materiału: od łatwego wejścia i wstępnego zarysu, przez pogłębienie, aż do uzyskania pełnego profilu i dokładności.
Nie zawsze. Numery na ilustracji mogą być tylko etykietami elementów (do identyfikacji na rysunku), a kolejność pracy wynika z typu gwintownika (zdzierak/pośredni/wykańczak), rozpoznawanego np. po paskach na chwycie i długości nakroju. To częste źródło błędów na egzaminach.
Na egzaminie zwykle przyjmuje się komplet 3 gwintowników i pełną kolejność. W praktyce czasem dobiera się zestaw zależnie od materiału, średnicy i typu otworu (przelotowy/ślepy), ale pomijanie pierwszego etapu zwiększa obciążenia. Bezpieczniej jest stosować pełny komplet.
Najczęstsze błędy to: wybór kolejności "1-2-3" bez analizy oznaczeń, mylenie numeru na rysunku z funkcją narzędzia oraz zaczynanie od pośredniego zamiast od zdzieraka. Mechanicznie prowadzi to do dużych oporów, zacinania wióra i ryzyka złamania gwintownika.
Długi nakrój rozkłada skrawanie na większą liczbę pierwszych zwojów, więc wejście narzędzia jest łagodniejsze, a moment skrawania mniejszy. Krótki nakrój daje dokładny profil, ale wymaga wstępnie uformowanego gwintu. Dlatego narzędzia o różnym nakroju stosuje się w ustalonej kolejności.
Tak. Smarowanie (np. olejem do obróbki) zmniejsza tarcie i ułatwia odprowadzanie wióra, co poprawia jakość gwintu i wydłuża trwałość gwintownika. Na egzaminach traktuj to jako zasadę dobrej praktyki, choć nie zastępuje ono poprawnej kolejności zdzierak–pośredni–wykańczak.
Stosuje się pracę z "wyczuciem" oraz okresowe cofanie gwintownika (np. po części obrotu), aby przełamać wiór i odciążyć ostrza. Dodatkowo pomaga smarowanie i utrzymanie osiowości narzędzia względem otworu. To ogranicza ryzyko zacięcia i złamania gwintownika.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego właściwa kolejność to 2, 3, 1.

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z obróbki skrawaniem: gwintowanie i narzędzia do gwintów
  • Instrukcje producentów gwintowników ręcznych (opisy zdzierak/pośredni/wykańczak i oznaczenia)
  • Materiały szkolne z podstaw technologii mechanicznej: wykonanie gwintów wewnętrznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego